KAYA TIRMANIŞI
 
İLERİ KAYA
 
EMNİYET İSTASYONU
 
Emniyetsiz bir lider düşüşte istasyonun sökülmesinin normal sonucu, ip ekibinin her iki üyesinin de ölümüdür. Ve her durumda, herhangi bir istasyonun işlememesi veya tutmaması en azından yaralanmaya yol açacaktır.
 
Bunların sonucunda istasyonun sağlam olmasının önemi anlaşılır.
 
Sağlam istasyon kurmak hayati önem taşır. Hatırlamanız gereken şey, ciddi bir düşüşün ne zaman gerçekleşeceğini asla bilemeyeceğinizdir. Ve bu olduğunda istasyonunuzun sağlam olması gerekir.
 
İyi bir istasyon kurmak için; canlı, kök salmış bir ağaç veya sağlam bir kaya çıkıntısı gibi büyük ve doğal bir arazi niteliği ideal bir istasyon yeridir.
 
Boyut kadar önemli detaylar kayanın altını şekli, oturduğu yerin şekli, yer aldığı yamacın eğimi ve yüksekliği ile genişliğinin oranıdır.
 
Bir istasyon kurar iken şu soruların cevaplarını arayın:
 
•      Kayanın gözükmeyen alt yüzeyinin ve kaya bloğunun ağırlık merkezi nedir?
•      Ciddi bir yük altında devrilir mi?
•      Ufak kırık ve çatlak var mı?
 
İstasyonda takoz kullanacak iseniz, çatlağın tek tarafının oynak veya zayıf bir kaya yapısına sahip olmamasına dikkat edin. Çünkü takoz, düşmenin gücü ile az da olsa genişleyen bir çatlak oluşturacaktır.
 
Bolt ve sabit sikkeler kullanıldığında ise, bu istasyonlar genelde sağlam olurlar ama bunu anlamak oldukça zordur. Bu konu ayrıca işlenecektir.
 
Kitaplardan öğrenilen bilgiler ve yerel deneme usulleri ile bir istasyonun sağlamlığını anlayamazsınız, bunlara asla güvenmeyin.
 
Yeterli sağlamlıkta gözüken ilk istasyonu dikkatte almayın, daha basit ve sağlam yerler arayın. Zaman kazanmak için kötü yerleri kullanmayın, mutlaka daha iyisi vardır.
 
İSTASYONA BAĞLANMAK
 
Emniyet alan dağcı için istasyona girmenin en genel yolu, tırmanış ipini kullanarak, ipin ilk metreleri ile emniyet kemerinin bağlanma halkasına düğüm atmaktır. İpin geri kalanı lider tırmanıcı tarafından kullanılır.
 
İstasyona girmenin diğer bir yöntemi de emniyet kemerinden bir ekspresbant ile doğrudan istasyona girmektir. Bu yöntem genellikle yavaş, daha işlevsiz ve daha çok malzeme gerektirir ama bir sonraki ip boyu bilinmiyor ise ve zor yerde ipin bitmesi tehlikesi var ise faydalı olacaktır.
 
Emniyet alan dağcı istasyona bağlanma ve düğümler konusunda oldukça geniş seçenekler yelpazesine sahiptir. Bunlardan faydalı olanlar şunlardır.
 
•      Tek bir doğal istasyona bağlanma
•      Birçok noktalı istasyona bağlanma
•      Sabit istasyona bağlanma
•      Oynar istasyona bağlanma
Emniyet almak için aşağı çekerli iki – üç, yukarı çekerli en az bir noktası olan, çok noktalı bir istasyona girmek doğru ve normaldir.
 
Çok noktalı bir istasyona bağlanmak için ise birkaç değişik yöntem ve seçeneklerinizi etkileyecek birkaç önemli nokta vardır. Bunlar;
 
Hızlı ve kolay bir yöntem, her noktaya ayrı ayrı tam kazık düğümü kullanarak girmektir. Bu yöntem sorun yaratabilir. Ciddi bir düşme anında, ilk güç şiddetle en baştaki istasyona binecektir. Ancak ilki söküldükten
sonra diğer emniyet noktalarına yük binecektir.
 
Diğer bir yöntem ise, yükü iki veya daha fazla emniyet noktasına yaymaktır.
 
Bunu yapmanın yolu, her emniyet noktasının karabinine bir tam kazık düğümü atarak, düğüm attığınız her seferde emniyet kemerinize takılı bir kilitli karabine ipi geçirmektir.
 
Böylece her istasyon noktası ile aranızda bir ip olacaktır. Ciddi bir düşmede
Güç her noktaya eşit şekilde yayılacaktır.
 
Çok sayıda emniyet noktaları arasında yükü dengelemenin diğer bir yolu ise oynar istasyon denilen yöntemdir.
 
Oynar istasyonlar bazı şartlar altında, yükü tüm emniyet noktalarına otomatik olarak böler.
 
Bunun en basit yolu, iki noktalı oynar istasyondur. Emniyet noktalarının karabinlerine perlonbant geçirilir, sonra perlonun üstte, kalan kısmına yarım kıvırma yöntemi ile bir halka oluşturulur. Daha sonra bu halka ve perlonun alt kısmı bir karabin ile sabitlenip ip buna bağlanır.
 
Perlonbandı bu şekilde halka yapıp kullanınca, emniyet noktalarından birinin kopması durumunda ipin bağlandığı karabinin perlondan çıkıp gitmesini, perlon halkasının içinde kalması sağlanmış olur.
 
Ayrıca oynar istasyonları istediğiniz sayıda istasyon noktasını kullanarak aynı şekilde kullanabilirsiniz.
 
Ama bunun için çok daha uzun perlon gerekecektir.
 
Çok basit türde bir istasyon ise, sabit ( oynamaz ) istasyon yöntemidir.
 
Bunun içinde, iki ayrı emniyet noktasına takılmış iki ayrı ekspresbant veya perlon yardımı ile yapılan şeklidir. Bunlarında uçları karabin ile birleştirilmiştir.
 
Eğer perlonbantlar doğru uzunlukta ise, bu yöntemde yük iyi dağıtılabilir ama bu da uğraştırıcıdır.
 
Diğer sabit istasyon örneği olan ve çok sık kullanılan “kordelet” ( örümcek ağı ) diye adlandırılan yöntemdir.
 
Bu yöntem 5,5 mt. Uzunluğunda bir yardımcı ip ile yapılır ve kuvvetli bir yöntemdir.
 
Yardımcı ipin balıkçı düğümü ile birleştirilmesi ile elde edilen bir halka ile yapılır.
 
Elde edilen bu halkayı, üç ayrı emniyet noktasına karabin ile takılır, emniyetler arasındaki ipler aşağıya çekilir ve altta hepsi birleştirilir.
 
Tüm ip uçları da sekizli düğümü veya kördüğüm ile bir arada bağlanır ve oluşan bu halkaya da karabin takılır.
 
Kordelet sistemi iki emniyet noktalı istasyonlarda da kullanılabilir.
 
Şimdiye kadar anlatılan istasyonlarda, emniyet noktalarına binen çekişi
Dengeleme yöntemlerinin nasıl azaltıldığı, perlon veya perlonların birleştiği alt noktanın açısına bağlıdır.
 
Bu açı ne kadar küçük ise, her aynı emniyet noktasına düşen güçte o kadar az olacaktır.
 
Açı arttıkça her emniyet noktası artan güce dayanmak zorunda kalacaktır.
 
AÇI GÜÇ
0 %50
60 %60
90 %70
120 %100
150 %190
170 %580
 
ARA EMNİYET
 
Dağcılar doğal ve yapay ara emniyetler kullanırlar.
 
Doğal emniyetler ipi geçireceğiniz ağaç ve kayalar gibi yerlerdir.
 
Yapay emniyetler ise, kayaya çeşitli şekillerde yerleştirilen insan yapısı metal gereçlerdir.
 
Hangi emniyet şeklini kullanırsanız kullanın en önemli malzemeler karabinler ve ekspresbantlardır.
 
DOĞAL ARA EMNİYET NOKTALARI
 
Ağaçlar ve kaya nitelikleri mükemmel doğal emniyet noktalarıdır.
 
Doğal emniyet güç ve denge açılarından dikkatlice değerlendirilmelidir “güvenmeden önce deneyin” kuralı her zaman uygulanmalıdır. Kırılgan kayalar, zayıfça kök salmış bitkilere ve diğer kırılganlık göstergelerine dikkat edilmelidir.
 
Bir kaya niteliğini değerlendirirken göreceli sağlamlığını, kırılganlığını veya çürüklüğünü ve çevresindeki kayaya ne kadar sağlamca birleştiğini göz önüne almalısınız.
 
El veya yumruğunuzla birkaç sert darbe vurun, bunun sonucunda oynak bir his veya içi boşmuş gibi bir ses veriyor ise tehlike var demektir.
 
Ağaç ve çalılıklarda ise, canlı dalları ve sağlam kökleri olan, en az 10cm kalınlığında sağlıklı bir ağaç gövdesi bulmanız gereklidir.
 
Ağaç ve çalı gevşek, kırılgan veya zayıf gözüküyorsa güvenmemelisiniz.
 
Ağaçlardan ve çalılıklardan ara emniyet almak için en çok kullanılan yöntem; perlonbandı bir ağacın gövdesinin çevresine dolamak ve iki ucunun birleştiği noktada oluşan halkaya karabin takmaktır.
 
Ayrıca kaya sivrileri veya kaya babaları, en sık kullanılan doğal emniyetlerindendir. Perlonbandı kayaya dolayıp birleşme noktasında oluşan halkaya karabin takarak ara emniyet noktası oluşturabilirsiniz.
 
Ancak perlonbandın ip hareketi ile kaya sivrisinden veya babadan sıyrılıp çıkma riskini göz önüne alarak dikkat etmelisiniz.
 
 
 
 
Diğer doğal ara emniyet noktaları oluşturmanın şekilleri ise,
 
                        — kaya tünelleri,
                        — kaya kolonetleri,
                        — kum saatleri,
                        — takoz taşlarıdır.
 
BOLT
 
Bolt, kayaya delinen bir deliğe çakılan sabit yapay emniyet parçasıdır.
 
Boltlar yapay tırmanış ve spor tırmanış rotalarında sıklıkla kullanılır. Bazı ara emniyet alınması zor olan rotalarda da bolt kullanılabilinir.
 
Boltun kulağı karabin takılarak kullanılır. Kulağı bolta sabitlemek için bazen vida kullanılabilir.
 
Bolt, herhangi yönde az da olsa oynasa bile güvenmemelisiniz. Bolta vurmamalısınız bu onu zayıflatır ve boltun çevresinde bulunan kaya yüzeylerinin çürük olup olmadığına dikkat etmelisiniz.
 
SİKKE
 
Sikke, kaya çatlaklarına çakılan metal kazıklara denir.
 
Sikkenin sivri bıçağı andıran kısmı kaya çatlağına çakılır. Sikkenin gözüne ise karabin takılır.
 
Sikkeler, iklim koşullarından bolttan daha çok etkilenirler. Yıllar boyu süren donma ve erime sonucunda kaya çatlakları genişler ve çakılı sikkeler gevşer.
 
Sikke çatlağa tamamen girmeli, gözü kayaya dayanmalı ve sikke çekiş yönüne dik açıda olmalıdır.
 
Eğer bir sikke sağlam ama yarısına kadar çakılı ise, tam kazık veya basit kravat bağı ile güvenli bir şekilde kullanabilirsiniz.
 
TAKOZ
 
Takoz ve sıkıştıraç, bolt ve sikke dışında kalan emniyet malzemelerine verilen genel addır.
 
Doğal emniyet olmadığında tırmanışı emniyete almanın diğer bir yoludur.
 
Bunlar kayaya sıkıca yerleştirilen bir metal bir parça ve bu malzemeyi ipe bağlamak için bir kayıştan oluşmaktadır.
 
Takoz kayışları tel, yardımcı ip, perlonbantdan imal edilmiştir.
 
Takozları yerleştirmek kolaydır ve kayada hiçbir iz ve yara bırakmazlar.
 
Takozlar genelde iki kısma ayrılır. Bunlar;
 
1.    Pasif takozlar
2.    Yaylı takozlar
 
1.    Pasif takozlar, çok farklı şekillerde üretilirler ancak bu şekiller kayada sıkışmaya uygun şekillerdir.
            karşınıza “stopper” veya “telli takoz” olarak farklı isimlerle de çıkabilirler.
           
            Takozlar, 1 – 10 arası çeşitli büyüklüklerde imal edilmişlerdir. Daralan çatlaklara yerleştirilen bu takozlar, çatlakların boyutlarına göre yerleştirilirler.
            En küçük takozlar mikro takozlardır. Bu tür takozlar kayayı az tutma gücüne sahiptirler. Çabuk hasar görürler.
 
2.  Yaylı takozlar, bu tur takozlarda, çatlağa yerleştirildikten sonra boyutunu genişleten küçük, kayıcı bir parça kullanılır.
           
            Aleti çalıştırmak için, yaylı tetik çekilir küçülen parça çatlağa yerleştirilir ve çatlak içinde tetik bırakılır. Parça çatlak genişliğinde açılarak sıkışır.
           
            Mikro takozlar gibi, bunlar da büyük takozların tutma gücüne sahip değillerdir. Yüzey alanlarının küçüklüğü ve yayın aleti kaya çatlağı içinde hareket ettirmesi birer dezavantajdır.
 
Sıkıştıraçlar da iki kısma ayrılır. Bunlar;
 
1.    Pasif sıkıştıraçlar
2.    Yaylı sıkıştıraçlar
 
1.    Pasif sıkıştıraçlar, yüklenince hafif bir dönme hareketi ile sıkışmak için tasarlanmıştır.             En çok kullanılan türleri Hegzantrik ve Tricam aletleridir.
           
            Hegzantrik’in birbirine olan kenarları farklı boyutlardadır. Bu da tırmanıcıya dört değişik sıkıştırma seçeneği vermektedir.
 
Takoz kayışı, sıkışma hareketine katkıda bulunması için aletin tam ortası terine biraz yanından geçmektedir.
           
            Tricam’ın tek yanı eğimlidir ve bu yanında iki kenar rayı vardır, bunlar da tam karşı yüzde bir sivri uç ile karşılıklıdır.
           
            Perlonu iki ray arasından geçirip sivriyi de bir çatlaktaki girintiye veya çıkıntıya yerleştirilince sıkışma hareketi gerçekleşmiş olur.
 
2.   Yaylı sıkıştıraçlar, bu aletler tek elle, hızlı ve kolay yerleştirildikleri ve değişik boyutlardaki çatlaklara uyabildikleri için tırmanış sınırlarının zorlanmasına ve ilerlemesine sebep olmuşlardır.
 
            Temel olarak bir ya da iki sapa monte edilmiş üç ya da dört sıkıştırma parçası ve bunlara bağlı, sap kısmında yer alan bir tetik mekanizması vardır.
 
            Tetik sıkılınca parçalar geri çekilir ve aletin boyutu bir çatlak veya cebe sığması için daralır. Parçalar ayrı hareket ettiği için gereken açılarda dönerler ve böylece sıkışma meydana gelir.
 
ARA EMNİYET YERLEŞTİRMEK
 
Kayaya ara emniyet yerleştirmek hem bir bilim, hem de sanat sayılabilir.
 
Malzemenin iyi yerleştirebileceği yerleri bulup, doğru parçayı doğru yere güvenli ve etkin şekilde takabilmenin yolu, uzun saatler pratik yapmaktan geçer.
           
Takoz yerleştirirken, göz önünde tutulacak detaylar şunlardır:
 
§  Bir çatlakta daralan yerleri, çatlak yüzeylerindeki bozuklukları ve kabuk şekilli kayaların arkasındaki belirgin girintileri aramalısınız.
§  Yumruğunuzla kayaya vurarak veya sarsarak oynak kaya blokları ve gevşek kabukları deneyin; kaya oynuyor ve boş, tok ses bir veriyor ise daha iyi bir yer arayın.
§  Stopper, Hexentric ve Tricam gibi pasif sıkıştıraç ve takozlar dikey yönlü bir çatlağın daraldığı yerlerin ardına konulunca en iyi şekilde işler.
 
LİDER TIRMANIŞ
 
Lider tırmanmak, bir tırmanış etabını önden çıkarak, yükseldikçe ara emniyet atma becerisine denir.
 
Tırmanışları üç sınıfa ayırabiliriz:
 
1.    Teknik olmayan tırmanış
2.    Teknik tırmanış
3.    Yapay tırmanış
 
TEKNİK OLMAYAN TIRMANIŞ
 
II, III derece zorluğundaki kayada sıklıkla emniyetsiz ve ipsiz tırmanış şeklidir.
 
Tırmanış rahatlık seviyesi bozulduğunda tehlikeyi aza indirmek için üç yöntem vardır. Bunlar:
 
a)    Sabit hat yapmak
b)    İpe bağlı yürümek
c)    Belden emniyet alma
 
TEKNİK TIRMANIŞ
 
Rota boyunca ip, emniyet teknikleri ve ara emniyet noktaları kullanarak tırmanış şeklidir.
 
YAPAY TIRMANIŞ
 
Düşme haricinde ip ve ara emniyet noktalarına yük bindirilmeyen, ipli ve emniyetli tırmanış tarzıdır.
 
Bu konu daha sonra yapay tırmanış başlığı altında anlatılacaktır.
 
DÜŞÜŞ FAKTÖRÜ
 
Düşme faktörü ve şok dağcının vücuduna bindireceği olumsuz yüklerdir.
 
Düşme faktörü ne kadar yüksek ise, güç de aynı oranda yüksektir. En yüksek düşüş faktörü 2’dir.
 
Limit dışı faktörlerde gerekli tıbbi kontrolleri yaptırmak sağlık açısından faydalı olacaktır. Antrenmanlı bir sporcuda kabul edilebilen risk faktörü 2 faktörün altında olmalıdır.
 
DÜŞÜŞ FAKTÖRÜNÜN HESAPLANMASI
 
Düşüş faktörü: düşülen metre kullanılan ip boyu =
 
Ör: 1. Balkonda olan bir dağcı ilk ara emniyet noktasını 0,20 metrede attıktan sonra tırmanmaya devam ediyor
5 metre tırmandıktan sonra ara emniyet noktası atmak isterken düşüyor.
 
DÜŞÜŞ FAKTÖRÜ NEDİR? 
 
Kullanılan ip boyu: 5.20 metre
Düşülen mesafe: 10 metre
Düşüş faktörü: 10 / 5.20 = 1.92
 
Düşme sonucu dağcının vücuduna binen şok ( --- g ) yüküdür. Şok ( -- g yükü ) özellikle omurga üzerinde etkili olmaktadır.
 
 
Şokun hesaplanması:
 
Düşülen metre - kullanılan ipin esneme payı x dağcının kilosu =
 
Örnek: ara emniyet noktalarını kullanarak tırmanış yapan dağcı 10 metre tırmanıyor. Son ara emniyet noktasından sonra 5 metre daha tırmandıktan sonra düşüyor. Dağcının vücuduna binen şok ( --- g yükü ) kaçtır?
 
Çözüm:
 
Düşülen metre: 10 metre
Kullanılan ip boyu: 15 metre
Kullanılan ipin % olarak uzaması: 1. 5 metre
Dağcının kilosu: 80 kg.
    10  – (15 - %10 )   1. 5   =  8. 5 X 80   =     680 KG.
 
ŞOKUN İPE YAYILMASI: Lider tırmanışı yapılırken ipin zikzak yapmamasına ve ekspres düzleminin aynı hizada olmasına özellikle dikkat edilmelidir.
 
Düşme durumunda; ip dağcının ağırlığından dolayı ekspresleri kendi doğrultusuna çekme eğilimi gösterecektir. Bu çekiş sırasında ya ara emniyet noktaları yerinden çıkacak ya da şokun ipe yayılımı azalacaktır.
 
Düşme durumunda fizik kuralı düşenin aleyhine gelişir. İp son karabinadan döndükten sonra düşen dağcının tarafında bulunan ipe binen yük % 66 dır.
 
Ara emniyet noktalarına sürtünerek enerjisini kaybeden ipe binen yük % 34 tür.
 
NEGATİF EĞİMLERDE
 
İpi mümkün olduğunca negatiften açıktan geçecek şekilde kullanın.
 
Uzun ekspresbant kullanarak, ip çekmesi, ip kesilmesi ve fermuar etkisi gibi tehlikeleri en aza indirin.
 
Kısa negatiflerde uzanarak negatifin üzerine ara emniyet atmak da kolaylık sağlayabilir.
 
YAN GEÇİŞ / TRAVERS
 
Yan geçiş yaparken, tırmanıcı zor hamlelerden önce ve sonra ara emniyet yerleştirmelidir.
 
Bu sadece lider tırmanıcıyı değil, artçıyı da uzun bir pandüllü düşüşten koruyacaktır.
 
Uzun, pandüllü bir düşüşe karşı ikinci tırmanıcının emniyetini başka bir iple daha alabilirsiniz.
 
MALZEMELERİ TOPLAMAK
 
Lider tırmanıcıyı artçı olarak izleyen tırmanıcı, emniyete girdiği anda hızla ve etkin şekilde tırmanmalıdır.
 
Artçı tırmanırken kayadan ara emniyetleri düzenli ve sıralı bir şekilde çıkartmalıdır.
 
Malzemeleri düşürmemeye, kendinin düşmemesine dikkat etmeli ve zaman kaybetmemelidir.
 
 
 
 
 
 
 
ÖZEL İP TEKNİKLERİ
 
Bazı tırmanıcılar 8 veya 8,5 mm iki adet ip kullanarak tırmanmayı tercih ederler, bu tür ip tekniklerini iki çeşittir:
 
1.    Çift ip tekniği
2.    İkiz ip tekniği
 
ÇİFT İP TEKNİĞİ
 
8.5 veya 9 mm kalınlığında iki farklı renkteki ipin lider tarafından alt ana emniyet noktasından başlayarak her ipin ayrı ara emniyet noktalarından geçirilerek üst ana emniyet noktasında bitirilmesine çift ip tekniği denir.
 
Çift ipler, paralel ilerlerler ve birbirlerinin üstünden geçmezler.
 
İKİZ İP TEKNİĞİ
 
8 veya 8.5 mm kalınlığında iki farklı renkteki ipin lider tarafından alt ana emniyet noktasından başlayarak aynı ara emniyet noktalarından geçirilerek üst ana emniyet noktasında bitirilmesine ikiz ip tekniği denir.
 
İkiz ipler daha çok enerji emebildikleri için tek ipten daha fazla sayıda düşüşe dayanabilirler. Ayrıca keskin bir kenar üzerinde iki ip daha güvenilirdir ve ikisinin de aynı anda kesilme olasılığı çok düşüktür.
 
İki iple tırmanmak lider tırmanıcı için daha zordur. Bu sistem iki iple daha uzun iniş imkânı da sağlar.
 
YAPAY TIRMANIŞ
 
Tırmanışta ağırlığınızı malzemelere vermeye ve bu iş için malzeme kullanmaya yapay tırmanış denir.
 
Serbest tırmanışla çıkılamayan rotalar ve acil durumda kullanım için yapay tırmanış değerli bir yetenektir.
 
Yapay tırmanış çeşitleri üç çeşittir
 
1.    Dağcılık – Alpin tarzda yapay tırmanış
2.    Genel yapay tırmanış
3.    Büyük duvar yapay tırmanış tarzı
 
YAPAY TIRMANIŞ MALZEMELERİ
 
ü  Takozlar ve sıkıştıraçlar
ü  Karabinler
ü  Küçük takozlar
ü  İpler
ü  Kısa bağ ipi
ü  Takoz anahtarı
ü  Eldiven
ü  Kaya botları
ü  Enerji emici ekspresbantlar
 
DAĞCILIK – ALPİN TARZDA YAPAY TIRMANIŞ
 
Serbest tırmanılan bir rotada kısa, aşırı zor etaplarını aşmak için en az miktarda yapay teknik ve malzemesi kullanılmasıdır.
 
Bu tür tırmanışta özel yapay malzemesi ya hiç kullanılmaz ya da az kullanılır. Genellikle serbest tırmanış malzemeleri kullanılır.
GENEL YAPAY TIRMANIŞ
 
Uzun süreler ve mesafelerde yapay tırmanışın kullanılmasıdır. Bu tarzda da yapay ve serbest tırmanış teknikleri art arda kullanılabilir.
 
Uzun, tek günlük tırmanışlar ilk ip boylarının “sabit hat” ile döşenmesini içerebilir.
 
Bu tarzda, ipleri döşeyip ertesi gün mekanik tırmanış gereçleri ile çabucak tırmanarak, önceki günün yüksek noktasına ulaşmak planlanır.
 
GENEL YAPAY TIRMANIŞ MALZEMELERİ
 
ü  Perlon merdiven
ü  Zincir perlon
ü  Fifi çengelleri
ü  İstasyon oturağı
ü  Mekanik ip tırmanma gereçleri
ü  Sikke çakmak için çekiç
ü  Çengeller ( hook )
ü  Tel askılar
ü  Normal bolt kulakları
 
BÜYÜK DUVAR YAPAY TIRMANIŞ TARZI
 
İlk ip boylarında sabit hat kullanılsa da bir günden uzun süren tırmanışlardır.
 
Bu tırmanışlar askıda veya sette geceleme ve çanta çekme tekniklerini de içerir.
 
BÜYÜK DUVAR MALZEMELRİ
 
ü  Makara
ü  Askı çantası
ü  Hile sopası
ü  Diz koruması
ü  Duvar askı çadırı veya hamak
 
TEMEL YAPAY TIRMANIŞ TEKNİKLERİ
 
Bir yapay tırmanış etabına girmeden önce yüzey incelenir ve tırmanış planı hazırlanır.
 
Bu tırmanışlar askıda veya sette geceleme ve çanta çekme tekniklerini de içerir.
 
TEMEL HAREKETLER 1
 
Üstte kalan yüzeye bakıp inceleyin ve ulaşabileceğiniz en yüksek yerleştirmek için bir ara nokta seçin.
 
TEMEL HAREKETLER 2
 
Seçtiğiniz noktaya ara istasyon malzemesini yerleştirin.
 
TEMEL HAREKETLER 3
 
Tırmanış ipini ikinci karabinaya takın ve ağırlık verdiğiniz ara emniyet noktası sağlam ise etriyeyi birinci karabinaya takın ve yükselmeye devam edin.
 
 
TEMEL HAREKETLER 4
 
İkinci etriyeyi aşağıdan alarak emniyet kemerine takın ve yeni bir ara emniyet noktası için hazırlık yapın.
 
TEMEL HAREKETLER 5
 
Sonraki ara emniyet noktası için yüzeyi inceleyin ve ilk hareketi tekrarlayarak tırmanışa devam edin.
 
ETRİYENİN ÜST BASAMAĞINA ÇIKMAK
 
Etriyenin üst basamağına çıkmak düşük eğimli kayada daha kolaydır. Çünkü etriyenin basamakları kayanın basamakları gibi kullanılır.
 
Dikey ve negatif yüzeylerde ise ağırlık merkezi üst basamaklara çıkılınca kayadan uzaklaştığı için basamakları çıkmak zorlaşır.
 
Etriyenin en üst basamağına çıkmak için; zincir perlonun gergin olmasına dikkat edin.
 
TEMEL SORUNLAR
 
Yapay tırmanışta karşılaşılan sorunlar:
 
Ø  İp sürtünmesi
Ø  Malzeme düşürme
Ø  Malzemeleri ihtiyacınıza göre kullanamama
 
DİNLENMEK
 
Kendinizi çok yormamalısınız. Daha rahat bir tarzda tırmanın, gücünüzü korumak ve sonraki hamleyi kafanızda kurmak için gerektiği zaman mola verin.
 
Dinlenmek için bazı yöntemler:
 
ü  Her iki ayak da ayrı etriyede ve bir ayak diğerinden bir basamak altta iken diğeri yüksekteki ayağınızı bükün ve ayağınızı altınıza alarak dinlenebilirsiniz.
ü  Sizi taşıyan noktaya zincir perlon veya Fifi çengelini takarak emniyet kemerinde oturarak dinlenebilirsiniz.
ü  Emniyetçinin ipi sıkı almasını isteyip ipe ağırlık vererek de dinlenebilirsiniz.
ü  Ayrıca etriyelerinize basarken de dinlenebilirsiniz.
 
YAPAY VE SERBEST TIRMANIŞ ARASINDA GEÇİŞ YAPMAK
 
Yapay ve serbest tırmanış teknikleri arasında geçiş yaparken sorun zamanlamadır.
 
SERBEST TIRMANIŞTAN YAPAYA GEÇİŞ YAPMAK
 
Serbest tırmanış yapan tırmanıcılar, yapay tırmanışa geçerken hazırlık yapmaları gerektiğini unutmamalıdırlar.
 
Sınırlarınızı zorlamadan zor etabı yapay tırmanışla geçin. Tırmanış tarzınız zarar görse de, vücudunuz korunmuş olacaktır.
 
Hazırlıksız bu durumla karşı karşıya kaldığınızda, kendinizin perlonbantlarla yapacağınız etriye işe yarayacaktır.
 
 
 
YAPAY TIRMANIŞTAN SERBESTE GEÇİŞ YAPMAK
 
Bir yapay etabında birkaç hamle için bile olsa serbest tırmanmak için, etriyeleri emniyet kemerinizin arkasına takın ve hamleleri öyle yapın.
 
GERGİN İPLE YAPILAN YAN GEÇİŞ VE PANDÜL GEÇİŞİ
 
Gergin iple yapılan yan geçiş ve pandüller, normalde bolt çakılarak geçilmesi gereken pürüzsüz duvar etaplarını yatay olarak geçmenizi sağlarlar.
 
YAN GEÇİŞ: kısa yan geçişler için basit bir tekniktir. Lider tırmanıcı emniyetçiye ipin boşunu aldırır ve yan geçmek için küçük tutamakları kullanırken ipe yaslanır.
 
PANDÜL GEÇİŞİ: daha geniş ve pürüzsüz duvar etaplarını bolt kullanmadan geçmenize izin veren bir tekniktir. Genellikle çok ip gerektiren ve artçı için özel sorunlar yaratan bir yöntemdir. Emniyetçi size ip verir ve kayada sağa sola ayaklarınızla koşup, yeni bir çatlak sistemine ulaşacak şekilde sallanarak uygulanır.
 
ASKI İSTASYONLARI 1
 
Lider tırmanıcı yeni bir istasyon kurar. Artçının rahat tırmanması için istasyon rotanın yanına kurulmalıdır.
 
ASKI İSTASYONLARI 2
 
Tırmanış ipi istasyona sabitlenip çanta çekme sistemi kurulunca artçı çekme çantasını serbest bırakır.
 
ASKI İSTASYONLARI 3
 
Artçı mekanik ip tırmanma gereci ile tırmanırken ( cumarlarken ) lider çantayı çeker.
 
ASKI İSTASYONLARI 4
 
Çekilip istasyona ulaşan çanta sabitlenir ve şimdi lider konumuna geçen artçı sonraki etabın ilk ara emniyetine geçer.
 
ASKI İSTASYONLARI 5
 
Malzemeleri alan yeni lider tırmanışa devam eder.
 
ARTÇI GELMEK
 
Kısa yapay tırmanış etaplarında artçı gelen tırmanıcı da üstten emniyetli olarak lider tırmanıcı ile aynı şekilde, rotadaki ara emniyet malzemelerini toplayarak tırmanır.
 
Uzun yapay tırmanış etapları tırmanırken farklı bir strateji uygulanır. Sabit hattı cumarla tırmanırken malzemeleri toplayarak tırmanır. Çanta rotada çekilirken sıkışırsa onu da yine artçı kurtaracaktır.
 
CUMARLAMAK
 
Tırmanmada, statik ipleri gerdirmede, kurtarmada; ana iplerin geri kaçmasını önlemek için alüminyumdan yapılmış malzemedir.
 
Cumar, 8 – 13 mm. Kalınlığındaki ip ile kullanılmalıdır. Kilit mekanizması açıldıktan sonra ip, ip yuvasına takılır ve mekanizma kapatılır. Mekanizmanın önünde bulunan deliğe karabina takılarak zor şartlarda ipin cumardan ayrılması ve kilit mekanizmasını sıkıştırması önlenmiş olur.
 
Cumar tırmanma süresince yardımcı ip ile kullanıcıya bağlanmalıdır. Cumarlar sağ ve sol el için ayrı olarak üretilmiştir.
 
MALZEME TOPLAMAK
 
Tırmanışta etkinlik, organize olmakla yakından ilgilidir. Bir ip boyunu tırmanır ve malzeme toplarken, malzemeleri bir lider tırmanıştaki malzeme askısına takarcasına özenle toplamak gerekir.
 
Rota üzerinde bulduğunuz sabit sikkeler kesinlikle güvensiz ise veya bir takoz yerleştirilmesini önler nitelikte ise sökülebilirler ama bunun dışında
Bulduğunuz sabit sikkeler sökülmemelidir.
 
Eski sikkelerin gözlerini kırmamaya özen gösterin, yoksa işe yaramaz bir sikke gövdesi çatlağı tıkar halde kalacaktır.
 
Çakılan bir sikkeyi sökmek için aşağıdaki birkaç yöntemden birisi ile çıkartabilirsiniz.
 
1.    Sikkeyi bir “sökme karabini” ve bir perlon takıp çekiçle sikkeye ileri geri vururken, dışarı çekip çıkartabilirsiniz.
2.    Çekici kırmamaya özen göstererek, gevşemiş olan sikkeyi çekicin sivri ucu ile kanırtarak çıkarabilirsiniz.
3.    Gevşemiş olan sikkeye “sökme karabini” ve perlon takıp, bunu başka bir karabinle çekice bağlayın. Perlonbandın boşluğunu alarak çekici sikkenin çıkmasını istediğiniz yönde kuvvetle çekerek çıkartabilirsiniz.
 
YAN GEÇİŞLERDE ARTÇI TIRMANMAK
 
Uzun bir yan geçişte, artçının yan geçişi yapay tırmanarak aşması daha etkindir. Bu tarzda yapaylayarak üstten emniyetli veya mekanik tırmanma aletlerini ipte kaydırabilirsiniz. İkinci yöntemi kullanırken kısa bağlanmayı ihmal etmeyin.
 
Kısa yan geçişler ve yataydan çok çapraz olan yan geçişler, normal cumarlama tekniği ile geçilebilir.
 
PANDÜL GEÇİŞLERDE ARTÇI TIRMANMAK
 
Bir pandül geçişinde artçı tırmanın en iyi yöntemi, pandülün uzunluğuna ve elinizdeki iplere bağlıdır.
 
Pandül istasyonunda kullanılan emniyet noktaları perlonbant ve karabin, pandül tamamlandıktan sonra yukarıdan inilip alınamayacaksa genellikle olduğu yerde bırakılır.
 
ÇANTA ÇEKMEK
 
Çanta çekmek için aşağıdakiler yapılmalıdır:
 
1.    Bir makarayı istasyona içinden çekme ipi geçecek şekilde tutturun.
2.    Makaranın çanta tarafından çıkan ipe ters bir cumar takın. Cumarın makaraya takın ucu ( alt kısmı ) istasyona bağlanırken, çantayı ( aşağıyı ) gösteren ucuna malzeme askısı ( veya başka bir ağırlık ) karşıt ağırlık olarak tutturulur.
3.    Makaranın diğer tarafına ( siz ve makara arasına ) normal şekilde bir cumar takın. Bunu kendinize sabitleyin.
4.    Bacak ve avuç içlerinizle kendinizi duvardan ittirin; vücut ağırlığınızla çanta yükselecektir. İtmeyi bıraktığınızda, ters duran cumar çantanın ağırlığı ile ipin kaymasını önleyecektir. Çanta çekmek için kendinizi itecek şekilde, istasyonla aranızda biraz ip boşluğu olmalıdır.
 
 
 
İPLERLE SABİT HAT YAPMAK
 
Bir günü aşan tırmanışlarda, gecelediğiniz biwak yerinin iki veya üç ip boyu üstüne kadar sabit hat döşeyip, biwak yerinde kullanılmayacak her malzemeyi
En yüksek noktada bırakırsınız.
 
Her sabit ipin en alt ucu, önceki ipin boyunun üst istasyonuna sabitlenecektir.
 
Ertesi sabah sabit hatlar cumarlanır ve her ipe aynı anda bir tırmanıcı girecek şekilde hareket edilir.
 
TIRMANIŞI TERK EDİP İNMEK
 
Ciddi bir tırmanıştan önce kötü hava, kaza veya başka bir acil durumda kullanmak üzere iniş rotalarını inceleyip planlayın.
 
Sabit iniş hatları olan veya tırmanışı hızlandıracak kolay rotaların yerini bulup kafanızda tutun.
 
İniş rotası yoksa acil durumda iniş istasyonları çakmanızı sağlayacak bir bolt takımı taşımayı da düşünebilirsiniz.
 
Her etabı tırmanırken, burayı nasıl inebileceğinizi de düşünün. Acil bir durumda aşağı inmek sadece size kalabilir.
 


 
©2019 Arkas Spor Kulübü - Bu sitede kullanılan resim ve belgeler orijinal olup tüm hakları ARKAS'a aittir.
İzinsiz kullanılamaz. - Site Kullanım Koşulları ve Gizlilik Politikası