KIŞ TEMEL EĞİTİMİ
         



            KARDA TIRMANMAK DAĞCILIĞIN BİR PARÇASIDIR. ANCAK TEKNİK AÇIDAN BAKARSAK KAR; “SU KRİSTALLERİNİN BÜTÜNLEŞMİŞ KÜTLESİ” OLARAK TANIMLAYABİLİRİZ.
            BİZ TIRMANICILAR İÇİN ÖNEMLİ OLAN İŞTE BU BÜTÜNLÜKTÜR.
İYİ BİR KAMP İÇİN GEREKLİ OLAN ÖZELLİKLERİ VE TEHLİKELERİ TEKRAR HATIRLAYALIM;
1 - UYGUN ÖZELLİKLER: İYİ BİR KAMP YERİNİN PEK ÇOK ÖZELLİĞİ OLMALIDIR.
ñ  SUYA YAKINLIK
ñ  YUMUŞAK VE DÜZ ZEMİN
ñ  RÜZGAR ETKENİ
 
2 - DOĞAL TEHLİKELER:
            a)         SEL BASKINLARI
            b)         TAŞ DÜŞMESİ
            c)         YILDIRIM DÜŞMESİ
            d)         VAHŞİ YAŞAM
            e)         ÇIĞ TEHLİKESİ
            f)          KAR KÖRLÜGÜ
            g)         RETİNAL KANAMA
            h)         ORYANTASYON BOZUKLUGU
            ı)          HİPOTERMİA (ISI KAYBI VE DONMA)
            i)          SİNDİRİM KANALI
            j)          VÜCUDUN SU TUTULMASI
 
3 - SOSYAL TEHLİKELER: KAMP YERİNİ SEÇERKEN SADECE DOĞA KOŞULLARINI DEĞİL ÇEVREDE YAŞAYANLARI DA
HESABA KATMAK GEREKİR. ÇÜNKÜ BATI ÜLKELERİNİN PEK ÇOĞUNDA AÇIKTA KAMP KURMAK
YASAKKEN, ÜLKEMİZDE YASAK DEĞİLDİR, ANCAK SERBEST DE DEĞİLDİR. BU NEDENLE KAMP
YERİNİ SEÇERKEN EN İDEALİ ÇEVREDEKİ HERKESİN YILLARDIR ÇADIR KURULDUĞUNU
BİLDİĞİ BİR YER OLMASI FAYDALIDIR. ŞUNLAR YAPILABİLİR:
        -DAHA ÖNCE GİDİLEN YERLERE KAMP KURMAK
        -TANIDIK OLMASI
        -YERLEŞİM BÖLGESİNE ÇOK YAKIN YA DA ÇOK UZAK OLMASI
YAZ DAĞCILIĞINDAKİ KURALLARA EK OLARAK AŞAĞIDAKİ MADDELERİ İLAVE ETMELİYİZ.
è  ÇIĞ TEHLİKESİNDEN UZAK
è  RÜZGAR YÖNÜNE DİKKAT EDİLMELİ
è  İÇ BÜKEY OLAN ALANLAR
è  ÇIĞ AKIŞ PARKURLARI
è  DİREK KAYA ALTLARI
è  KORNİŞ ALTLARI
è  DERE YATAKLARINA
 
BARINAK
DAĞLARA BİR GECE GEÇİRMEK İÇİN GİDİLİNCE, ORADAKİ BARINAK ÇEŞİTLERİ;
ñ  ÇADIR
ñ  BİWAK TORBASI
ñ  KAR BARINAĞI
ñ  KULÜBE
ñ  KAR BARINAĞI
ñ  KAR ÇUKURU
ÇADIRLAR
ÇADIR SEÇİMİ NEYİ SEVDİĞİNİZE VE NEREDE KULLANACAĞINIZA BAĞLIDIR. ÇADIRLARIN;
-      DÖRT MEVSİM ( İLKBAHAR, YAZ, SONBAHAR VE KIŞ )
-     YÜKSEK İRTİFA ( 3 BİN METRE VE ÜZERİ KULLANILAN )
 
KAR DUVARI
ÇADIRIN TÜM ÇEVRESİNE ÇADIRDAN 50 cm UZAKLIKTA KAR BLOKLARININ BİRBİRİNİN ÜSTÜNE BİNDİREREK BAĞLANMALIDIR.
 
MALZEMELER
 
            1- KAZMA
                        A) KLASİK KAZMA – YÜRÜYÜŞ KAZMASIDIR. BÖLÜMLERİ; GAGA, KAŞIK, KAFA,
                             SAP VE ALT UÇ'TAN OLUŞUR.
                        B) TEKNİK KAZMA – TIRMANIŞ AMAÇLI KULLANILAN KAZMALARIN DİZANYI DA
                             BUNA UYGUN ŞEKİLDE TASARLANMIŞTIR. BÖLÜMLERİ; GAGA, KAŞIK VEYA
                             ÇEKİÇ, KAFA, SAP VE UÇ'TAN OLUŞUR.
            2- KRAMPON
                        A) BAĞLAMALI
                        B) YARI OTOMATİK
                        C) OTOMATİK
            3- KÜREK
            4- HEDİK
            5- BUZ VİDASI
            6- İŞARET ÇUBUKLARI
            7- TUR KAYAĞI
            8- EMNİYET KEMERİ
            9- KAR ÇUBUĞU
            10- KAR PLAKASI
            11- BUZ ÇEKİCİ
 
YÜRÜYÜŞ TEKNİĞİ
            1- YUMUŞAK KARDA
            2- SERT KARDA
            3- BUZULDA
 
            HER YÜRÜYÜŞÜN KENDİNE GÖRE GEÇERLİ KURALLARI VE TEKNİK MALZEMELERİ VARDIR. HER YÜRÜYÜŞTE;
            - TIRMANIŞ
            - İNİŞ
            - YATAY GEÇİŞ TEKNİKLERİ UYGULANMAKTADIR .
 
            1- YAN GEÇİŞ -  YAN GEÇİŞLERDE VADİYE BAKAN AYAĞIN İÇ VE DIŞ KISIMLARI İLE
                                        BASILIR.
 
            2- FRONT POİNT ( ÇIKIŞ ) - ALMAN TEKNİĞİ OLAN FRONT POINT AYAKKABININ UÇ
                                                            KISMI KULLANILAN BİR TEKNİKTİR.
 
            3- BACK POİNT ( İNİŞ ) - BU TEKNİKTE İSE AYAKKABININ TOPUK KISMILARININ
                                                       KULLANILDIĞI BİR TEKNİKTİR.
KAZMA TUTUŞ TEKNİKLERİ
            30 – 35 DERECEYE KADAR EĞİMLERDE KAZMANIN UÇ KISMI ( GAGA) ÖNE GELECEK ŞEKİLDE TUTULUR. DÜŞMELERDE ÖNE DOĞRU SAPLANARAK DURDURMA SAĞLANIR.
      35 DERECEDEN YUKARI EĞİMLERDE KAZMANIN UÇ KISMI ( GAGA) ARKAYA GELECEK ŞEKİLDE TUTULUR. DÜŞMELERDE DAHA RAHAT POZİSYON ALARAK SAPLAMA YAPARAK DURDURMA SAĞLANIR.
            40 – 45 DERECE EĞİMLERDE KAZMA İKİ ELİMİZDE ÖNÜMÜZDE UÇ KISMI ( GAGA) VE KAŞIK KISIMLARINDAN TUTULUR. DÜŞMELERDE ÖNE DOĞRU SAPLANARAK DURDURMA SAĞLANIR.
      ORTA DERECE EĞİMLERDE İNERKEN TOPUKLAR ( BACK POINT ) TEKNİĞİ KULLANILIRKEN KAZMANIN UÇ KISMI ( GAGA) ÖNE GELECEK ŞEKİLDE TUTULUR VE KAZMANIN ALT UÇU ÖNE SAPLANARAK GÜVENLİK SAĞLANIR.
 
YÜRÜYÜŞ TEKNİKLERİ
 
-             BOL VE TAZE KARDA ADIMLAR UZUN ATILIR.
- TAZE VE KURU KARDA AYAKLAR SÜRÜYEREK YÜRÜNÜR.
- ÇIĞ TEHLİKESİ İÇERMEYEN BÖLGELERDE YARIM TOPUK BASILARAK YÜRÜNÜR.
- ÇIĞ TEHLİKESİ OLAN BÖLGELERDE İSE AYNI İZE BASILARAK YÜRÜNÜR.
-         
KAZMA İLE DURDURMA TEKNİKLERİ
 
GÜVENLİ TIRMANIŞIN İLK ÖNCELİĞİ DÜŞMEMEKTİR VE BUNU SAĞLAYARAK YÜRÜMEKTR.
BİR DÜŞME ESNASINDA DÜŞEN DAĞCININ KENDİNİ DURDURMASI İSE BİR BECERİDİR. DÜŞEN DAĞCI EN KISA SÜREDE KONTROLÜ SAĞLAYARAK KENDİNİ DURDURMASI GEREKİR.
 
KAZMA İLE DURDURMA TEKNİKLERİ
 
 BİR DÜŞMEYİ DURDURMAK İÇİN VÜCUDUNUZU ETKİN KONUMA GETİRMELİSİNİZ. BU DA;
 
 KAFA YUKARI YÜZ YAMACA DÖNÜK OLMALIDIR.
KAFA YUKARIDA SIRT ÜSTÜ DÜŞMELER
 
            VÜCUDUNUZU DURDURMA KONUMUNA ÇEVİREREK KAZMANIN KAFA VE SAP KISIMLARINDAN TUTARAK SİVRİ UÇ ( GAGA ) KISMINI SAPLAYARAK KENDİNİZİ DURDURMALISINIZ.
 
 
KAFA YUKARIDA YÜZ ÜSTÜ DÜŞMELER
 
VÜCUDUNUZ KENDİNİZİ DURDURMANIN TEMELİ OLAN ETKİN KONUMADIR KAZMANIZIN SİVRİ UÇ ( GAGA ) KISMINI SAPLAYARAK DURDURUNUZ.
 
KAFA AŞAĞIDA YÜZ ÜSTÜ DÜŞMELER
 
            KAZMANIN KAFA VE SAP KISIMLARINDAN TUTARAK SİVRİ UÇ ( GAGA ) KISMINI SAPLAYIN VE KAZMANIN EKSENİNDE DÖNEREK VÜCUDUNUZU ETKİN KONUMA GETİREREK KENDİNİZİ DURDURUNUZ.
 
KAFA AŞAĞIDA SIRT ÜSTÜ DÜŞMELER
 
            KAZMANIN KAFA VE SAP KISIMLARINDAN TUTARAK 45 DERECE AÇIYLA SİVRİ UÇ ( GAGA ) KISMINI  SAPLAYIN VE KAZMANIN EKSENİNDE SIRT ÜSTÜ DÖNEREK VÜCUDUNUZU ETKİN KONUMA GETİREREK KENDİNİZİ DURDURUNUZ.
 
KAZMASIZ YUMUŞAK KARDA DÜŞMELER
 
            KAZMANIZI ELİNİZDEN DÜŞÜRME ANINDA DÜŞME YAŞANIRSA YUMUŞAK KARDA ELİNİZİ, KOLUNUZU BACAKLARINIZI VE AYAK UÇLARINIZI KULLANARAK KENDİNİZİ DURDURUNUZ.
 
KAZMASIZ SERT KARDA DÜŞMELER
 
            KAZMANIZI ELİNİZDEN DÜŞÜRME ANINDA DÜŞME YAŞANIRSA SERT KARDA SÜRTÜNMEYİ AZALTMAK İÇİN BEDENİNİZİ YANAÇTAN KALDIRARAK HIZINIZI AZALTARAK KENDİNİZİ DURDURMAYA ÇALIŞINIZ.
YÜKSEK İRTİFA HASTALIKLARI
 
YÜKSEK İRTİFA; DENİZ SEVİYESİ VE ONA YAKIN YÜKSEKLİKLERDEN FARKLI OLARAK, İNSAN VE CANLI HAYATININ YAŞAMA ŞANSINI, DEĞİŞEN YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNE BAĞLI OLARAK KISITLAYAN YÜKSEK RAKIMLI MEVKİLERDİR.
YÜKSEK İRTİFAYI SOLUNAN HAVANIN DEĞİŞMESİYLE İNSANI KISITLAYAN BİR SEBEP OLARAK DA KABUL ETMEK MÜMKÜNDÜR.
YÜKSEK İRTİFA, DENİZ SEVİYESİNDEN YÜKSELMEYE BAĞLI OLARAK OKSİJEN MİKTARININ DÜŞMESİYLE ORANTILI BİR TANIMLAMADIR.
 
YÜKSEK İRTİFA; 3 KATEGORİYE AYRILIR.
 
1.     FİZYOLOJİK KUŞAK ( 0 – 3500M )
2.     FİZYOLOJİK OLARAK YETERSİZ KUŞAK ( 3500 – 5500M )
3.     UZAY DENGİ KUŞAK ( 5500M ÜZERİ )
 
FİZYOLOJİK KUŞAK
 
İNSANOĞLUNUN BİR TAKIM DONANIMLARA İHTİYAÇ DUYMADAN HAYATINI SÜRDÜREBİLDİĞİ KUŞAKTIR. DENİZ SEVİYESİ İLE 10.000 FEET ( 3.048M ) ARASI YÜKSEKLİKLER BU KUŞAĞI OLUŞTURUR.
 
FİZYOLOJİK OLARAK YETERSİZ KUŞAK
 
HAYATİ FONKSİYONLARIN ÖNEMLİ ORANDA ETKİLENDİĞİ YÜKSEKLİKLERDİR. BU KUŞAĞI, 10.000 FEET ( 3.048M ) İLE 50.000 FEET ( 15.240M ) ARASI YÜKSEKLİKLER BU KUŞAĞI OLUŞTURUR. BU ORTAMDA YETMEZLİKLER 18.000 FEET’TEN ( 5.486M ) VE AĞIRLAŞARAK DEVAM EDER. ÇOK ÖNEMLİ FİZYOLOJİK SORUNLAR ORTAYA ÇIKAR.
 
UZAY DENGİ KUŞAĞI
 
HİPOBARİK HİPOKSİNİN EN CİDDİ BULGULARININ YAŞANDIĞI ATMOSFER TABAKASIDIR. BU KUŞAK 50.000 FEET’TEN ( 15.240M ) İTİBAREN BAŞLAR. BU ORTAMDA HAYATTA KALABİLMEK İÇİN BİRÇOK DONANIMA İHTİYAÇ VARDIR.
 
YÜKSEKLİK ÇEŞİTLERİ
 
1.   GERÇEK YÜKSEKLİK ( REAL ALTİTUDE )
2.   MUTLAK YÜKSEKLİK ( ABSOLUTE ALTİTUDE )
3.   BASINÇ YÜKSEKLİĞİ ( PRESSURE ALTİTUDE )
 
v  BU YÜKSEKLİKLERE ÇIKILDIĞINDA KİMİN ETKİLENECEĞİNİ ÖNCEDEN BİLMEK ZORDUR.
v  YAŞ, CİNSİYET, FİZİKSEL KONDİSYON GİBİ BELİRGİN FAKTÖRLERİN YÜKSEK İRTİFAYA HASSASİYET İLE İLGİSİ YOKTUR.
v  BAZILARI YAKALANABİLİR, BAZILARI DA YAKALANMAZ.
AKLİMATİZASYON
 
YÜKSEK İRTİFA HASTALIĞININ EN ÖNEMLİ NEDENİ YÜKSEKLERE HIZLI ÇIKMAKTIR.
 
ZAMAN VERİLDİĞİNDE, VÜCUDUMUZ OKSİJEN MOLEKÜLLERİNDEKİ AZALMAYA UYUM SAĞLAR. BU “AKLİMATİZASYON”’ OLARAK TANIMLANMAKTADIR.GENELLİKLE  1 - 3 GÜN ALIR.
 
ÖRNEĞİN 3000 METREYE ÇIKAR BURADA BİR KAÇ GÜN GEÇİRİRSENİZ VÜCUDUNUZ BU YÜKSEKLİĞE UYUM SAĞLAMIŞ OLUR. ANCAK 3600 METREYE ÇIKTIĞINIZDA TEKRAR AKLİMATİZE OLMALISINIZ.
 
AKLİMATİZASYON SÜRECİNDE VÜCUTTA BAZI DEĞİŞİKLİKLER OLMAKTADIR:
 
è  NEFES ALMA DERİNLİĞİ ARTAR.
è  AKCİĞER ARTERLERİNDEKİ BASINÇ ARTAR, DENİZ SEVİYESİNDE KULLANILMAYAN AKCİĞER BÖLÜMLERİ DE KULLANILMAYA BAŞLANIR.
è  VÜCUT OKSİJEN TAŞIMASI İÇİN DAHA ÇOK KAN HÜCRESİ YAPAR.
è  VÜCUT OKSİJENİN HEMOGLOBİNDEN (OKSİJEN TAŞIYICISI) AYRILARAK DOKULARA YAYILMASI İÇİN GEREKLİ ÖZEL BİR ENZİM ÜRETİR. AKLİMATİZASYON OLAYINI; YETERLİ SIVI ALINMAMASI, AŞIRI EFOR, ALKOL, SAKİNLEŞTİRİCİLER VE UYKU HAPLARI ÖNLER VEYA GECİKTİRİR.
 
AKLİMATİZASYON İÇİN UYULMASI GEREKLİ KURALLAR VARDIR. BUNLAR:
1.   YÜKSEK İRTİFAYA ARABA İLE ÇIKMAYINIZ. 3000 METREDEN BAŞLAYARAK YÜRÜYÜNÜZ.
2.   EĞER 3000 METRENİN ÜZERİNE ÇIKIYORSANIZ, HER GÜN SADECE 300 METRE YÜKSELİNİZ VE HER 900 METRE İÇİN BİR GÜN DİNLENİNİZ.
3.   YÜKSEĞE TIRMANIN VE ALÇAKTA UYUYUN. BU EN ÇOK UYGULANAN YÖNTEMDİR.
4.   EĞER YÜKSEK İRTİFA HASTALIĞI BELİRTİLERİ GÖSTERİYORSANIZ, BU BELİRTİLER AZALMADAN DAHA YÜKSEĞE ÇIKMAYINIZ.
5.   BELİRTİLER ARTIYORSA AŞAĞI VE DAHA AŞAĞIYA İNİN.
6.   İNSANLARIN FARKLI ORANLARDA AKLİMATİZE OLDUKLARINI UNUTMAYIN VE EKBİNİZİN TAM OLARAK AKLİMATİZE OLDUĞUNDAN EMİN OLMADAN DAHA YÜKSEĞE ÇIKMAYIN.
7.   SIVI ALIMININ ÇOK ÖNEMLİ OLDUĞUNU UNUTMAYIN. YETERLİ SIVI ALINMAMASI AKLİMATİZASYONU ÖNLER VE GECİKTİRİR. GÜNDE EN AZINDA 4.5 LT SIVI ALINMALIDIR.
8.   YÜKSEK İRTİFA İLE İLK TANIŞMANIZDA KENDİNİZİ FAZLA ZORLAMAYIN. GÜN İÇİNDE HAFİF AKTİVİTEDE BULUNMAK, UYMAKTAN İYİDİR. ZİRA UYKUDA NEFES ALINIMI AZALIR VE BELİRTİLERİ ARTAR.
9.   YÜKSEK ORANDA KARBONHİDRAT İLE BESLENİN. YÜKSEK İRTİFADA ENERJİNİN %70 'I KARBONHİDRATLARDAN SAĞLANIR.
AKLİMATİZASYON BELİRTİLERİ
 
1.     KISA BİR DİNLENME İLE NABZIN VE SOLUNUNMUN NORMALE DÖNMESİ
2.     YÜRÜYÜŞ SIRASINDA KONUŞABİLME
3.     ISLIK ÇALMA VE AZ DA OLSA ŞARKI SÖYLEYEBİLME
4.     İŞTAHIN YERİNDE OLMASI
5.   İLAÇSIZ UYUYABİLME VE RÜYA GÖRME
 
AKUT DAĞ HASTALIKLARI ( ADH )
AKUT DAĞ HASTALIĞI, DÜŞÜK SEVİYELERDEN YÜKSEK İRTİFALARA KISA ZAMANDA ÇIKAN DAĞCILARDA GÖRÜLEN, ÇIKIŞTAN 6-72 SAAT SONRA MEYDANA ÇIKAN VE KENDİNİ;
 
- BAŞ AĞRISI,
- BAŞ DÖNMESİ,
- UYKUSUZLUK,
- BULANTI,
- KUSMA,
- İŞTAHSIZLIK,
- TENEFFÜS BOZUKLUĞU,
- UYUŞUKLUK,
- SERSEMLİK,
- GÖRMEDE ZAYIFLAMA
GÖZ ÖNÜNDE SİNEK UÇUŞMALARI İLE GÖSTEREN BİR HASTALIKTIR.
HASTALIK AĞIR DURUMLARDA YUKARIDA BELİRTİLEN ÖLÇÜLERDE KALMAMAKTA VE DAHA TEHLİKELİ FORMLARA DÖNÜŞMEKTEDİR. BUNLAR;
 
o      SOLUNUM SİSTEMİ SENDROMLARI,
o      OKÜLER (GÖZE AİT) SENDROMLAR,
o      BEYİN SENDROMLARIDIR.
 
AKUT DAĞ HASTALIĞINDA İNSİDANS (SIKLIK, OLUŞUM)
 
AKUT DAĞ HASTALIĞININ İNSİDANSINA ETKİ YAPAN PEK ÇOK FAKTÖR VARDIR. HASTALIĞIN ORTAYA ÇIKIŞINDA BU FAKTÖRLERDEN EN AZINDAN BİRKAÇI, ÇOK DEFA BİRÇOĞU AYNI ANDA ETKİLİ OLMAKTADIR.
 
 
1.    AKLİMATİZASYON BOZUKLUĞU
2.    HIZLI TIRMANMA
3.    TIRMANMAYA ARA VERME GÜNLERİNİN AZLIĞI VEYA OLMAYIŞI
4.    KAMP ARALARININ UZAK TUTULMASI
5.    SU VE ELEKTROLİT EKSİKLİĞİ
6.    RESPİRATUAR ALKALOZİS
7.    PSİŞİK DURUM
 
AKLİMATİZASYON BOZUKLUĞU
 
AKUT DAĞ HASTALIĞININ İNSİDANSINA ETKİ EDEN EN ÖNEMLİ FAKTÖR, AKLİMATİZASYONUN YETERSİZ VEYA BOZUK OLMASIDIR. AKLİMATİZE OLMAMIŞLARDA AKUT DAĞ HASTALIĞI SEMPTOMLARI (HASTALIK İLE İLGİLİ YAKINMALAR) 3000M. BAŞLAR VE TIRMANMAYA DEVAM EDİLİRSE AĞIR TABLOLAR GELİŞEBİLİR.
 
HIZLI TIRMANMA
 
AKUT DAĞ HASTALIĞININ MEYDANA ÇIKIŞINI ARTTIRAN ÖNEMLİ BİR NEDENDİR. HIZLI TIRMANMANIN KÖTÜ ETKİSİ, AKLİMATİZE OLMUŞLARDA BİLE MEYDANA ÇIKABİLMEKTEDİR.
 
TIRMANMAYA ARA VERME GÜNLERİNİN AZLIĞI VEYA OLMAYIŞI
 
TIRMANMAYA ARA VERME GÜNLERİ NE KADAR UZUN TUTULURSA AKLİMATİZASYON O KADAR İYİ OLUR. ARA VERME ZAMANLARININ UZUNLUĞU ÖZELLİKLE 4000M.NİN ÜZERİNDEKİ TIRMANIŞLARDA DAHA ÇOK ÖNEM KAZANMAKTADIR.
 
KAMP ARALARININ UZAK TUTULMASI
 
BU DURUMDA AKUT DAĞ HASTALIĞI SIKLIĞININ YİNE ARTTIĞI GÖRÜLÜR. BU MESAFENİN KISA TUTULMASI DURUMUNDA HEM AKLİMATİZASYON DAHA İYİ OLUR HEM DE AZ ZORLANMAYA MARUZ KALINMIŞ OLUR.
 
SU VE ELEKTROLİT EKSİKLİĞİ ( DEHİDRASYON )
 
İRTİFA ARTTIKÇA HEM HAVADAKİ NEMİN AZALMASI HEM DE FARKINA VARILMADAN TERLEME İLE FAZLA SU VE NA (SODYUM) KAYBEDİLİR. AYRICA HİPERVENTİLASYONLA NORMALİN ÜSTÜNDE SU ATILMASI SONUCU, VÜCUDUN SU BALANSI NEGATİF YÖNE KAYMIŞ OLUR. SU KAYBI İLE BİRLİKTE NA (SODYUM) VE K (POTASYUM) KAYBI AKUT DAĞ HASTALIĞININ ORTAYA ÇIKIŞ SIKLIĞINI ARTTIRMAKTADIR.
BELİRTİLERİ İSE;
 
Ø  SUSAMA,
Ø  BAŞ DÖNMESİ,
Ø  GÖZ KARARMASI,
Ø  TANSİYON DÜŞMESİ,
Ø  AĞIZDA KURULUK,
Ø  TERLEMENİN AZALMASI,
Ø  İDRARIN AZALMASI,
Ø  İDRARIN KOYULAŞMASI,
Ø  AŞIRI TAKATSİZLİK,
Ø  BİTKİNLİK,
Ø  ADALE KUVVETSİZLİĞİ,
Ø  MENTAL APATİ ( BEYİNSEL BİTKİNLİK ),
Ø  UYUŞUKLUK,
Ø  İŞTAHSIZLIK,
Ø  KUSMA VE
Ø  ATEŞ
Ø  BARSAK ATONİSİDİR.
 
 
RESPİRATUAR ( SOLUNUMSAL ) ALKALOZİS ( KANIN TEMEL REZERVİNİN ARTMASI )
 
AKUT DAĞ HASTALIĞI İNSİDENSİNİ ARTTIRAN BİR DİĞER NEDENDİR. BU NEDENLE RESPİRATUAR ALKALOZİS GELİŞMESİNE KARŞI ÖNLEM ALINIR. YÜKSEK İRTİFAYA TIRMANIŞLARDA ZORUNLU OLARAK MEYDANA GELEN HİPERVENTİLASYONDA (FAZLA SOLUMA) C02'NİN FAZLA ATILMASI SONUCU RESPİRATUAR ALKALOZİS GELİŞİR.
 
PSİŞİK DURUM
 
TIRMANILACAK DAĞ YÜKSEK VE/VEYA ZOR İSE, DAĞCININ TIRMANIŞA FİKREN HAZIR OLMASI GEREKLİDİR. PANİK VEYA TIRMANIŞA HAZIR OLAMAMAK, HEM AKUT DAĞ HASTALIĞI SIKLIĞINI ARTTIRIR HEM DE ARZU EDİLMEYEN DAĞ KAZALARINI DOĞURUR.
 
 
 
 
AKUT DAĞ HASTALIĞI (ADH)
 
A - HAFİF ADH - 3000 METRENİN ÜZERİNE HAFİF ADH %75 ORANINDA GÖRÜLÜR. ADH'NİN OLUŞMASI YÜKSEKLİĞE, YÜKSELME ORANINA VE KİŞİYE AİT ÖZELLİKLERE BAĞLIDIR. PEK ÇOK KİŞİ HAFİF ADH'Yİ AKLİMATİZASYON SÜRECİNDE YAŞAMAKTADIR.
BELİRTİLER YÜKSEKLİĞE VARDIKTAN 12 - 24 SAAT SONRA BAŞLAR VE 3. GÜN HIZLA DÜŞER.
 
HAFİF ADH'NİN BELİRTİLERİ;
 
•        BAŞ AĞRISI,
•        BAŞ DÖNMESİ,
•        YORGUNLUK,
•        YÜZEYSEL SOLUNUM,
•        İŞTAHSIZLIK,
•        BULANTI,
•        UYKU BOZUKLUĞU VE
•        GENEL KEYİFSİZLİK HALİDİR.
 
BU BELİRTİLER GECE SOLUNUM HIZI AZALDIĞINDAN DAHA KÖTÜLEŞİR. HAFİF ADH NORMAL OLARAK 2 - 4 GÜN İÇİNDE AKLİMATİZE OLUNDUĞUNDA GEÇER. HAFİF ADH'NİN TEDAVİSİ AKLİMATİZE OLMAK VEYA AŞAĞIYA İNMEKTİR. BAŞ AĞRISI AĞRI KESİCİLERLE TEDAVİ EDİLEBİLMEKTEDİR. ANCAK BAŞ AĞRISI, VÜCUDUN AKLİMATİZE OLMAYA İHTİYACI OLDUĞUNU GÖSTEREN BİR UYARIDIR VE UNUTULMAMASI GEREKEN BELİRTİLERİ AZALTMAK PROBLEMİ ÇÖZMEMEKTİR.
B - ORTA ADH
 
BELİRTİLERİ;
 
•       ŞİDDETLİ BAŞ AĞRISI,
•       BULANTI,
•       KUSMA,
•       ARTMIŞ HALSİZLİK,
•       YÜZEYEL SOLUNUM VE
•       KOORDİNASYON BOZUKLUĞUDUR.
 
BU DURUMDA AŞAĞIYA İNMEK GEREKMEKTEDİR . 70 - 100M ALÇALMAK BİLE FAYDA SAĞLAR, ANCAK 300 -600M AŞAĞIYA İNİLDİĞİNDE KESİN İYİLEŞME GÖRÜLECEKTİR. KİŞİ BU DÜŞÜK YÜKSEKLİKTE TUTULMALIDIR VE ANCAK BELİRTİLER ORTADAN KAKTIKTAN SONRA TEKRAR YÜKSELMEYE BAŞLIYABİLİR. ORTA ADH 'NİN OLDUĞUNU GÖSTEREN EN İYİ TEST, KİŞİNİN BİR AYAĞININ TOPUĞUNU DİĞER AYAĞININ BAŞ KISMINA DEĞDİREREK DÜZ BİR ÇİZGİ BOYUNCA YÜRÜMESİDİR.
KOORDİNASYON BOZUKLUĞU OLAN KİŞİ BUNU BAŞARAMAYACAKTIR. BÖYLE BİR BULGU, DERHAL AŞAĞIYA İNDİRİLMESİ GEREKTİĞİNİN EN ÖNEMLİ GÖSTERGESİDİR. AŞAĞIYA İNDİRİLMEDİĞİ TAKDİRDE KOODİNASYON BOZUKLUĞU KİŞİNİN KENDİ BAŞINA YÜRÜYEMİYECEĞİ NOKTALARA ULAŞIR.
 
C - İLERİ ADH - YUKARIDA SÖZÜ EDİLEN BELİRTİLER ŞİDDETLENMİŞTİR. İLERİ ADH DERHAL 600 -1200M AŞAĞIYA İNMEYİ GEREKTİRİR. İLERİ ADH'NİN İKİ FORMU VARDIR.
BU İKİ FORM, TAM OLARAK AKLİMATİZE OLANLARDA NADİR OLMAKLA BERABER GÖRÜLEBİLİR.
GENELLİKLE ÇOK YÜKSEĞE ÇOK HIZLI ÇIKAN VE O YÜKSEKLİKTE KALANLARDA GÖRÜLÜR. OKSİJEN AZLIĞI, AKCİĞER VE BEYİN DAMARLARINDAN SIVI SALINIMI İLE SONUÇLANIR.
 
YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİ
 
AKUT DAĞ HASTALIĞI, HAFİFTEN, HAYATI TEHDİT EDEN CİDDİ FORMLARA KADAR DEĞİŞEN BİR DİZİ HASTALIĞI İÇERİR.
EN ŞİDDETLİ TİPİ, BEYİN DOKUSUNUN ŞİŞEREK İŞLEVSELLİĞİNİ YİTİRDİĞİ, YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİDİR Kİ BU DURUM YÜKSEKTE BAŞINIZA GELEBİLECEK EN KÖTÜ ŞEYDİR.
YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİ, ORTAYA ÇIKIŞINI TAKİBEN ÇOK SÜRATLİ SEYREDEBİLİR VE BİRKAÇ SAAT İÇERİSİNDE ÖLÜME NEDEN OLABİLİR.
BU HASTALIĞA YAKALANAN KİŞİLER SIKLIKLA BİR ZİHİN BULANIKLIĞI İÇERİSİNDEDİR VE HASTA OLDUKLARININ DAHİ FARKINDA OLMAYABİLİRLER.
YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİNİN İLK BELİRTİLERİ ZİHİNSEL AKTİVİTE VE DÜŞÜNME YETENEĞİNDEKİ DEĞİŞİKLİKLERDİR.
ZİHİNSEL BULANIKLIK, DAVRANIŞ DEĞİŞİKLİĞİ VEYA UYUŞUKLUK DA GÖRÜLEBİLİR. BUNUNLA BİRLİKTE, HASTALIK, ATAXİA ADI VERİLEN KARAKTERİSTİK KOORDİNASYON BOZUKLUĞU BELİRTİSİNİN GÖRÜLMESİYLE KOLAYCA TANINABİLİR.
BU, ALKOLLÜ BİR KİMSENİN YÜRÜYÜŞÜNÜ ANDIRAN BİR BELİRTİDİR.
BU ANORMAL TİP YÜRÜYÜŞÜ TEST ETMEK İÇİN, HASTANIN SIRT ÇANTASINI İNDİRİN, HASTA KİŞİYİ DÜZ BİR ÇİZGİDE YÜRÜTÜN. TESTİ DÜZ BİR ZEMİNDE YAPIN.
AYNI TESTİ KENDİNİZE DE UYGULAYIN. SİZİN KOLAYLIKLA YAPIYOR OLMANIZ GEREKİR. DURUMUNDAN ŞÜPHELENDİĞİNİZ KİŞİ ÇİZGİYE UYABİLMEK İÇİN FAZLADAN ÇABA SARF EDİYORSA (İP CAMBAZI HAREKETİ), ÇİZGİDE DURAMIYORSA VEYA YERE DÜŞÜYORSA TESTİN BAŞARISIZ OLDUĞUNU VE SÖZ KONUSU KİŞİDE YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİ OLDUĞUNU VARSAYABİLİRSİNİZ.
TEDAVİ, DERHAL AŞAĞI İNMEKTİR!
 
BU SON DERECE ACİL BİR DURUMDUR VE SABAHA KADAR BEKLETİLEMEZ (NE YAZIK Kİ YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİ SIKLIKLA GECELERİ ORTAYA ÇIKAR).
GECİKME ÖLÜMCÜL OLABİLİR! HASTALIĞIN ORTAYA ÇIKTIĞININ ANLAŞILDIĞI AN, SÖZ KONUSU KİŞİNİN AŞAĞI İNDİRİLMESİ İÇİN GEREKLİ ORGANİZASYONLARA (IŞIK KAYNAKLARI, TAŞIYICILAR, YARDIMCI MALZEMELER V.B.) BAŞLANMALIDIR.
HASTA EN AZ, SABAH VAKTİ, AKUT DAĞ HASTALIĞI BELİRTİSİ OLMAKSIZIN UYKUDAN UYANILAN SON YÜKSEKLİĞE KADAR İNİLMELİDİR.
YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİ VAKALARININ BÜYÜK ÇOĞUNLUĞUNUN, AKUT DAĞ HASTALIĞI BELİRTİLERİNE RAĞMEN TIRMANIŞA DEVAM EDEN KİŞİLERDE ORTAYA ÇIKTIĞI DÜŞÜNÜLÜRSE, HASTANIN İNDİRİLMESİ GEREKEN YÜKSEKLİK TAHMİNEN O KİŞİNİN İKİ GECE ÖNCE UYUDUĞU YÜKSEKLİKTİR.
EĞER EMİN DEĞİLSENİZ, 500 – 1000M BİR İNİŞ İYİ BİR BAŞLANGIÇ OLABİLİR.
YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİ GELİŞEN HASTALAR YETERİNCE ÇABUK VE YETERİNCE ALÇAK İRTİFALARA İNDİRİLEBİLİRSE KURTULABİLİR VE TAMAMEN İYİLEŞEBİLİRLER.
SENDELEYEREK YÜRÜME TABLOSU İNİŞTEN SONRA GÜNLER BOYU SÜREBİLİR.
EĞER İYİLEŞME TAM İSE VE BELİRTİLER TAMAMEN KAYBOLMUŞSA, DİKKATLİ BİR YENİDEN TIRMANIŞ KABUL EDİLEBİLİR.
 
YÜKSEK İRTİFA AKCİĞER ÖDEMİ
 
YÜKSEKLİK HASTALIĞININ BİR DİĞER ŞİDDETLİ FORMU, YÜKSEK İRTİFA AKCİĞER ÖDEMİ, BAŞKA BİR DEYİŞLE AKCİĞERLERDE SIVI BİRİKİMİDİR.
AKUT DAĞ HASTALIĞI İLE SIKÇA BİR ARADA GÖRÜLMESİNE RAĞMEN ONUNLA İLGİSİ OLDUĞU PEK DÜŞÜNÜLMEZ VE AKUT DAĞ HASTALIĞININ KLASİK BELİRTİLERİ BULUNMAYABİLİR.
 
YÜKSEK İRTİFA AKCİĞER ÖDEMİNİN BELİRTİLERİ ŞUNLARDIR:
 
q  AŞIRI BİTKİNLİK
q  İSTİRAHATTA NEFES TIKANMASI
q  ÖKSÜRÜK, KÖPÜKLÜ VE PEMBE BALGAM ÇIKARMA
q  FOKURTULU, HIRILTILI SOLUNUM
q  GÖĞÜSTE DARALMA, DOLULUK HİSSİ VE SIVI BİRİKİMİ
q  TIRNAKLAR VEYA DUDAKLARDA MAVİ, GRİ RENK
 
 
TEDAVİ, YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİNDEKİ GİBİ, ACİL İNİŞTİR.
YİNE YÜKSEK İRTİFA BEYİN ÖDEMİNDE OLDUĞU GİBİ DURUM SON DERECE ACİLDİR VE GECİKME ÖLÜMLE SONUÇLANABİLİR.
HASTANIN İNDİRİLECEĞİ YÜKSEKLİK KONUSUNDA YİNE AYNI KURALLAR GEÇERLİDİR.
AKCİĞER ÖDEMLİ HASTA AŞAĞI İNDİRİLİRKEN, AŞIRI BİTKİNLİK VE OLASILIKLA BEYNİN YETERİNCE OKSİJEN ALAMAMASINA BAĞLI OLARAK GELİŞEN ZİHİN BULANIKLIĞI SORUN YARATABİLİR.
YÜKSEK İRTİFA AKCİĞER ÖDEMİ SIKLIKLA GECELERİ ORTAYA ÇIKAR VE HAREKET İLE TABLO AĞIRLAŞIR.
YÜKSEK İRTİFA AKCİĞER ÖDEMİ İNİŞ İLE BİRLİKTE HIZLA DÜZELİR VE DAHA ALÇAK BİR İRTİFADA BİR İKİ GÜN DİNLENME TAM İYİLEŞME İÇİN YETERLİDİR.
AKUT DAĞ HASTALIĞINDA OLDUĞU GİBİ, BELİRTİLER TAMAMEN KAYBOLDUKTAN SONRA DİKKATLİ BİR YENİDEN TIRMANIŞ KABUL EDİLEBİLİR.
ŞİDDETLİ AKCİĞER ÖDEMİ GEÇİREN KİŞİLERİN, KANLARINDAKİ AŞIRI DERECEDE DÜŞÜK OKSİJEN MİKTARLARINA BAĞLI OLARAK SONRADAN BEYİN ÖDEMİ GEÇİRMELERİ SIKÇA RASTLANAN BİR DURUMDUR.
 
GAMOWBAG
 
BU BULUŞ YÜKSEK İRTİFA HASTALIKLARININ TEDAVİSİNDE BİR DEVRİM OLMUŞTUR. GAMOWBAG BASİTÇE, BİRLEŞTİRİLMİŞ BÜYÜK BİR TORBA İLE POMPADAN OLUŞUR. DAĞCI GAMOWBAG İÇERİSİNE YERLEŞTİRİLEREK, TORBA POMPALANMAYA DEVAM EDİLDİĞİNDE, OKSİJEN MOLEKÜLLERİ KONSANTRASYONU ARTAR. BÖYLECE ALÇAK İRTİFA ORTAMI YARATILMIŞ OLUR.
10 DAKİKA İÇERİSİNDE  915 - 1525 METREDEKİ ATMOSFER ŞARTLARI OLUŞUR.
GAMOWBAG İÇERİSİNDE 1 - 2 SAAT GEÇİRİLDİĞİNDE, DAĞCININ VÜCUT KİMYASI ALÇAK İRTİFADAKİ DURUMUNA DÖNER. BU DURUM ALÇAK İRTİFAYA İNEBİLMEK İÇİN 12 SAATLİK BİR SÜRE SAĞLAR.
GAMOWBAG 30 KG AĞIRLIĞINDADIR VE BUGÜNLERDE YÜKSEK İRTİFA EKSPEDİSYONLARINDA BULUNDURULMAKTADIR .
 
KAÇINILMASI GEREKENLER
 
BAZI İLAÇLARA BAĞLI OLARAK SOLUNUM DEPRESYONU (SOLUNUMUN YAVAŞLAMASI) ORTAYA ÇIKABİLİR VE BU DURUM DA YÜKSEK İRTİFALARDA SORUN YARATABİLİR.
AŞAĞIDAKİ İLAÇLAR BU TÜR DURUMLARA YOL AÇABİLECEĞİNDEN, YÜKSEKLİK HASTALIĞI OLAN BİR KİMSE TARAFINDAN ASLA KULLANILMAMALIDIR (ÇELİŞKİLİ OLMASINA RAĞMEN, AYNI İLAÇLAR SAĞLIKLI KİŞİLERCE EMNİYETLİ BİR ŞEKİLDE KULLANILABİLİR).
◊     ALKOL
◊     UYKU HAPLARI
◊     NARKOTİK AĞRI KESİCİLER (OLAĞAN DOZUN ÜZERİNDE KULLANIM)
 
DİĞER YÜKSEK İRTİFA SORUNLARI
 
DIŞ ÖDEMLER - BİR KOLUN, BACAĞIN YA DA YÜZÜN ŞİŞMESİNE NEDEN OLAN SIVI BİRİKMELERİ İLE UZUN BİR YÜRÜYÜŞ SONRASI VEYA UYANILDIĞINDA KARŞILAŞILIR. BU GÜNLER SONRA ORTAYA ÇIKAR, AKCİĞER VEYA BEYİN ÖDEMİ'NİN BELİRTİSİ DEĞİLDİR.
 
GÖZ KANAMALARI - RETİNA İÇİNDEKİ KANAMALAR ( GÖZÜN ARKASINDA ÇOK KÜÇÜK KAN KABARCIKLARI ) YAYGIN OLARAK 5000M OLUŞTUĞU BİLİNMEKTEDİR. BELİRTİLMİŞ OLMAMAKLA BİRLİKTE ÇOK SEYREK OLARAK SORUN YARATIRLAR. ÇOK SEYREK OLARAK DA BU MİNİK KABARCIKLAR GÖRMEYİ BULANDIRIR (GÖRÜŞTE BİR BOŞLUK OLUŞTURUR). ALÇALMA ÖNERİLİR. GENELLİKLE TAM BİR İYİLEŞME SAĞLANIR.
 
 

ALTIN KURAL I
 
HERKES YÜKSEKLİK HASTALIĞINA YAKALANABİLİR. ANCAK BU BİR ÖLÜM NEDENİ OLMAMALI!
 
BU KURALI ÇİĞNEMEYİN! AKUT DAĞ HASTALIĞINA HERKES YAKALANABİLİR.
 
YAŞA, CİNSİYETE, FİZİKSEL FORM DURUMUNA VEYA ÖNCEDEN YÜKSEK İRTİFA TECRÜBESİ BULUNMASINA BAĞLI BİR GÖRÜLME SIKLIĞINDAN BAHSETMEK MÜMKÜN DEĞİLDİR.
 
EĞER NE YAPACAĞINIZI BİLİYORSANIZ, HASTALIĞIN HAYATI TEHDİT EDEN ŞİDDETLİ FORMLARINDAN KENDİNİZİ KORUYABİLİRSİNİZ.
 
 
ALTIN KURAL II
 
YÜKSEK İRTİFADA ORTAYA ÇIKAN HERHANGİ BİR HASTALIK AKSİ KANITLANANA DEK YÜKSEKLİK HASTALIĞI OLARAK KABUL EDİLMELİDİR.
 
AKUT DAĞ HASTALIĞINI FARK EDEBİLMELİSİNİZ! YENİ BAŞLAMIŞ BİR TIRMANIŞTA 2500M'NİN (8000 FEET) ÜZERİNDE BAŞ AĞRISI İLE BİRLİKTE AŞAĞIDAKİ BELİRTİLERDEN BİR VEYA BİRKAÇI ORTAYA ÇIKTIYSA, AKUT DAĞ HASTALIĞINI DÜŞÜNMELİSİNİZ:
 
•      İŞTAH KAYBI, BULANTI VEYA KUSMA
•      BİTKİNLİK VEYA GÜÇSÜZLÜK
•      BAŞ DÖNMESİ VE GÖZ KARARMASI
•      UYUMAKTA GÜÇLÜK
•      ZİHİN BULANIKLIĞI
•      YÜRÜRKEN SENDELEME
OLDUKÇA FAZLA SAYIDA İNSAN YÜKSEK İRTİFADA GÖRÜLEN BAŞ AĞRISININ "NORMAL" OLDUĞUNU DÜŞÜNÜR. OYSAKİ BU DURUM ÇOĞUNLUKLA YÜKSEKLİK HASTALIĞINA BAĞLIDIR.
 
 
ALTIN KURAL III
 
AKUT DAĞ HASTALIĞI BELİRTİLERİ VARSA ASLA TIRMANIŞA DEVAM ETMEYİN.
 
DURUMUNUZ DAHA DA KÖTÜLEŞEBİLİR, VE HAYATINIZI KAYBEDEBİLİRSİNİZ.
 
KONU SON DERECE ÖNEMLİDİR, ZİRA BU DURUMDA İKEN, DAHA YÜKSEK İRTİFAYA YAPILAN BİR GÜNDÜZ YÜRÜYÜŞÜ DAHİ BÜYÜK RİSK TAŞIR.
 
BELİRTİLER ORTAYA ÇIKTIĞINDA TIRMANIŞI KESİP TEKRAR ALÇALIN. BU, HASTALIĞIN İYİLEŞMESİNİ HIZLANDIRIR.
 
ALTIN KURAL IV
 
DURUMUNUZ KÖTÜLEŞİYORSA, BİR AN ÖNCE İNİN.
 
SABAHA KADAR BEKLEMEYİN.
 
EN AZ, SON OLARAK UYANDIĞINIZDA KENDİNİZİ İYİ HİSSETTİĞİNİZ YÜKSEKLİĞE KADAR İNİN.
 

ALTIN KURAL V.
 
AKUT DAĞ HASTALIĞI OLAN BİRİSİNİ ASLA YALNIZ BIRAKMAYIN.
 
AKUT DAĞ HASTALIĞI OLAN BİR KİŞİNİN DURUMU DAHA KÖTÜYE GİDEBİLİR.
 
İNİŞ İÇİN BİRİLERİNE İHTİYACI OLABİLİR VEYA HASTALIKLARININ KÖTÜYE GİTTİĞİNİ KENDİ BAŞINA İKEN FARK EDEMEYEBİLİR.


 
©2019 Arkas Spor Kulübü - Bu sitede kullanılan resim ve belgeler orijinal olup tüm hakları ARKAS'a aittir.
İzinsiz kullanılamaz. - Site Kullanım Koşulları ve Gizlilik Politikası