HAVA TAHMİNİ
 
Yeryüzünde ve atmosferde meydana gelen hava hareketlerinin tamamına meteorolojik olaylar denir.
 
Bu olayların nasıl meydana geldiğini inceleyen, araştıran ve yayınlayan bilim dalına’da meteoroloji bilim dalı denilmektedir.
 
Meteorolojik olayların meydana gelmesi yeryüzünde ve atmosferdeki değişikliklere neden olan tek ısı ve enerji kaynağı olan güneştir.
 
Dünyanın, güneş sistemi içerisinde, güneşe göre iki temel hareketi vardır.
 
  1. Dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüşüdür. Bu dönüş sayısız oranda hava hadiseleri yaratır ve dünya yüzeyi üzerindeki rüzgâr akışını etkiler.
  2. Dünyanın, hafif eliptik olan güneşin yörüngesi etrafındaki dönüşüdür. Dünyanın güneş etrafındaki yörüngesinin düzlemine eliptik düzlem denir.
 
Dünyanın ekseni eliptik düzlemden yaklaşık 23 ½ derece eğik olduğu için mevsimler meydana gelir.
 
Güneşin enerjisi en fazla 23 ½ derece kuzey ve güney enlemleri arasında yoğunlaşmaktadır.
 
Dünyanın kendi ekseni etrafında ve güneşin ekseni etrafındaki dönüşü ile ayrıca dünyanın değişen topografik özelliklerine bağlı olarak, yeryüzünün farklı ısınması hava durumunun değişmesine neden olan en büyük faktördür.
 
Hava tahmini konusundaki gelişmelere rağmen, özellikle dağlık bölgelerde olmak üzere atmosferin nasıl işlediği bilgileri kesinlik kazanmamıştır.
 
Her dağın kendine has iklim yaratabildiğini bilen bir dağcı, tırmanıştan önce hava tahminleri ve raporlarını dikkatlice değerlendirmesinin yanı sıra, arazide de hava durumunu değerlendirme becerisini geliştirmiş olmalıdır.
 
Dağlarda çadır kurmuş olan herkes, havanın yatay hareketlerini ( rüzgâr ) tanır ama hava yükselir ve alçalır, bu hareketler sonucunda bulutlar oluşur veya dağılır.
 
Hava soğuyunca yoğunlaşır ve çöker, hava basıncı artar. Hava ısınınca yoğunluğu azalır ve yükselir, hava basıncı azalır.
 
Isı farklılıklarının sonucu olan bu basınç farklılıkları sonucunda hava hareket eder buna da rüzgâr denir.
 
Hava, genellikle bir yüksek basınç alanından alçak basınç alanına hareket eder.
 
TÜRKİYE’DE ETKİLİ OLAN RÜZĞARLAR
 
Türkiye batı rüzgârları kuşağındadır. Ancak yer şekillerinden dolayı bu rüzgârların etkisi görülmez. Yurdumuz daha çok yerel rüzgârların etkisindedir.
 
v  Lodos
v  Günbatısı
v  Karayel
v  Yıldız
v  Poyraz
v  Gündoğusu
v  Keşişleme
v  Samyeli
v  Kıble


RÜZĞARLARIN YÖNLERİ
 
Rüzgârların esiş yönlerine göre belirli isimleri vardır.
 
Ayrıca ülkemizin bulunduğu yarım küre bakımından ülkemizde kuzeyden esen rüzgârlar soğutucu, güneyden esen rüzgârlarda ısıtıcı etki yaparlar.
 
Deniz seviyesinde 1013 milibar hava basıncı normal hava basıncı olarak kabul edilir.
 
Bunun altındaki değerler alçak basınç, üstündeki değerler ise yüksek basınç sayılır.
 
Yüksek ve alçak basınç arası fark ne kadar çok ise, bu alanlar arası etkileşim o kadar kuvvetli olur ve üretilecek olan rüzgârda hızlanır.
 
Ayrıca basınç alanlarının arasındaki mesafede rüzgâr hızında etkilidir.
 
İki basınç merkezinin birbirine yakinliği daha hızlı rüzgârlar oluşmasına sebep olur.
 
GÜNDOĞUSU
 
Doğudan esen soğuk ve kuru rüzgâr.
 
Güney Rusya ile Kafkaslarda yüksek basıncın görülmesi durumunda bu rüzgâr tipi daha çok gözlemlenir.
 
Gündoğusu rüzgâr genellikle yağışın kesilmesine neden olur.
 
KEŞİŞLEME
 
İstanbul yöresinde güneydoğudan esen rüzgâra denizcilerin verdiği addır.
 
Uludağ'ın eski adı olan keşiş dağının yönüne göre adlandırılmıştır.
 
Gündoğusu ve kıble arasında 135 dereceden esmektedir. Türkçesi akyeldir.
 
KIBLE
 
Güneyden esen, güney yönünü simgeleyen “kıble”den ismini alan, oldukça sıcak ve nemli rüzgârdır.
 
Orta Akdeniz’de oluşan alçak basınç merkezi ülkemizde bu tür rüzgârın gözlenmesini sağlayan etkenlerdendir.
 
LODOS
 
Türkiye’nin batı kesimlerinde, güney batı yönlerden esen sıcak rüzgârdır. Bazen hızı ve hamlesi 60 ile 130 km/s'e kadar ulaşarak etkili olur.
 
Denizciler için oldukça önemli ve tehlikeli varsayılan rüzgâr tipidir. Görüş mesafesini içerdiği nem sebebi mikro damlacıklar nedeni ile yüzde 10 kadar düşürebilir.
 
Bazen yağmurun peşinden sıcak bir havaya neden olur. Yağmur öncesinde ise ılık ve nemli bir ortama neden olabilir.
 
Kıyı erozyonuna neden olan rüzgâr tiplerindendir. Özellikle kış mevsiminde, sıcak esme özelliği nedeniyle karların erimesine neden olarak zaman zaman taşkın, sel ve su baskınlarına yaratır.
 
Aynı zamanda estiği sürece sıcaklıklarında normallerinden fazla artmasına neden olan bir rüzgârdır.
 
Zaman zaman ege, Marmara ve batı Akdeniz’de deniz ulaşımını etkilediği gibi kara ve denizde can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacak olaylara neden olarak yaşamı etkiler.
 
Kabayel, kumkarası olarak da bilinir. Baş ağrısı yaptığı söylenmekte ancak bunun bilimsel bir kaynağı bulunmamaktadır. Halk arasında kar'a köz gibi adama buz gibi değdiği söylenir.
 
GÜNBATISI
 
Batıdan esen sıcak ve nemli rüzgârdır.
 
Günbatısı özellikle yurdun batı kesimlerinde yağışlara neden olur.
 
Marmara ve Karadeniz üzerinden alçak basınç ve cephe sistemlerinin her geçişinde gözlenen ve zaman zaman denizde ve karada yaşamı etkiler.
 
KARAYEL
 
Yağmurlu bir dönemi izleyen 2–3 gün boyunca devamlı olarak kuzeybatıdan esen rüzgârdır.
 
Balkanların kuzeyinde, Rusya stepleri içerisinde oluşan alçak basınç merkezi ve buna bağlı cephe sistemlerinin geçişi sırasında gözlenen rüzgâr cinsidir.
 
Esme yönündeki yüksek dağların kuytu taraflarında yamaç aşağı alçalan rüzgâr ısınarak fön tipi rüzgâr etkisi ve özellikleri taşır.
 
Bu yerlerde sıcak, kuru ve hoş bir hava yaratırlar.
 
YILDIZ
 
Kuzeyden esen, ismi yerel balıkçılar tarafından verilen soğuk rüzgâr.
 
Genellikle Karadeniz ve Marmara denizi üzerinden bir soğuk cephenin geçişinden sonra eser.
 
Yazın serin, kişin ise soğuk hava taşır.
 
POYRAZ
 
Kuzey doğudan esen rüzgâr çeşidine poyraz denir.
 
Kışın kar ve soğuk getirir.
 
Deniz hafif çalkantılı ve dalga üstünde beyaz köpükler olur.
 
GÜNLÜK RÜZGÂRLAR
 
Genel hava basıncının etkisiz, durgun olduğu zamanlarda gece ve gündüz arası sıcaklık farklarının yaptığı basınç farklarından oluşan rüzgârlardır.
 
Gündüzleri karalar, denizlerden daha çabuk ısınırlar. Dolayısıyla deniz üzerinde yüksek, kara üzerinde de bir alçak basınç alanı oluşur. Bunun sonucunda denizden karaya doğru bir rüzgâr başlar. Bu rüzgâra deniz meltemi denir.
 
Bu rüzgâr hızı, sıcaklık arttıkça artarak ve öğlen saatlerinde en fazla hızına ulaşır. Hava karardığında ve güneş battığında ise tüm bunların tam tersi yaşanır. Kara daha çabuk soğuduğu için bu seferde karadan denize bir rüzgâr esmeye başlar. Buna da kara meltemi denir.
 
MEVSİMLİK RÜZGÂRLAR
 
Deniz ve karaların sıcaklıkları mevsime bağlı olarak değişkenlik gösterir.
 
Buna bağlı olarak da yaz ve kış aylarında farklı basınç alanları oluşur ve farklı rüzgarlar etkili olur.
 
Genelde bu tür rüzgârlar güney Amerika ile güney Asya’da etkili olurlar.
 
YEREL RÜZGÂRLAR
 
Bölgelerde genelde esen hakim rüzgarlardır.
 
Dolayısıyla bölgesel isimlerle söylenirler.
 
Bu rüzgârlar atmosferde gezen gezici alçak ve yüksek basınç merkezlerinin yaptığı rüzgârlardır.
 
RÜZGÂR YÖNÜ VE HIZI İLGİLİ BELİRTİLER
 
BELİRTİ ANLAMI ARANACAK ÖZELLİK
Rüzgâr doğu veya güneydoğu’ya döner Alçak basınç sistemi geliyor; yağış olabilir. Alçalıp kalınlaşan bulutlar, basınç düşmesi.
Rüzgâr güneybatı veya kuzeybatı’ya döner Soğuk cephe geçiyor, kuruma olacaktır. Yükselen basınç, açılan hava, rüzgâr aşağı yamaçlarda yağış olasılığı.
Rüzgârın güneydoğu veya doğu’dan artması Alçak basınç sistemi geliyor, basınç düşmeye devam edecek. Rüzgâr hızının iyice artışı.
Rüzgârın güneybatı veya batı’dan artması Yüksek basınç sistemi geliyor, zaman içinde rüzgâr patlamaları azalacak. Basınç artışı hızlanır.
 
RÜZGÂR HIZININ TAHMİN EDİLMESİ
 
Rüzgâr hızının ölçülebilmesi için rüzgâr hızı ölçere (Wınd Speedometer) ihtiyaç vardır.
 
Rüzgâr ölçer olmadığı zaman % 100 garantisi olmamasına rağmen uygulanan bazı yöntemlerle ve gözlemlerle rüzgârın hızının tahmin edilebilir ve gerekli önlemler alınabilir.
 
 
 
 
RÜZGÂRLARIN ŞİDDETLERİNE GÖRE ALDIKLARI ADLAR
 
DERECESİ ADI HIZI sn/m ETKİSİ
0 SAKİN 0 – 2 HİSSEDİLMEZ
1 ÇOK HAFİF 1 – 2 HİSSEDİLMEZ
2 ESİNTİLİ 2 – 4 YAPRAKLARI KIMILDATIR
3 HAFİF MELTEM 4 – 6 YAPRAKLARI KIMILDATIR
4 MELTEM 6 – 8 İNCE DALLARI SALLAR
5 SERT MELTEM 8 – 10 İNCE DALLARI SALLAR
6 RÜZGÂR 10 – 12 KALIN DALLARI SALLAR
7 FIRTINALI RÜZGÂR 12 – 14 KALIN DALLARI SALLAR
8 HAFİF BORA 14 – 16 İNCE AĞAÇ GÖV. SALLAR
9 BORA 16 – 20 İNCE AĞAÇ GÖV SALLAR
10 ŞİDDETLİ BORA 20 – 25 DALLARI KIRAR
11 FIRTINA 25 – 30 DALLARI KIRAR
12 TAYFUN 30 VE YUKARI AĞAÇLARI SÖKER
 
 
BULUTLAR NASIL OLUŞUR
 
Suyun buharlaşması ve güneş ısısı, havada nem oluşturur.
 
Buharlaşmanın miktarı, güneş ısısının derecesi ile su miktarına bağlıdır.
 
Nemin oluşmasında rol oynayan etkenlerden biri de nefes alan varlıklardır.
 
Böylece oluşan su buharı, sürekli olarak yeryüzü ve denizden havaya doğru yükselip orada yoğunlaşarak bulutları oluşturur.
 
Bulutların sınıflandırılması, ilk olarak 1603 yılında Luke Howard tarafından yapıldı.
 
Bu sınıflandırma tüm milletlerce kabul edilmiştir. Sınıflama, bulutların deniz seviyesinden yükseklikleri temel alınarak yapılmıştır.
 
Günümüze kadar belirlenmiş yaklaşık olarak yüzün üzerinde bulut çeşidi vardır. Biz bunların en çok görülenlerini inceleyeceğiz.
 
Havadaki su buharı yoğunluğu belli bir limitin altına inince bulutlar, yağmur veya kara dönüşür.
  
 
 
 
3 SAAT İÇİNDEKİ HAVA BASINCI – ALTİMETRE DEĞİŞİKLİKLERİ
 
BASINÇ AZALMASI ALTİMETRENİN YÜKSELMESİ YAPILMASI TAVSİYE EDİLENLER
0.6 – 1,2 MİLİBAR ARASI 6 -13 METRE BİR ŞEY YAPMAYIN, İZLEMEYE DEVAM EDİN.
1.2 – 1,8 MİLİBAR ARASI 13 – 20 METRE BULUTLAR ALÇALIP KALINLAŞIYOR MU? ÖYLE İSE HER SAAT BAŞI DEĞİŞİKLİKLERİNİ KONTROL EDİN.
1.8 – 2,4 MİLİBAR ARASI 20 – 27 METRE 40 -80 km/s HIZINDA RÜZGÂRLAR OLABİLİR.
2.4 MİLİBARDAN FAZLA 27 METREDEN FAZLA 80 km/s VE DAHA HIZLI RÜZGÂRLAR OLABİLİR. HIZLA KORUNAKLI BİR BÖLGEYE HAREKET ETMELİSİNİZ.
 
 
 
 
ATMOSFERİK BASINCIN BAZI ÖZELLİKLERİ
 
BASINÇ ( hPa ) METRE FEET SICAKLIK
1013 0 0 15
1000 111 364 14.3
850 1457 4781 5.5
700 3012 9882 - 4.5
500 5574 18289 - 21.2
400 7185 23574 - 31.6
300 9164 30065 - 44.5
200 11784 38662 - 56.5
100 16180 53083 - 56.5
50 20576 67507 - 55.9
30 23849 78241 - 52.7
 
 
 
YÜKSEK BULUTLAR
 
•       Kümülonimbüs
•       Sirrokümülüs
•       Sirrüs
•       Jet stream sirrus
•       Sırrostatüs
 

KÜMÜLONİMBÜS ( 650 – 20.000 m.)
 
Dağ ve kuleler biçiminde, büyük bir dikine uzanışa sahip, yoğun ve koyu bir buluttur.
 
Üst kısımları genellikle düz, lifli veya çizgili bir görünüme sahiptir. Kümülonimbüs bulutlarının üst kısımları örs veya sorguç şeklinde yayılır.
 
Gökyüzünün büyük bir bölümünü kapladıklarında, tabanları Nimbostratus bulutunu andırır.
 
Bu durumda bulutun yapmış olduğu yağış şekline bakılmalıdır. Sağanak yağışlarla birlikte şimşek, gök gürültüsü veya dolu varsa bulut; Kümülonimbüs bulutudur.
 
Sirrokümülüs ( 5.000 – 13.000 m.)
 
Kum taneleri veya küçük dalgacıklar halinde, oldukça küçük kümeciklerden meydana gelmiş ince, beyaz ve gölgesiz bulut örtüsüdür.
 
Bulutlar toplu halde oldukları gibi, ayrı ayrı parçacıklar halinde de görülebilirler.
 
Bu bulutlar tamamen buz kristallerinden ibaret olup, bazen aşırı soğumuş su damlacıkları da görülür.
 
Güzel hava habercisidir.
 
 
SİRRÜS ( 5.000 – 13.000 m.)
 
Beyaz renkte, çok ince iplikler halinde veya dar şeritler şeklinde bağımsız bulutlardır.
 
Görünümleri lif veya ipek parlaklığındadır.
 
Sirrus bulutları, çok ufak buz kristallerinden meydana gelmiştir.
 
JET STREAM SİRRUS ( 8.000 – 14.000 m.)
 
Özellikle yüksek tabakalardaki hava akımlarının şiddetli olduğu bölgelerde, sirrus bulutlarının rüzgarın da etkisiyle sürüklenirken uzun şekiller alması ile oluşur.
 
Genellikle sürekli hareket halindedirler.
 
Daha çok Hindistan gibi tropik fırtınaların bol olduğu bölgelerde görülür. Sık rastlanılan bir bulut tipi değildir.
 
SIRROSTATÜS ( 5.000 – 14.000 m.)
 
Gökyüzünü tamamen veya kısmen kaplar ve genellikle hale olayını meydana getirirler.
 
Bunlar şeffaf saça benzer, beyazımsı lifler halinde düzgün görünümlü bulutlardır.
 
Sırrostatüsler küçük buz kristallerinden oluşurlar. Bu bulutlar fazla kalın olmadıklarından şeffaf görünürler. Güneş ve ay ışığını geçirirler.
 
Güneşin etrafını bir çember gibi çevirmiş sanılır ve bu çember yağmurun habercisidir.
 
ORTA YÜKSEKLİKTE BULUTLAR
 
•       Altokümülüs
•       Altostratüs
•       Kümülüs
•       Mammatüs
•       Stratokümülüs
 
ALTOKÜMÜLÜS ( 2.000 – 5.000 m.)
 
Altokümülüs bulutları, genellikle gölgeli, beyaz renge sahiptir.
 
Bu bulutlar kısmen lif halinde yayılmış olduğu gibi ayrı ayrı durumda olan ince tabakalar, yuvarlak kütlelerden ve tomurcuklardan meydana gelir.
 
Düzgün şekildeki parçacıkların gökyüzünün ancak yarısını kaplayacak kadar genişliğe sahip olduğu görülür.
 
ALTOSTRATÜS ( 2.000 – 7.500 m.)
 
Gökyüzünün büyük bir kısmını veya tamamını kapatan, çizgili, lif veya düzgün görünüşteki grimsi veya mavimsi renkteki bulut tabakasıdır.
 
Bazı kısımları çok ince olduğundan, güneş, sanki buzlu cam arkasındaymış gibi bir görünüm alır.
 
Bu bulut hale durumunu göstermez.
 
Soğuk bir cephenin ardından gelirler ve yağmurun habercisidir.
KÜMÜLÜS ( 0 – 8.000 M.)
 
Üst kısımları karnabahar görünümünde olan; küme, kubbe veya kuleler halinde dikine olarak gelişen, genel olarak yoğun durumda bulunan bağımsız bulutlardır.
 
Kümülüslerin güneşle aydınlanan kısımları çoğu zaman parlak beyaz görünüme sahiptir. Bu bulutların tepe ve yan kısımları tomurcuğu andıran kümeler halinde olmasına karşılık, tabanları daha koyu ve hemen hemen düzdür. Kümülüsler bazı zamanlarda düzensiz şekillerde de bulunabilirler.
 
Kümülüs bulutları genel olarak su damlalarından meydana gelmiştir. Bulut içindeki sıcaklığın sıfırın altına düştüğü yerlerde, aşırı soğumuş su damlaları ve buz kristalleri de bulunur. Dikine gelişmeye sahip kümülüslerde yağmur ve sağanak şeklinde yağışlar meydana gelir.
 
MAMMATUS ( 0 – 4.500 m.)
 
Bu bulut türü, buz parçacıkları ve su yüklü Kümülonimbüs bulutlarının alt tabakalarında görülür.
Meme ucuna benzeyen yapısından dolayı Mammatüs adını alır.
 
Bulunduğu ortamdan daha soğuk olan Kümülonimbüs yere doğru alçalırken yerden yukarıya doğru yükselen sıcak hava akımları bulutun alt parçası üzerinde bu şekilleri oluşturur.
 
Havanın kararsız ve kötü havanın gelmekte olduğunun habercisidir. Kararlı bir yapısı yoktur, oluştuktan sonra kısa sürede bozulur.
 
STRATOKÜMÜLÜS ( 0 – 2.000 m.)
 
Stratokümülüsler gri veya beyazımtırak renkte ya da her iki renge birden sahip olan bulutlardır.
 
Bu bulutlar toplu halde veya ayrı ayrı olabilen mozaik görünümünde yuvarlak kütleler ve tomarlardan meydana gelirler.
 
Stratokümülüsü meydana getiren elemanlar, genellikle sıralar halinde ve tepeleri düz şekildedir.
 
ALÇAK BULUTLAR
 
•       Parçalı kümülüs
•       Nimbostratus
•       Stratus
•       Sis
 
PARÇALI CUMULUS ( 0 – 1.700 m.)
 
Açık ve rüzgârlı havalarda görülür.
 
Yeryüzünün ısınması sonucu buharlaşan nem, yükselerek soğur ve bir araya toplanmaya başlar. Yukarıda başka bulut olmadığı için parçalar halinde gözlemlenir.
 
Yazın görülen bir bulut çeşididir.
 
NİMBOSTRATÜS
 
Bütün bulutlardan daha karanlık bir görüntü oluştururlar.
 
Devamlı yağmur getirirler.
 
STRATUS
 
Genellikle gri renkte, düzgün görünüme sahip bulutlardır.
 
Stratus’lardan çisenti, buz prizmaları ve kar grenleri yağışı meydana gelir.
 
Güneş bu bulutlardan görüldüğü zaman, bulutun sınırları kolayca teşhis edilebilir. Çok düşük sıcaklıklar dışında stratus, hale durumunu meydana getirmez.
 
Bu bulutlar bazen düzensiz sıralar halinde de meydana gelebilir.
 
Rüzgârın sakin veya hafif olduğu dönemlerde görüşü kısıtlayacak şekilde yere yakın seviyelerde görülebilmektedirler.
 
SİS
 
Stratus bulutların yeryüzüne inmesi ile meydana gelir.
 
Yapısal anlamda bir farkı olmamasına rağmen günlük yaşamı etkilediği, görüş mesafesini düşürdüğü için ayrı olarak değerlendirmeye alınmıştır.
 
Güneş ışığı, sis içindeki su kristallerinde kırılma yaparak yayılır ve yarı aydınlık bir ortam sağlar. 
 
SİS TÜRLERİ
A - HAVA KÜTLESİ SİSLERİ
 
            1. RADYASYON SİSİ
            2. ADVEKSİYON (YATAY HAVA HAREKETİ) SİSİ
            3. OROĞRAFİK (YER ŞEKLİ) SİS


B - CEPHE SİSLERİ
 
A - HAVA KÜTLESİ SİSLERİ
 
  1. RADYASYON SİSİ
 
Açık ve durgun gecelerde ısı kaybı sebebiyle yer yüzeyi ve yüzeye yakın hava soğur.
           
Yerden yukarı doğru yükseklik arttıkça atmosferde ters bir sıcaklık dağılımı ortaya çıkar.
 
Alt seviyelerde hava soğuktur. Yükseklik arttıkça sıcaklık da artar.
 
Soğuma havanın çiğ noktasına kadar inerse sis meydana gelir. Gece başlar, gündüz hava ısınınca, öğleye
doğru ortadan kalkar.
 
2. ADVEKSİYON (YATAY HAVA HAREKETİ) SİSİ

Sıcak ve nemli havanın soğuk bir yüzey üzerine hareketi ile alt katmanların soğuyarak su buharının yoğunlaşması sonucu oluşan sislerdir.
 
3. OROĞRAFİK ( YER ŞEKLİ ) SİS

yatay hareket eden havanın yer şekli etkisiyle yükselerek soğuması neticesinde oluşan sislerdir. Yer şekli etkisiyle yükselme hafif hafif ve yataya yakın olmalıdır.
 
 
B - CEPHE SİSLERİ

Karşılaşan iki farklı hava kütlesinden sıcak olanın soğuk olan üzerinde yükselerek soğuması neticesinde oluşan sislerdir.
 
BULUT ÖRTÜSÜ BELİRTİLERİ
 
BELİRTİ ANLAMI ARANACAK ÖZELLİK
Yüksek sirrüs bulutları güneş / ay çevresinde belirsiz bir hale yaratıyorsa 24 – 48 saat içinde yağış geliyor olabilir. Alçalıp kalınlaşan bulutlar
Yüksek sirrüs bulutları güneş / ay çevresinde dar bir halka yaratıyorsa 24 saat içinde yağış geliyor olabilir. Alçalıp kalınlaşan bulutlar
Zirvelerde oluşan “başlık” veya “lentiküler” bulutlar 24 – 48 saat içinde yağış geliyor olabilir, rüzgâr tersi yamaç ve zirvelerde şiddetli rüzgâr. Alçalıp kalınlaşan bulutlar
Kalınlaşan, alçalan, tabakalar halinde yassı bulutlar Sıcak bir cephe 12 – 24 saat içinde geliyor. Rüzgâr yönü değişir, basınç düşer.
Yaklaşan bulut örtüsünün parçalanması Soğuk bir cephe 12 saat içinde geliyor. Rüzgâr yönü değişir, basınç düşer.
 
 
YILDIRIM VE ŞİMŞEK
 
Dağlarda oluşan şimşek fırtınaları öldürücü olabilir ve öldürürler.
 
Tek bir yıldırım çatalı, çevredeki havayı milyonlarca santigrat dereceye kadar ısıtabilmektedir.
 
Bu ısınma, havayı bir patlama ile genişleterek kulakları sağır eden bir gök gürültüsü oluşturur.
 
Orta şiddetteki bir şimşek fırtınası bile 125 milyon galon su üretebilmektedir.
 
Yıldırım, gök gürültüsü ve şimşekle görülen, gökyüzü ile yer arasındaki elektrik boşalmasıdır.
 
Şimşek, bir bulutun tabanı ile yer arasında, iki bulut arasında veya bir bulut içinde elektrik boşalırken oluşan kırık çizgi biçimindeki geçici ışığa denir.
 
Gök gürültüsü ise, şimşek çakması ya da yıldırım düşmesi esnasında duyulan, patlamaya benzer çok yüksek sestir.
 
OLUŞUMU
 
Havanın iyi bir iletken olmaması bünyesinde elektrik yükleri bulunduran bulutları oluşturur.
 
Fiziksel nedenlerden ötürü, bulutun yüklenmesi sırasında yere yakın olan kısmında %70-%90 olasılıkla negatif elektrik yükleri yer alır.
 
Bu durumda yer de bulutun negatif yüklerine bakan bölümünde pozitif yükler toplanır. Bazı koşullarda bunun tersi yüklenme de olabilmektedir (%10-%30 olasılıkla).
 
Fırtınanın, hava akımlarının artmasıyla buluttaki negatif yük oranı ve buna bağlı olarak da yerdeki pozitif yük toplanması hızlanarak devam eder.
 
Bulutla yer arasındaki potansiyel farkı arttıkça aradaki havanın da delinmesi kolaylaşır ve belli bir değerden sonra havanın delinmesiyle oluşan iletken kanal boyunca buluttan yere veya yerden buluta elektriksel boşalma başlar.
 
Yıldırımın oluşması için öncelikle elektriksel olarak yüklenmiş yıldırım bulutunun oluşması gerekir.
 
Günümüzde yıldırım bulutunun oluşumu rahatlıkla açıklanabilse de bu bulutun elektriksel olarak nasıl yüklendiği konusunda kesin bilgiler yoktur. Ancak bu durum bazı teoriler ile açıklanabilmektedir.
 
Yıldırım boşalmasının çıkış noktası, atmosferde yüksek miktarda nem bulunması ve sıcak hava akımları yardımıyla yüklü bulutların oluşmasıdır. Hava akımları, yere yakın hava tabakalarının iyice ısınması ile oluşur.
 
Çok büyük yüksekliklerden aşağı inen soğuk hava ile bu hava tabakası yer değiştirir. Nem ise yüksek sıcaklıkta
Buharlaşma ile meydana gelir.
 
Hava, yukarı çıkışı sırasında soğur ve belirli bir yükseklikte su buharına doyacağı bir sıcaklığa erişir.
 
Daha fazla yükselmesi yoğuşmaya sebep olur ve bulut oluşur.
 
Yıldırım bulutunun oluşumunda üç aşama söz konusudur:
 
  1. Gençlik
  2. Olgunluk
  3. Yaşlılık
 
  1. Gençlik aşamasında aşağıdan yukarı doğru ve kenarlardan ortaya doğru hava akımları artar. Bu durum yaklaşık 10 – 15 dakika sürer.
  2. Olgunluk aşamasında yağmurlar oluşur. Sıfıra yakın sıcaklık derecelerinde iyice azalan bulut kaldırma kuvveti şiddetli yağmurlara sebep olur. Bu sırada yukarıdan aşağıya hareket eden soğuk rüzgarlar görülür. Bunlar yere ulaştıklarında kısa süreli, şiddetli fırtınalara sebep olurlar. Bu aşama yaklaşık 15 – 30 dakika sürer.
  3. Yaşlılık aşamasında ise hava akımları artık son bulmuştur. Yaklaşık 30 dakika sürer.
 
Şimşek fırtınaları cephe geçmesi veya dağ yamaçları ile havanın hızla sürtünmesi sonucun ısınması ile oluşurlar.
 
Hava ısınınca, yükselme eğilimine girer yukarılardaki atmosfer yeterince soğuksa, hava yükselmeye devam eder ve hava kütlesi şimşek fırtınalarına yol açar.
 
Birkaç basit önlemle dağlardaki şimşek fırtınaları sonucu olabilecek kazaların önüne geçilebilir.
 
HAVA TAHMİNİNDE ŞİMŞEK FIRTINASI GÖRÜLÜYOR İSE;
 
Ø  Dar vadi ve kulvarlarda tırmanmayın ve kamp yapmayın.
Ø  Açıklık, yüksek yerlerde tırmanmayı ve yürümeyi planlarınızdan çıkartın.
Ø  Ufak kümülüs bulutlarının güçlü şekilde yukarı yükselmesine dikkat edin; bu yaklaşan bir şimşek fırtınasının habercisi olabilir.
Ø  Hava tahminlerini izlemeye devam edin.
 
 
 
 
 
BİR ŞİMŞEK FIRTINASI YAKLAŞIYOR İSE;
 
Ø   Sulak yerlerden uzaklaşın.
Ø   Açık bir vadi veya çayırlıktaysanız alçak yerlere inin.
Ø   Saçlarınız dikilir ve elektriklenirse oradan hemen uzaklaşın.
Ø   Özellikle açık arazide, ağaçların altına girmeyin.
Ø   Zirve veya kaya sivrilerinin yanında, üstünde durmayın.
Ø  Buz kazması, kramponlar, tırmanış aletleri ve sırt çantası çerçeveleri gibi metal ve kurşun malzemeleri uzak tutun.
Ø  Mümkünse kendinizi yerden yalıtın; çerçevesiz bir çantaya veya mata oturun.
Ø   Siluetinizi en aza indirecek şekilde çömelin.
Ø   Yere uzanmayın.
Ø  Şimşek fırtınasının ilerlemesini gözetleyin
 
ŞİMŞEK FIRTINASININ İLERLEMESİ NASIL GÖZLENİR?
 
Bu bir saat yardımı ile olur. Şimşeği görünce saniye tutmaya başlayın, gök gürültüsü size ulaşınca saymayı durdurun. Saydığınız saniyeleri 5 bölün; sonuçta çıkan sayı şimşeğin sizden mil olarak uzaklığıdır.
 
Veya saydığınız saniye sayısını 330 ile çarpın; bu da size metre olarak şimşeğin size uzaklığını verir.
 
Her ikisini aynı anda duyar ve görürseniz, tehlikeye fazla yakınsınız demektir.
 
GÖK GÜRÜLTÜSÜ
 
Şimşek çakmasının peşinden hızla yer değiştiren havanın hareketinden meydana gelen sestir.
 
Yıldırımı meydana getiren çok kuvvetli elektrik akımı, kısa süre içinde çevresindeki havayı şiddetle ısıtır.
 
Bu ısınma sonucu çok ani bir şekilde genleşen hava, hızla daha soğuk havanın bulunduğu yerlere dalar.
 
İşte havanın bu hareketinin meydana getirdiği dalga, gök gürlemesini veya gök gürültüsünü etkin eder.
 
Gök gürültüsünün çeşitli sesleri vardır.
 
Ağır ve derinden gelen bir ses, gök gürültüsünün uzaklardan geldiğini gösterir.
 
Çatırtılı gök gürültüsü, yıldırımın birçok kollara ayrıldığında duyulur.
 
Şimşek çakmasından sonra duyulan en kuvvetli sesi, yıldırımın asıl gövdesi; arkadan gelen sesi, ayrıldığı kollar meydana getirir.
 
Ses hızı, ışık hızından çok küçük olduğundan, gök gürültüsü daima şimşek görüldükten sonra duyulur.
 
 
KENDİ HAVA DURUMU RAPORUNUZU HAZIRLAMAK
 
Dağlara gitmeden 2 gün önce bilgi toplamaya başlayın. Böylece daha güvenli plan yapabilirsiniz.
 
2 GÜN ÖNCE;
 
•       Tüm cepheleri kontrol edin; yüksek, alçak ve cephe oluşumları dahil olsun.
•       Sonraki 2 gün için tahmini havayı öğrenin.
 
 
 
1 GÜN ÖNCE;
 
•       Önceki günün tahmini doğru mu diye kontrol edin.
•       Yine bütün hava durumunu kontrol edin.
•       Sonraki 2gün için tahmini hava durumunu öğrenin.
•       Şiddetli rüzgâr, kar – yağmur veya şimşek fırtınaları olacaksa, her 6 ila 8 saatte hava tahminini öğrenin. Olan değişimler hızlı olduğu için bu tür tahminler kısa vadelidir.
 
YOLA ÇIKMADAN ÖNCE;
 
•       Önceki günün tahmini doğru mu diye o anki havayı kontrol edin.
•       Etkinlik için olabilecek havayı öğrenin.
•       O günkü tahminler, önceki yılların kayıt tahminleri, kişisel tecrübeleriniz ve etkinliğin gerektirdiklerini göz önüne alarak gitme veya gitmeme kararına varın.
 
HAWAİİ - WAİALEALE - KAUAİ
 
Hawaii adalarından biri olan Kauai adası üzerinde 1569 metre yüksekliğe kadar ulaşan eski bir volkanik dağdır.
Literatürde dünyanın en nemli ve en fazla yağış alan bölgesi olarak bilinir. Bu bölgeye, her yıl 350 gün boyunca yağmur yağıyor. Yıllık ortalama 12.350 milimetre yağış almaktadır. Bu oran Londra’ya düşen yağmurdan 20 kat daha fazladır.

Dağ ve bulunduğu bataklık alan sayısız kuş türüne ev sahipliği yapmaktadır. Tepesindeki kraterden aşağı doğru birçok küçük şelale akmaktadır.
 


 
©2019 Arkas Spor Kulübü - Bu sitede kullanılan resim ve belgeler orijinal olup tüm hakları ARKAS'a aittir.
İzinsiz kullanılamaz. - Site Kullanım Koşulları ve Gizlilik Politikası