YAZ DAĞCILIĞI
 
 
Dağcılık, sadece tırmanmaktan, güzel manzaraları seyretmekten ve el değmemiş doğa tecrübesinden oluşmaz. Mücadele, risk ve zorluk da içerir.
 
Dağların uzaktan görünüşleri, macera tutkusunu ateşleyebilir ama sizi bekleyen zevk ve zorlukları anlatmaları mümkün değildir. Tırmanmak için doğanın tüm koşullarına hazırlıklı olmalısınız.
Dağcılık, dağlarda olmanın zevkini kendimize, başkalarına ve çevreye zarar vermeden, gerekli malzeme, beceri ve gücü kullanarak hareket etmekle birleştiren bir kavramdır.
 
Dağcılığı, belirli bir takım ilke ve kurallara dayalı olarak dağlarda yapılan yürüyüş, kampçılık ve tırmanış sporudur diye tanımlayabiliriz.
 
Kayada, karda ve buzda doğanın bir takım zorluklarını aşıp dağcılık tekniklerini, dağcılık araç ve gereçlerini kullanarak doruğa ulaşan veya ulaşmayı hedefleyen kişiye de dağcı denir.
Dağlara gitmek için bilgiye ihtiyaç duymaktayız. Kendimizin ve birlikte tırmandıklarımızın iyiliği için,
 
v   Kampçılık
v   Yön bulma
v   Emniyet
v   İple iniş
v   Kaya tırmanışı
v   Kar ve buz üzerinde tırmanma
v   İlk yardım
v   Arama – kurtarma gibi konularda teknik ve araç-gereçleri öğrenmeliyiz.
 
FİZİKİ HAZIRLIK
 
Dağcılık, ruhsal ve fiziksel beceri isteyen bir faaliyettir.
 
Fiziki durumunuzun iyi olması, bir geziden zevk ile buna tahammül edebilmek arasındaki farkı sağlayabilir. Daha da önemlisi, bir kişinin gücü veya zayıflığı tüm ekibin güvenliğini etkileyebilir.
 
Bir dağcı, zinde kalmak için günde bir veya iki saatini antrenmana ayırmalıdır. Bunu koşmak, bisiklete binmek, yüzmek ve merdiven çıkmak, haftada en az üç kez yaparak kondisyonunuzu yüksek tutabilirsiniz.
 
RUHSAL HAZIRLIK
 
Fiziki kondisyonunuz kadar önemli olan ruhsal durumunuz, genelde başarı ve başarısızlıkta belirleyici faktördür.
 
Birçok tecrübeli dağcı, en büyük zorlukların ruhsal nedenlerden kaynaklandığını söylerler. Dağcılığın ödüllerinden biri “tırmanırken insanın kendisiyle yüz yüze gelmesidir.”
 
KARAR VERME VE DENEYİM
 
Burada malzeme ve teknik konularda edindiğiniz deneyimden nasıl faydalanacağınızı öğreneceksiniz. Ancak dağlar öyle zorluklar içerir ki, teknik uzmanlık dışında, karar verme ve sorun çözme kabiliyetine de sahip olmanız gerekir.
Dağcılıktaki tüm ruhsal özelliklerin en önemlisi “doğru karar verme” becerisidir. Bu da bilgi ve deneyimlerinizi nasıl bir araya getirip kullandığınıza bağlıdır. Bize gereken şeyler, mücadele ve sorun çözme becerisidir ve bu da; kötü hava koşulları;
 
§  Uzun yürüyüşler
§  Dikenli çalılar
§  Boşluk hissi
§  Dağ kazaları vb. Şeylerle uğraşmak demektir.
 
Ancak dağcılık otomatik karşılıklar yerine, dikkatlice karar vermeyi gerektiren çok sayıda durum üretmeye meyillidir.
 
Tecrübeli dağcıların deneyimlerinden oluşan bazı kurallar vardır. Bunlara uymanız sizin riski aza indirmenize yardımcı olacaktır.
 
BİR TIRMANIŞ İLKESİ
 
Ø  Bir tırmanış ekibi en az üç kişiden oluşur. Buzul üzerinde, en az iki ip ekibi tavsiye edilir.
Ø  Düşme olasılığı olan boşlukların tümünde ve buzul üzerinde ipe girin. Tüm istasyonları sabitleyin.
Ø  Ekip birlikte hareket etmelidir. Liderin veya çoğunluğun kararına uyulmalıdır.
Ø  Asla yeteneklerinizin ve bilgi düzeyinizin üzerinde tırmanmayın.
Ø  Rota seçerken veya geri dönme kararının alınması gerektiğinde, asla ihtiras ve hırslarınızın karar verme becerinize etki etmesine izin vermeyin.
Ø  Her zaman, gerekli giyecek, yiyecek ve malzemeyi taşıyın.
Ø  Gezinin planını sorumlu ve bilgili bir kişiye bırakın
Ø  Genel kabul görmüş kitaplarda belirtilen, doğru dağcılık bilgilerine ve kurallarına uyun.
Ø  Her zaman, bir dağcının davranması gerektiği gibi, çevreye en az etki yapacak şekilde davranın.
 
21 MART - 21 ARALIK tarihleri arasında yapılan etkinliklere yaz dağcılığı,
 
21 ARALIK – 21 MART tarihleri arasında yapılan etkinliklere de kış dağcılığı denir.
 
DAĞCILIK ÇEŞİTLERİ


1 - ALPİNİZİM: İçerisinde kaya, kar, buzul tırmanış özelliklerini bulunduran dağcılık teknik ve malzemelerini kullanarak doğrudan zirve yapmaktır.
Kendi içinde 4 ana kısma ayrılır.
 
A. GÜNLÜK YÜRÜYÜŞ ( HIKING ) : Doğada; sabah başlayıp akşam biten günübirlik yürüyüştür.
 
B. KAMPLI ETKİNLİK ( TREKKING ) : Doğada kamplı olarak ( genellikle hafta sonu ) yapılan iki günlük etkinliktir.
 
C. EKSPEDİSYON: Doğada uzun süreli ( genellikle bir haftalık ) kamplı olarak yapılan etkinliktir.
 
D. FERRATA: Kayaya sabitlenmiş metal merdivenleri kullanarak tırmanmaktır. Sabit hatlı rotalar olmadığından, Ferrata Türkiye’de yapılmamaktadır.
 
2. SPORTİF TIRMANIŞ: Genellikle kaya üzerinde veya yapay duvarlarda yapılan tırmanış şeklidir.
Kendi içinde 4 ana kısma ayrılır.
 
A. BOULDERING: Yerden fazla yükselmeden kaya tırmanma tekniklerini kullanarak kaya üzerinde yapılan antrenmandır.
 
B. KAYA TIRMANIŞI: Kaya tırmanma tekniklerini ve emniyet malzemelerini kullanarak kaya üzerinde bir ip boyuna (50 mt.) Kadar yapılan tırmanma şeklidir.
 
C. UZUN DUVAR TIRMANIŞI: Kaya tırmanma tekniklerini ve emniyet malzemelerini kullanarak bir ip boyundan daha yüksek olan kaya üzerinde yapılan tırmanış şeklidir.
 
D. YAPAY DUVAR TIRMANIŞI: Genellikle kapalı alanlarda ( bazen açık havada ) kimyasal malzemeler kullanılarak yapılan sabit veya ayarlanabilen duvar sistemlerini içerisinde bulunduran genellikle müsabakalara yönelik yapılmış değişik boyutlarda duvarlardır. Değişik şekillerde ve değişik uzaklıklarda basamak ve tutamakları içermektedir. Top rope ( üstten emniyetli ip ) tekniğiyle çalışma yapılmaktadır.
 
TÜRKİYEDEKİ YÜKSEK DAĞLAR
 
1.    AĞRI                                     5137 mt         AĞRI
2.    RECKO                                4116 mt         HAKKÂRİ
3.    SÜPHAN                              4049 mt         BİTLİS
4.    KAÇKAR                              3937 mt         RİZE
5.    ERCİYES                             3916 mt         KAYSERİ
6.    DEMİRKAZIK                      3756 mt         NİĞDE
7.    MEDEDSİZ                          3524 mt         ADANA
8.    HASAN                                 3268 mt         KARAMAN
9.    MERCAN                             3331 mt         ERZİNCAN
10. PALANDÖKEN                   3176 mt         ERZURUM
11. NURHAK                             3081 mt         K.MARAŞ
12. KIZLARSİVRİSİ                  3070 mt         ANTALYA
 
8.000’LİK DAĞLAR
 
1.    EVEREST                            8.848 mt        HİMALAYA
2.    K2                                          8.611 mt        HİMALAYA
3.    KANGCHENJUNGA          8.598 mt        HİMALAYA
4.    LHOTSE                               8.511 mt        HİMALAYA
5.    MAKALU                              8.481 mt        HİMALAYA
6.    DHAULAGİRİ                      8.167 mt        HİMALAYA
7.    MANASLU                           8.156 mt        HİMALAYA
8.    CHO OYU                            8.153 mt        HİMALAYA
9.    NANGA PARBAT               8.125 mt        HİMALAYA
10. ANNAPURMA                     8.091 mt        HİMALAYA
11. GASHERBRUM I                8.068 mt        HİMALAYA
12. BROAD PEAK                    8.047 mt        HİMALAYA
13. GASHERBRUM II               8.035 mt        HİMALAYA
14. SHİSH PANGMA                8.013 mt        HİMALAYA
 
 
 
GİYİM VE MALZEMELER
 
Bir dağ gezisine giderken, neyi taşıyıp neyi bırakacağınız aslında çok basittir. Yapılması gereken işinize yarayacakları götürmek ve gerisini evde bırakmaktır.
 
Yeni başlayanların en iyi donanımın ne olduğunu bilecek tecrübesi yoktur. Her geziye giderken bir malzeme alın. Neye ihtiyacınız olup, neye olmadığını anlayana kadar malzemeleri ödünç alabilir, kiralayabilir veya kendiniz uydurabilirsiniz.
 
Tecrübeli kişilerin fikirlerini alın, dağcılık malzemeleri satan yerleri ve internetten araştırıp fikir edinin.
 
GİYİM MALZEMELERİ
 
Giysilerimiz, vücudumuzun dışında yalıtkan, ince ve ılık bir hava tabakası yaratarak konforlu olmamızı sağlarlar.
Konfor, dağcılar için göreceli bir kavramdır. Tırmanırken, göreceli olarak konforlu olmak ancak kuru ve sıcak kalabilmekle mümkündür.
Dağcılık giysilerinin konfordan da önemli bir işlevi vardır. Giysilerin doğadaki öncelikli işlevi güvenliğimizdir.
Kalitesiz giysi yüzünden hipotermia geçiren birçok dağcı vardır. Bu dağlarda en çok rastlanan ölüm sebeplerindendir; çok tehlikelidir ve vücudun hızla ısı kaybetmesiyle gerçekleşir.
 
Giysi donanımı, soğuk ve ıslak ortamda uzun süre kalsanız da yaşamınızı devam ettirmenizi sağlayacak şekilde olmalıdır.
 
Giysi sisteminiz, sıcak günlerde de sizi aşırı ısıdan koruyabilmelidir. Aşırı terlemenin önlenmesindeki temel özellikler; “havalandırma” ve “giysinin nefes almasıdır.” Aşırı terleme, vücudunuzun hızla su kaybetmesine yol açacaktır.
 
Şu bilinmelidir ki, her durum ve her dağcı için ideal olan bir kumaş veya giysi yoktur. Hep aynı giysi sistemi kullanılmaz, mevsime ve tırmanış türüne göre çok değişik türden giysi kullanılmalıdır. Giysi sisteminizi oluştururken en iyi yöntem, doğru ve yanlış yaparak deneyim ve yargılama kabiliyeti kazanarak ve en rahat edeceğiniz giyim şeklinizi bulmaktır.
 
KATMAN SİSTEMİ
 
Giysilerinizi katman halinde giyinerek kullanışlığını ve verimliliğini arttırabilirsiniz.
 
Temel dağcı giyim sistemi üç katmandan oluşur.
 
1.    Vücuda doğrudan temas eden iç katman
2.    Yalıtıcı orta katman
3.    Dış katman
 
İÇ KATMAN
 
Terlemeyle oluşan nemi dışarıya vermeli ve nem tutmadan derinin kuru kalmasını sağlamalıdır.
 
ORTA KATMAN
 
Ilık havayı vücudunuza yakın tutar. Tutulan hava tabakasının kalınlığı arttıkça, daha iyi ısınırsınız. Birkaç tane giysi yerine birkaç kat hafif, bolca oturan giysi daha çok işe yarar.
 
DIŞ KATMAN
 
Korkunç bir biçimde ısı kaybetmenize yol açabilen rüzgâr ve yağıştan korunma sağlamalıdır.
 
KUMAŞLAR
 
Dağcılıkta kullanılan kumaş türleri şunlardır;
 
•      Pamuklu kumaşlar
•      Yünlü kumaşlar
•      Sentetik kumaşlar
 
Her birinin kendine has avantaj ve dezavantajları vardır.
 
PAMUKLU KUMAŞLAR
 
Kuru iken rahatlık sağlasa da, ıslanınca yalıtım özelliklerini kaybederler; ağırlığından çok su çeker, teri dışarı verme özelliği çok düşüktür ve kuruması uzun zaman alır.
 
Pamuklular, bu özelliklerinden dolayı, dağ ortamında giyilmeye kesinlikle uygun değillerdir.
 
 
YÜNLÜ KUMAŞLAR
 
Pamuklulardan çok daha az emicidir; ıslanınca daha az su tutar ve kuruması için daha az ısı gerektirir.
 
Yünlülerde ölü hava boşluklarının çoğunu kaybetmemesi nedeni ile yalıtkan tabaka olarak oldukça kullanışlıdır. İyi bir çorap malzemesidir.
 
Yünün en kötü özelliği ağırlığı ve hacmidir. Ham yün yani az işlenmiş yün suya daha dayanıklıdır ancak kaşındırır.
 
SENTETİK KUMAŞLAR
 
İleri teknoloji ürünü sentetik malzemeler doğal malzemelerin yerini tamamen almıştır. Sentetik malzemeler genellikle su tutmamaya meyillidirler.
 
Sentetik malzemelerden yapılmış giysiler az da olsa su tutarlar, ancak bu su, giysinin lifleri içinde değil, lifler arasındaki boşluklarda tutulur. Islanınca, giysi sıkılarak nemin çoğu atılır, kalanı hızla buharlaşır.
 
Sentetik malzemeden yapılan kumaş çeşitleri şunlardır:
 
o      POLİPROPLEN, terin dışarı atılmasında işlevsel olması sebebi ile ilk kat için idealdir. Fakat kaşındırıcıdır ve terlemeden bir süre sonra ağır bir koku yapar.
o      POLYESTER, terin dışarı atılmasında işlevsel olması sebebi ile ilk kat için idealdir. Polyester kumaşlar, tene daha yumuşak temas eder ve daha az koku yapar.
o      NAYLON, birçok tür ve biçimde üretilmektedir ve bu özelliği naylonu dünyanın en kullanışlı kumaşlarından biri haline getirmektedir. Bazı naylon türleri rüzgâra dayanıklı iken, bazı türleri de kaygan ve yumuşaktır ancak hemen hepsi de gücü ve dayanıklılığı açısından bilinirler. Ancak özel işlem yapılmamışsa çok miktarda su çeker ve geç kururlar.
o      SPANDEKS, çok elastik bir sentetik türüdür. Lycra en iyi bilinen örnektir. Spandeks, çoğunlukla polyester ve naylona elastikiyet katmak için kullanılan bir katkı maddesidir.
 
SU GEÇİRMEZ / SOLUYABİLİR KUMAŞLAR
 
Yağmur ceketleri ve pantolonları genellikle naylon kumaşlardan imal edilmektedir. Naylon, tek başına su geçirmeme özelliğine sahip değildir, bu nedenle bir dizi özel işlemden geçirilir.
 
En temel yöntem, poliüretan gibi su geçirmez, soluyamayan bir malzemeyle kaplamaktır. Poliüretan, yağmuru geçirmese bile, ter ve su buharını da içeride tutar.
 
Su geçirmez / soluyabilir katmanlar, bu sorunu çözmek için tasarlanmıştır. Naylon dış katmanın iç kısmına uygulanan bu kaplamalar santimetrekarede milyarlarca mikroskobik gözeneğe sahiptir.
 
Vücudun oluşturduğu ter, yağmur damlacıklarından çok daha küçük su molekülleri halinde dışarı atılmaktadır. Bu kaplamadaki gözenekler terin dışarı atılmasını sağlayacak kadar genişken, yağmur damlacıklarının içeri girmesini önleyecek kadar da küçüktür, böylece kaplama soluyabilirken suyu da geçirmez.
Su geçirmez / soluyabilir giysilerin çoğu su geçirmeme bakımından oldukça iyi performansı olmasına rağmen, soluyabilme bakımından aralarında çok fark vardır. Bunu sebebi imalat teknikleri ve koltuk altı fermuarları gibi havalandırma özelliklerinin farklılıklarıdır.
YALITIM MALZEMELERİ
 
Kaz tüyü doğal bir malzeme olmasına rağmen, ağırlığına oranla en sıcak tutan malzemedir. Ayrıca en iyi sıkıştırılabilen malzeme olduğu için paket hacmi küçüktür ve açıldığında eski kalınlığına çabuk ulaşır.
 
Kaz tüyü bu özelliklerinden dolayı soğuk iklim ceket ve uyku tulumları için mükemmel bir dolgu malzemesidir.
Kaz tüyü ıslandığı zaman tüm yalıtım özelliklerini kaybetmektedir. Dağlarda kurutulması imkânsızdır.
 
Sentetik yalıtım malzemeleri kaz tüyü gibi ıslanınca incelmezler. Bu nedenle nemli iklimlerde daha iyi yalıtım sağlarlar.
 
Kaz tüyü kadar hafif, sıcak sıkıştırılabilir olmasa da daha ucuzdur ve çok daha kolay temizlenebilir.
 
KUMAŞ AVANTAJ DEZAVATAJ KULLANIMI
POLYESTER Çabuk kurur, rahat, hafif, bazı türler ıslakken de yalıtmaya devam eder. Pahalı. Bazı türleri koku tutar. İlk kat giyilen tişört ve uzun iç giysiler, yalıtıcı tabakalar, şapka, eldiven ve çorap.
POLİPROPLEN Çabuk kurur, hafiftir. Pahalı, biraz kaşındırıcı, kokuturlar Polyester ile aynıdır.
NAYLON Sağlam ve dayanıklı, hafif, ucuz, değişik türleri aşınma ve rüzgâra dayanıklıdır. Su emer, oldukça yavaş kurur. Ceketler, rüzgâr giysileri, üst eldivenler, nefes almaz çoraplar.
SPANDEKS Elastiktir Dayanıklı ve nemi emip dışarı verme özelliklerini bozar. Yavaş kurur. Birçok giyside kumaşa karıştırılarak kullanılır.
YÜN Islakken de yalıtıcı özelliğini yitirmez. Orta düzeyde rüzgâr ve aşınmaya dayanıklıdır. Ucuzdur Yavaş kurur. Ağır ve hacimlidir. Kaşındırır. Yalıtıcı tabakalarda – kazaklarda, gömlek ve pantolon, şapka, eldiven ve çoraplarda kullanılır.
PAMUKLU İyi nefes alır, sıcak havada rahattır. Kuru haldeyken işlevseldir. Ucuzdur. Çok su çeker ve tutar. Islanınca yalıtıcı özelliklerini kaybeder. Çok yavaş kurur. Genelde dağcılık kullanımına uygun değildir. Ancak harici; sıcak iklimlerde kullanım için tişörtler, güneş şapkaları, bandanalar.
 
 
BAŞ GİYİM MALZEMELERİ
 
Şapkayla korunmayan kafan adeta bir radyatör işlevi görür. Vücudun toplam ısı kaybının yarısından fazlası buradan gerçekleşir. Vücut soğudukça, hayati organları ısıtmak için, bacak ve kollara giden kan akışı azalacaktır. Bir şapka veya bere takmak bu etkiyi tersine çevirecektir.
 
Dağcıların kullandıkları bazı baş giyim malzeme çeşitleri şöyledir:
 
ü  Balaklava
ü  Bere
ü  Yağmur şapkaları
ü  Güneş şapkaları
ü  Bandana
 
ELDİVENLER
 
Vücudumuzun çok soğuk havada el ve ayaklara giden kan akışını azaltma eğilimi, parmaklarımızı belki de vücudun en zor sıcak tutulabilen uzuvları haline getirmektedir. Kan dolaşımındaki bu azalma, parmaklarla yapılan işleri zorlaştırır.
 
Giysilerdeki katman kavramı eller için de geçerlidir. İlk katman, bir çift eldiven olabilir, bunun üstüne eklenecekler tek parmaklı eldiven türünden olmalıdır. Tek parmaklı eldivenler daha sıcak tutar.
 
AYAKKABILAR
 
Dağcılık için üretilen botların, şehirde giyilen botlardan farklı bazı özellikleri vardır.
Dağcılıkta kullanılan bot çeşitleri şöyledir:
 
Ø  Deri
Ø  Deri / kumaş
Ø  Plastik
 
Dağcılık için imal edilmiş klasik bir botta şu özellikler olmalıdır.
 
ü  Ayak bileğini korumak ve desteklemek için yüksek bilek kısmı
ü  Çamur ve karda zemine tutunabilmek için vibram tarzında tırtıllı taban
ü  Kullanım amacına göre sert taban
ü  Suyun sızmasını azaltmak için sık dikiş
ü  Botun içine kolay su girmesini önlemek için körüklü dil
ü  Tabanı üstteki deri kısma bağlayan çarşak bantları
ü  İki – üç kat deriyle desteklenmiş kalın parmak ucu ve topuk takviyeleri
ü  Krampon kayışlarının baskısını azaltmak ve karda iz açmayı rahat yapabilmek için sert parmak takviyesi
ü  Dik kar yamaçlarında ayak izi açarak inmek ve ayağın yanlara kaymaması için topuk takviyesi
ü  Donmuş ya da ıslakken bile kolay giyilebilmesi için geniş açılan boğaz
 
Deri / kumaş botlarda deri yerine bazı kısımlarına kumaş parçaları kullanılmıştır. Teknolojinin gelişmesi ile bu tür botlar bizlere, avantajlar kazandırmıştır.
 
ü  Daha hafiftirler
ü  Daha rahat ve ayağa alışma süresi daha kısadır
ü  Daha çabuk kurur
ü  Fiyatı daha ucuzdur
 
Ancak yinede bir deri bota göre dezavantajları da vardır. Bunlar ise:
 
ü  Sert ve engebeli arazide ayakta daha dengesizdir
ü  Su geçirmezlik özelliği daha azdır
ü  Daha dayanaksızdır
ü  Krampon kullanmak veya sert karda iz açmak için ağırlığı ve sertliği yetersizdir
 
Plastik botlar sert plastik dış kabuk ve yalıtıcı iç meslerden oluşur. Bunlar, aslında soğuk iklimlerde yapılan ekspedisyonlar ve buz tırmanmak için yapılmıştır. Plastik botların özellikleri;
 
ü  Bu botların plastik kabukları çok serttir
ü  Dik ve kar – buz karışık zeminlerde tırmanmak için idealdir.
ü  Krampon ve hedik rahat kullanılır
ü  Su geçirmedikleri için, karda uzun yürüyüşler için uygundur
ü  İçteki yalıtkan mes, eriyen kara temas etmediği için ayağınızı üşütmez
 
ÇORAPLAR
 
Çoraplar ayağı yalıtır, yumuşaklık sağlar, bot ve ayak arasındaki sürtünmeyi azaltır. Yün veya sentetik malzemeden imal edilmiş çoraplar bu işlevi yerine getirebilir.
 
Pamuklu çoraplar ise uygun değildir. Pamuklular su çeker, incelir, ayağınıza yapışır, derinizi yumuşatır ve su toplanmasına yol açar.
 
Çoraplarda da katman oluşturarak giyebilirsiniz. Giyilen ilk çift çorap, nemi çekip ayağınızın kuru kalmasını sağlar.
 
 
 
TOZLUK
 
Tozluklar pantolon paçası ile bot arasındaki boşluğu kapatmaya yarar. Yağmur, çiğ, çamur ve kar, pantolon paçasının, çorap ve botların ıslanmasını önler ve su geçirmeyen / soluyabilen kumaşlardan imal edilirler.
 
Yazın kullanılan tozluklar botun üzerinden 12 ila 15 cm yüksekliğinde olur. Kışın kullanılan tozluklar ise dize kadar yüksekliği olur.
 
Ayrıca soğuk iklimlerde tırmanırken kullanılan süper tozluklar vardır. Bunlar bot ile bir bütündür.
 
BATONLAR
 
Kayak sporunun vazgeçilmez malzemesi olan, uzunluğu sabit kayak batonlarından geliştirilmiş bu malzeme, bugün hemen her yürüyüşçü ve dağcının elinde görülebilir. Tur kayağının yanı sıra, trekking amaçlı yürüyüşler için de üretilmiştir.
 
Boyları gerektiğinde uzatılıp kısaltılarak ayarlanabilen bu batonlar "teleskopik baton" diye adlandırılırlar.
İç içe geçebilen iki veya üç parçadan oluşurlar.
 
Batonların alt uçlarına ise, genellikle, çok sert bir metal olan tungsten bir pim yerleştirilmiştir. Batonun uç kısmı kırıldığında değiştirilebilmesi amacıyla çoğunlukla sert plastikten yapılmıştır.
 
Ağır bir sırt çantası ile dik bir yamaçtan çıkmak veya inmek, oldukça fazla güç sarf ettiren ve bacakları zorlayan bir aktivitedir. İşte teleskopik batonlar burada dağcının en önemli yardımcılarıdır.
 
Ortalama bir değer vermek gerekirse; 70 kg ağırlığındaki bir dağcı ve çantasının toplam ağırlığı 100 kilograma yaklaşacaktır.
 
Yamaçtaki her denge kaybı, sallanma, düşme ve bunun gibi dengesiz her harekette bacaklarınız 100 kg yükü dengelemeye çalışacaktır. Bir çift batonun varlığında ise vücudumuz bu işi yapmakta daha az zorlanacaktır.
Normal bir yükle yürüyüşte bile, tek bir baton her adımda 5–8 kg yükü bacaklarımızdan alıp kollarımız aracılığı ile yere aktarır. Böylece yürüyüş sırasında bacaklarımız, yürüyüşle geçen her saatte toplam 13 ton daha az yük taşımış olacaktır. Eğer yürüyüş yokuş aşağı ise bu miktar korkunç bir rakama; 34 tona kadar ulaşacaktır.
 
Baton kullanımı hiç kuşkusuz dağcının daha az yorulması anlamına gelir. Ortalama dört saat çıkış ve üç saat iniş içeren hafif yüklü ve kısa bir günübirlik turda bile, bacaklarımızın 300 ton kadar daha az yük taşıması demektir. Yani dağcı için çok önemli bir enerji tasarrufudur.
 
Batonlar özellikle, nemli zeminlerde, derin karda, rüzgarlı arazide ve çarşaklı - taşlı ortamlarda kullanıldıklarında daha faydalı olmaktadırlar.
 
Baton kullanmanın bir başka avantajı da kolları kalp seviyesinde tutarak kollardaki kan dolaşımını hızlandırmaları ve böylece kalbin kan dolaşımını sağlamak için gösterdiği çabayı kolaylaştırarak kalbin yükünü azaltmalarıdır.
 
Teleskopik batonlar acil durumlarda sedye veya kırıkları sabitleyici destek olarak da kullanılabilirler.
Doğada yapılacak bir barınakta yahut çadır kurar iken ve tente gerilirken çadırın sabitlenmesinde, küçümsenmeyecek kadar faydalı olabilir.
 
Batonların kullanılabileceği bir başka yer de, çiğ altında kalanların aranması sırasında paletlerinin çıkartılarak kazazedenin yerinin, batonun kara saplanarak tespit edilebilmesidir. Bazı baton modelleri özellikle bu amaca uygun üretilmişlerdir ve birbirlerine eklenerek çığ sondası olarak kullanılabilirler.
 
Teleskopik batonların bakımları her faaliyet dönüşü yapılmalıdır. Dağda ıslanmış batonlar, açılıp kurutulmalıdır. Eğer kurutma işlemi ihmal edilirse, pas ve alüminyum aşınması ile batonunuz kullanılmaz hale gelebilir. Kuruyan batonların plastik parçaları tek tek çıkarılıp metal yivler ince yağ ile ovularak temizlenir.Baton tamamen kuruyuncaya kadar kapatılmamalıdır.
 
SIRT ÇANTASI
 
Dağcıların genelde iki sırt çantası vardır. Günübirlik tırmanışlarda gereken malzemeyi taşımaya yeterli, küçük bir gündelik bir çanta, ayrıca doğada uzaklara gitmeye ve kamp yapmaya gerekli malzemeyi taşımak için geniş, büyük bir sırt çantası.
 
Sırt çantaları, yükün vücuda yakın taşınmasını ve yükün kalça ve bacaklar üzerinde dengelenebilmesini sağlamalıdır.
 
Amacınıza uygun bir sırt çantası almaya karar verdi iseniz, bu çanta sizin için ideal büyüklükte olmalıdır. En önemli husus sırtınıza uyan bir çanta almaktır.
 
Çanta alırken acele etmeyin. Tam doldurun ve tüm ayarlarını yapın ve öyle deneyin sonra karar verin.
 
Çanta alırken şu soruların cevaplarını arayın.
 
q  Sırt sistemi nasıl tasarlanmış? Sağlam ve dayanıklı mı, yoksa zayıf yerlerinden yırtılacak gibi mi gözüküyor?
q  Çantanın dikişleri dayanıklı mı?
q  Çantanın içindekiler sadece fermuarlar sayesinde mi muhafaza ediliyor? Fermuarlar bozulsa da çantayı kullanabilecek miyim?
q  Çantanın içindeki malzemelere ulaşmak, yeniden içine koymak ve bölüştürmek kolay mı?
q  Krampon, kayak, hedik, kürek ve çığ çubuğu gibi özel malzemeleri taşımak için olanakları var mı?
q  Askı halkası ve buz kazması kayışları var mı?
q  Tırmanırken veya kayarken çantanın hacmini küçültmek ve yükün kaymasını engellemek için sıkıştırma kayışları var mı?
q  Uzun etkinliklerde kullanılmak amacıyla, çantanın hacmini büyütmek mümkün mü? Mesela, ayrıca yan cep kullanılıyor mu veya yükseltilebilen üst kapak kısmıyla uzatılabilen boyunluk var mı?
q  Zorlu arazilerde çantanın omuzdan kaymasını engelleyecek göğüs kayışı var mı?
q  Çantanın düzgün bir şekli var mı, yoksa sık çalılıklarla boğuşurken takılıp kalacak gibi mi?
 
ÇANTALARIN SIRT SİSTEMİNİN AYARLANMASI
 
Sırt sistemlerinin amacı yükün büyük kısmının bel kolonu ve bel desteği aracılığıyla omuzlardan alınıp, daha büyük ve güçlü kas gruplarının bulunduğu kalça kemiğine aktarmaktır. Bunun sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için aldığınız çantanın sırt sisteminin sizin sırtınıza uyumlu olması gerekir.
 
Çantalarda iki tür sırt sistemi bulunur:
 
1.    Sabit sırt sistemleri
2.    Ayarlanabilir sırt sistemleri
 
1.    SABİT SIRT SİSTEMLİ ÇANTALAR; çantalar farklı boyutlarda yapılırlar. Bu tür çantalar için sırtınızın boyutlarına dikkat ederek çantanızı seçmelisiniz. Ölçülerden emin değilseniz çantayı denemeniz doğru boyutu bulmanıza yardımcı olacaktır.
2.    AYARLANABİLİR SIRT SİSTEMLİ ÇANTALAR; çantanın sırt bölümünde farklı yerlerde ayarlama perlonları ve tokaları bulunur. Genellikle çantanın bel kolonunun sırtta bulunduğu yer ayarlanacak şekilde yapılır. Bu şekilde kolonun vücudunuza en rahat oturduğu nokta seçilebilir. Ayrıca çantanın omuz kolonlarının boyu, sırtınıza yakınlığı ve yüksekliği de ayarlanabiliyor olmalıdır.
 
Çantanızı yerleştirirken bazı püf noktalar vardır, bunlar;
 
Malzemeleri üç guruba ayırın.
1.    Kesin gerekli olanlar, ( hepsinin alınması )
2.    Çok işe yarayacak olanlar ( dikkatli olunması )
3.    Ve lüksler. ( çok katı davranılması )
 
Diğer malzemeleri ise ikiye ayırın.
 
1.    Ağır - yoğun
2.    Hafif – hacimli
 
1.    Hafif, büyük hacimli malzemeler çantanın tabanına yerleştirilmelidir.
2.    Yedek giysiler tulumun üzerine ve çantanın en dış kısmına yerleştirilmelidir.
3.    Yemek ve ocak gibi daha ağır malzemeler çantanın sırta yakın kısmına yerleştirilmelidir.
4.    Yürüyüş sırasında gerekebilecek malzemeler çantanın üst kısmına yerleştirilmelidir.
5.    Çadır yine sırta yakın taşınabilecek malzemelerden biridir.
6.    Matlar çantanın dışında alt ya da üst kısımda taşınabilir.
7.    Harita, pusula, gözlük gibi ufak malzemeler çantanın şapka cebinde ya da yan ceplerde taşınabilir.
 
Bazı çantalarda sırtı korumak için yumuşak malzemeyi sırta yakın yerlere koymak gerekebilir. Eğer bu gerekmiyorsa yumuşak malzemeler çantanın dışına yakın noktalara sıkıştırılmalıdır.
 
Yakıt ve diğer akıcı malzemeler mümkünse dik pozisyonda ve çift kat torbaya sarılarak yerleştirilmelidir.
 
Güvenli bir faaliyet için malzemenin kuru kalması çok önemlidir.
 
Çanta kumaşı su geçirmemesi için işlem görmüş olsa bile bu onu tamamen su geçirmez yapmayacaktır. Bu yüzden yağışlı iklimlerde çanta içindeki ıslanmaması gereken ( uyku tulumu gibi ) malzemelerin ayrıca su geçirmez bir torbaya koyulması gereklidir.
 
Çantanızı yerleştirdikten sonra son bir kontrol için yapabileceğiniz, çantanızın kendi başına desteksiz dik durup durmadığıdır.
 
Birçok dağcının her zaman yanında olması gereken temel on özel malzeme vardır, bunlar:
 
1.    Harita
2.    Pusula
3.    Güneş gözlüğü ve güneş koruma kremi
4.    Yedek yiyecek
5.    Yedek giysi
6.    Kafa lambası ve el lambası
7.    İlk yardım malzemeleri
8.    Kolay ateş yakma malzemesi
9.    Kibrit
10. Bıçak
 
Ayrıca çantada olması gereken bazı malzemeler vardır ki bunlar yapılan etkinliğe göre önem kazanır, bunlar ise;
 
1.    Su ve su kapları
2.    Buz kazması
3.    Tamir seti
4.    Yedek yiyecek
5.    Böcek ilacı
6.  İşaretleşme araçları
 
 
KAMPÇILIK
 
KAMP YERİ SEÇİMİ VE ÖZELLİKLERİ
 
3000 metre ve üzerindeki dağlara yapılan alpinizm türündeki tırmanışlarda kamp yeri seçiminin ana amacı; etkinlik özelliğine göre, yer seçimidir.
 
Tek kamp yapma şekli çadır olmamakla birlikte genellikle çadır ve kamp birbirleriyle eş anlamlı gibi kullanılırlar. Kamp kurulacak yerin seçilmesinde pek çok noktanın göz önünde bulundurulması gerekir. Bunlar:
 
1 - UYGUN ÖZELLİKLER: İyi bir kamp yerinin pek çok özelliği olmalıdır.
 
a)    SUYA YAKINLIK: Susuz kamp yapmak dünyanın en keyifsiz işlerinden biridir. Kamp yerinin temiz bir içme suyuna yakın olması çok önemlidir.
 
b)   YUMUŞAK VE DÜZ ZEMİN: Doğa etkinliklerinde zaten çok fazla efor sarf ettiğimiz için gece yattığımız yerin rahat olması, iyi uyumamızı ve ertesi güne dinlenmiş olarak başlamamızı sağlar. Yatılacak yerin düzleştirilmesi mümkün olmakla beraber öncelikle çadır kurmak için iyi bir yer bulmaya önem verilmelidir. İyi yerden anladığımız ise nemli olmayan, taşsız, eğimsiz, çimenlik bir arazi parçasıdır.
 
c)    RÜZGÂR ETKENİ: Dağların aşıt yaptığı ya da “bel” diye tanımlanan yerlerinde rüzgâr çok daha hızlı esebilir. Bu da çadırımıza zarar vermese bile gürültülü ve az uykulu bir gece geçirmemize neden olabilir.
 
2 - DOĞAL TEHLİKELER: Bunları değişik başlıklar altında toplayabiliriz.
 
a)    SEL BASKINLARI: Akarsu yataklarında, vadi tabanlarında sele kolayca izin verecek yerlere çadır kurmamak gerekir. Doğada her zaman değişik döngüler vardır ve bunların oluşumu birkaç saniyeden yüzlerce yıla kadar uzanabilir.
 
Örneğin bir vadi de yüz yılda bir rastlanacak kadar büyük bir selde ölme ihtimaliniz tabii ki 100 yılda birdir, ancak daha sıkça gelen ve gücü de çok daha düşük olan sellerin izleri rahatça anlaşılabilir. Bunlar;
 
Vadi içinde bulunan kumluk yerler
                        Ağaç ve bitkilerin parçalanmış kalıntıları
 
Böyle bir vadi içinde çadırınızı mutlaka yeşillik bir yere kurun, hiç olmazsa bilirsiniz ki orada yeşillik yetiştiğine göre o seviyeye kadar selin etki etmesi daha az bir ihtimaldir.
b)   TAŞ DÜŞMESİ: Dağlık ortamlarda çok fazla taş düşer. Büyük duvarların altına kamp kuracaksanız ciddi biçimde tehlike söz konusudur.
 
Bu koşullarda aranacak özellikler;
 
                        Üstü siperli bir yer,
                        Duvardan uzak bir yer,
 
Duvara yakın çadır kuracağınız arazi incelenmelidir. Dikkat edilecek hususlar;
Yeni düşen taş var mı? “taşın yeni olup olmadığı üzerindeki oksitlenmeden anlaşılır” yurdumuzda kireç taşı çokça bulunduğundan, kireç taşları yeni koptuğunda beyaza yakın süt rengi ya da çok açık sarı renktedirler. Daha sonra grileşirler. Arazide tüm taşlar gri ve liken kaplıysa çadır kurmak için güvenli bir yerdir. Aksi takdirde yeni bir yer aranması gerekir.
 
c)    YILDIRIM DÜŞMESİ: Yukarıdaki iki tehlikenin olmayacağı yerlerde ise ciddi biçimde yıldırım tehlikesi bulunmaktadır. Yıldırım kendi oluştuğu noktaya en yakın toprak parçasına ya da toprağa bağlı nesneye düşer. Yani çevredeki en yüksek yere düşecek diye bir kural yoktur. Gökyüzünde oluşan potansiyel kuvvetin yakınlarında, yere bağlı bir nesne varsa söz konusu elektrik yükü oraya boşalacaktır. Bizim açımızdan anlamı şudur:
 
“Örneğin 100 mt uzağınızda, 10 mt yüksekliğinde bir ağaç varsa bunun size faydası olmayacaktır. Yüksek cisimden yere 45 derece açıyla inen bir çizgi çizilir. Cisimden 1,5 mt uzak kalmak ve söz konusu çizginin içinde kalmak koşuluyla tehlike atlatılmış olur.”
 
d ) VAHŞİ YAŞAM: Türkiye’deki dağlarda her hangi bir vahşi hayvanın saldırısına uğrayıp zarar görmek için yalnız ve ağır yaralı olmak gerekir. Bunun dışında hiçbir nedenle hayvanlar kampa ve size gelmezler.
 
Dikkat edilmesi gereken kurallar;
 
•       Hayvanların açtığı patikaların tam üstüne çadır kurmamak
•       Böyle bir yolun suya giden tarafına çadır kurmamak
•       Çadır ve çevresinde açıkta yiyecek bırakmamak
•       Doğal ortamda yaşayanları rahatsız etmemek
 
e ) ÇIĞ TEHLİKESİ: Karlı ortamlarda kamp kurarken çığı da hesaba katmak gerekir. Çığın bilinmesi oldukça zor, çok deneyim isteyen ve özellikle de yöreyi tanımanın gerekli olduğu bir konudur. Kısaca söylemek gerekirse yamaçlarda biriken karların bir şekilde kendilerini taşıyamamalarından çığ oluşur.
 
Bu konu çok daha ayrıntılı bir şekilde anlatılacaktır.
 
f ) KAR KÖRLÜGÜ: Ültraviyole ışınların göz yüzeyini yakması ile oluşur. Güneş gözlüğü kullanılmalıdır.
 
g ) RETİNAL KANAMA: 5.500 mt. Üzerinde, %30–50 oranında küçük retinal kanama odakları oluşur.
 
h ) ORYANTASYON BOZUKLUGU: Mental ve fiziksel bozukluklara yol açar.
 
ı ) HİPOTERMİA ( ISI KAYBI VE DONMA ): Özellikle oksijen eksikliği (hipoksi) de eklenirse pek çok probleme yol açar.
 
i ) SİNDİRİM KANALI: Kalın barsak iyi aklimatize olunduğunda daha faal olur ve daha fazla tuvalete gitme ihtiyacı duyulur. Adeta laksatif ilaç görevi görür.
 
j ) VÜCUDUN SU TUTULMASI: Yüksek İrtifada su ve sodyum tutma mekanizmasının harekete geçtiği tespit edilmiştir bunun sonucunda vücuttaki toplam sıvı miktarı artar ve şişme baş gösterir 
 
3 – SOSYAL TEHLİKELER:
 
Kamp yerini seçerken sadece doğa koşullarını değil çevrede yaşayanları da hesaba katmak gerekir. Çünkü batı ülkelerinin pek çoğunda açıkta kamp kurmak yasakken, ülkemizde yasak değildir, ancak serbest de değildir. Bu nedenle kamp yerini seçerken en ideali çevredeki herkesin yıllardır çadır kurulduğunu bildiği bir yer olması faydalıdır. Şunlar yapılabilir:
 
            Daha önce gidilen yerlere kamp kurmak
            Tanıdık olması
            Yerleşim bölgesine çok yakın ya da çok uzak olması
 
BARINAK
 
Dağlara bir gece geçirmek için gidilince, oradaki barınak çeşitleri;
•      Çadır
•      Biwak torbası
•      Naylon örtü
•      Kar barınağı
•      Kulübe
 
ÇADIRLAR
 
Çadır seçimi neyi sevdiğinize ve nerede kullanacağınıza bağlıdır. Çadırların;
 
―    Üç mevsim ( ilkbahar, yaz ve sonbahar )
―    Dört mevsim ( ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış )
―    Yüksek irtifa ( 3 bin metre ve üzeri kullanılan )
 
Çadır çeşitleri vardır. Ayrıca dağcılıkta kullanılan çadırların birçok özellikleri bulunmalı bunlar;
 
•      Su geçirmez alt ve dış tente
•      Soluyabilen iç tente
•      İç ve dış tente arası yalıtım bölgesi
•      Kuvvetli iskelet ve bağlama ipleri
•      Giriş tasarımı ve bagaj kısmı
•      Ağırlığı ve şekli
•      Rengi ve iç tasarımı
 
ÇADIR KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR
 
•      Çadırınızı iyi tanıyın. İlk defa kullanacağınız çadırınızı evinizde birkaç kez kurun. Böylece zor şartlar altında bu çadır nasıl kurulur bilmecesini çözmeye uğraşmayın.
•      Çadırınızı üretici firmanın talimat ve önerilerini iyice okuduktan sonra kullanın.
•      Tamir setinizi yanınızdan ayırmayın
•      Çadırınızı UV ışınlarından uzak tutmaya çalışın. UV ışınları çadırınızın ömrünü büyük ölçüde kısaltır.
•      Taşlık alanlarda çadır kurduğunuzda çadır tabanını yırtmamak için iyi bir temizlik yapın.
•      Doğru direği doğru polden geçirin, böylece direkleri kırmaz ve tentenizi parçalamazsınız.
•      Çadırınızı iyi gerin ama abartmayın.
•      Küçük de olsa onarımları geciktirmeyin küçücük bir yırtık rüzgârla birlikte kocaman bir yırtık olabilir.
•      Kar altında kalan çadırınızı kürekle temizlerken dikkatli olup tenteyi zedelemeyin. Çadırınızın karla kaplanması halinde, temizlik yaparken, kar küreğinin ucundaki çıkıntıların tenteye zarar vermemesi için özen gösterin. Küreleme işlemini çok sert yapmayın. Kürek ucunda oluşabilecek küçük çıkıntılar size bir tenteye mal olabilir.
•      Çadırda ( zorunlu haller dışında ) ocak yakmayın.
•      Çadırınızı mutlaka kar duvarı ve taş duvarı ile çevirin.
•      Çadırınızı keçi ve öküz gibi hayvanlardan uzak tutun.
•      Çadırı kısa bir süre için bile terk etseniz mutlaka iç ve dış kapıları kapayın.
•      Kamptan uzun süreli ayrılmalarda çadırı son bir kez kontrol edin, gerdirmede kazma ve baton kullanmış ve bunları yanınıza almak zorunda kalmışsanız, bunların yerine kazık veya taş kullanın.
•      Çadırda sigara içmeyin. Sigara içme ihtiyacı duyuyorsanız sigarayı tenteden uzak tutun.
•      Direkleri pollerden iterek geçirin ve dikkatli olun polleri delmeyin.
•      Kırık direkleri mutlaka değiştirin.
•      Faaliyet sonrası çadırınızı mutlaka kurutun ve havalandırın.
•      Çadırınızı ütülemeye kalkmayın.
•      Çadırınızı yağmurda fazla germeyin çünkü kuruma esnasında, kumaştaki iplerde gerilme artacak iç ve diş tenteye zarar verecektir.
•      İç ve diş tenteye zarar verebilecek kesici malzemeleri çadırdan uzak tutun.
•      Çadırınızı ilik suda ve sabun tozu ile çitilemeden yıkayın.
•      Güneş almayan normal sıcaklıklardaki ortamlarda kurutun.
 
ÇADIR TAMİR SETİ
 
•      FLASTER: Yırtıkların rüzgâr nedeniyle büyümesini engeller. En kötü şartlar altında bile çabuk ve etkin çözüm sağlar.
•      İĞNE-İPLİK: Şartlar uygun ise yırtık bölge dikilir.
•      SEAM-SEAL: Belli aralıklarla kullanıldığında dikiş yerlerinden su girmesini engeller.
•      BİRLEŞTİRME BORUSU: Bu borular çadır direklerinden daha geniştir. Direklerde kırılma olursa kırılan iki parça bu boruya geçirilerek geçici olarak sorun halledilmiş olur. Yeni alınan çadırla birlikte bir veya iki tane birleştirme borusu standart olarak verilir.
 
ÇADIRIN İÇ DÜZENİ
 
v   Malzemeler iç tenteyle dış tenteyi birbirine yapıştırmamalı
v   Her malzemenin belirli bir yeri olmalı
v   İstenilen her malzeme her koşulda bulunabilmeli
v   Yiyecekler belirli bir bölümde kapalı nesneler içinde olmalı
v   Kıyafetler düzenli, çadırın bir köşesinde toplanmalı, gerekirse yastık yapılmalı
v  Ayakkabılar ve sırt çantaları battal boy poşetlerin içinde ağızları kapalı olarak bagaj bölümünde tutulmalı
v   Teknik malzemeler çadırın kenarında uygun bir yerde tutulmalı
v   Çadırdan dışarı çıkıldığında çadırın kapıları mutlaka kapatılmalı
v   Yazın yüksek irtifada çadırın etrafı taşlarla örülmeli
 
ÇADIR SEÇİMİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR
 
1.    AMACA UYGUNLUK: Almayı düşündüğünüz çadırı hangi şartlar altında kullanacaksınız? Birbirinden çok farklı amaçlar için üretilmiş olan onlarca çadır arasından kullanım ve sizin dağcılık tarzınıza en uygun olan modeli seçmelisiniz. Bunun için de çadırla ilgili her türlü teknik detayı yeterince incelemelisiniz.
 
2.   FİYAT: Almayı düşündüğünüz çadır gerçekten vereceğiniz paraya değecek mi? En pahalı modeller en iyidir kuramı dağcılık malzemeleri için her zaman geçerli değildir. Bazı markalar sadece isimlerinden dolayı fiyatlarını yüksek tutabilirler. Bunun için iyi bir fiyat araştırması yaparak size uygun ve nispeten ucuz modellere ulaşabilirsiniz.
 
3.   SAĞLAMLIK: Alacağınız çadır, yapmayı düşündüğünüz iş ile doğru orantılı olarak sağlam olmalıdır. Şiddetli rüzgâra, ağır kar yüklemesine ve yapısal bozukluklara karşı dayanmalıdır.
 
4.   HAFİFLİK: Sizin kullanım amacınıza uygun en hafif model doğal olarak doğru seçim olacaktır.
 
5.   ŞEKLİ: Çadır şekillerinde genel eğilim tünel ve kubbe tasarımlarıdır. Bu tasarımlarda iç boşluktan en iyi şekilde yararlanılırken, mümkün olan en az bağlama ipi ve kazığı kullanılır.
 
6.   BOYUTLARI: İki kişilik çadır, muhtemelen en çok kullanılan çadır boyutudur ve kamp yeri seçimi, ağırlık gibi konularda en esnek davranmanızı sağlayan türdür.
 
7.   RENGİ: Sarı, turuncu ve kırmızı gibi renkler, fırtınada çadırın içindeyken moralinizi artırıcı bir ortam yaratır ve zirveden dönerken kampı bulmayı kolaylaştırır.
 
8.   DİĞER ÖZELLEİKLER: Fermuarlar kışın donmayacak özellikte olmalı, mümkünse çift kapılı ve bagajlı olmalı, iç cepleri ve askı ipleri olmalı, yeterli havalandırma yerleri bulunmalıdır.
 
BİWAK TORBALARI
 
Biwak torbası, hafif dağ etkinlikleri için çadır yerine kullanılarak rüzgâr ve yağıştan korur.
Torbanın, bir ucu fermuarlı diğer ucu ise kopçalıdır, bazı modellerde sineklik vardır.
Genellikle biwak torbaları tek kişilik olarak tasarlanmıştır ama zor durumda iki kişi de sığabilir.
Biwaklama iki şekilde yapılmaktadır.
 
1.    Planlı biwak
2.    Plansız biwak
 
1. PLANLI BİVAKLAMA: Bivakta yaşamak ve eğitim için dağcının, planlı ve uygun yer seçerek, önceden tüm hazırlıklarını ve biwak malzemelerini kullanarak biwak torbasında belirli bir süre geçirmesine planlı biwaklama denir.
 
  2. PLANSIZ BİVAKLAMA: Beklenmedik bir anda meydana gelen kaza veya kamp yerine dönememe gibi durumlarda eldeki imkân ve malzemeyi kullanarak dağcının hayatını idame ettirebilmesi için bulunduğu bölgede yerini hazırlayarak ve koruyucu önlemleri alarak biwak torbasında kalmasına plansız biwaklama denir.
 
BİWAK TORBASINDA DİKKAT EDİLECEK KONULAR
 
1.    İmkân var ise biwaklanan yerin etrafını taş veya kar duvarıyla çevirin.
2.    İhtiyacınız olan malzemeyi önceden hazırlayın. (sıcak su, kar, yiyecek vs.)
3.    Biwağınızı emniyetli yere kurmaya özen gösterin.
4.    Düşme tehlikesi var ise sikke veya buz vidası kullanarak kendinizi veya ekibinizi emniyete alın.
5.    İmkân olan ölçüde biwağın içinde uzanın ve rahat edin.
6.    Oturmak için sadece yer mevcut ise oturma durumunuzu sık sık değiştirin ki kan akışı durmasın ve kanın özellikle donma riski olan bölgelere gitmesi sağlayın.
7.    Tehlike ve donma riski yok ise uyumaya çalışın.
8.    Donma riski var ise; uyanık kalın ayaklarınıza, bacaklarınıza masaj yapın.
9.    Yiyecek pişirmeniz gerekli ise; biwağın içine sıvı dökülmemesine dikkat edin.
10. Yeterli miktarda sıvı alın. Ertesi günkü etkinlikte ihtiyacınız olan sıvıyı takviye edin.
11. Kuru elbiselerinizi ve çoraplarınızı giyin.
12. Nemli giyeceklerinizi ya uyku tulumunuzun içine ya da kuru elbiselerinizin üzerine giyin. Vücut ısısıyla kuruyacaklardır.
13. Kan dolaşımının daha iyi olabilmesi için botunuzun bağlarını gevşetin.
14. Eksi derecelerde botunuzu çıkarmayın sabahleyin donmuş olduğunu görebilirsiniz.
15. Ekstrem durumlarda botunuzu çıkarmanız gerekli ise sırt çantanızın içine ve ayaklarınızın yanına koyun.
16. Diğer arkadaşlarınızı sıcak ve neşeli tutun.
17. Koruyucu malzemelerinizi biwak ile aranıza serin zeminden gelen soğuk havayı nispeten kesmiş olursunuz.
 
SIRT ÇANTASININ BİWAK OLARAK KULLANILMASI
 
Biwak malzemeleri olmadığı zaman biwaklamak gerekli ise; sırt çantası ( 80 lt ve üzeri ) biwak olarak kullanılabilir.
 
1.    Etrafınızı taş veya kar duvarıyla çevirin.
2.    Sırt çantanızın içindeki tüm malzemeleri çıkarın.
3.    Fazla malzemelerinizi üzerinize giyin.
4.    Sırt çantasının içine girin ve oturun.
5.    İmkân varsa vücut sıcaklığında sıcak içecekler içmeye çalışın.
6.    Uyanık kalmaya özen gösterin.
7.    Zaman zaman hareket ederek kan akışının devamını sağlayın.
 
KAR BARINAKLARI
 
Kar kampçılığında acemi kişiler, bazen bunun ne kadar sıcak, rahat ve güzel bir deneyim olabileceğine çok şaşırırlar. Bunun böyle olması için iyi bir barınak ve yalıtım şarttır. Kar mağarası, ağaç altı barınağı, kar çukuru ve iglo yapımı da dâhil olmak üzere, kar barınakları kış dağcılığında anlatılacaktır.
 
UYKU TULUMLARI
 
Uyku tulumu; hafif, sıcak tutan, rahat, kolay sıkıştırılıp küçülebilen, başınızı koruyacak kapşon veya diğer imkânlara sahip ve kamp yapacağınız iklim şartlarına uygun olmalıdır.
Bir uyku tulumunun sıcaklığı, ölü havayı tutan yalıtıcı malzemeyle sağlanmaktadır. Bir uyku tulumun ne kadar sıcak tutacağı, bu yalıtıcı dolgu malzemesinin tür ve miktarına, dolgunun kalınlığına, tulumun boyutuna, tarzına ve imal yöntemine bağlıdır.
 
Uyku tulumları genellikle üç çeşit olarak sınıflandırılırlar:
 
1.    Yazlık
2.    Üç mevsimlik
3.    Kışlık
 
Üretici firmalar, tulumların içinde rahat uyunabilecek en düşük ısı düzeyini belirten bir “konfor derecesi” vermektedirler. Bir uyku tulumunun size uygunluğu birçok etkene bağlıdır. Bunlar;
 
1.    Çadır veya biwak torbasında olup olmadığınız.
2.    Üstünüzdeki giysiler
3.    Yer yalıtımınız
4.    Vücut ölçüleriniz
5.    Metabolizmanız
6.    Aldığınız kalori vb…
 
İdeal bir uyku tulumunda aranması gereken özellikler şunlardır:
 
1.    Amacınıza uygunluğu
2.    Hafifliği
3.    Mumya şeklinde olması
4.    Ayak kısmına doğru daralması
5.    Kapşonlu olması
6.    Kapşon ve boyun kısımlarında büzüştürme iplerinin olması
7.    Tam sizin ölçülerinizde olmalı
 
Tulumunuz ne olursa olsun, rahat bir uyku için uymanız gereken bazı kurallar vardır:
 
•      Tulumun içinde giysilerinizi çıkarın
•      Uyumadan önce bir bere ve kuru çoraplar giyin
•      Tulumu yüzünüzün çevresine iyice sıkıştırın
•      Isı korunumu için yüzünüzü bir kazakla kapatın
•      Yatmadan önce bolca sıcak sıvı alın.
•      Bu durumda uyumadan önce mesanenizin boş olmasına dikkat edin
•      Tulumunuza girmeden önce küçük bir antrenman yapın. Çadırın etrafında hızlıca birkaç tur atmak size iyi gelecektir. Ancak abartmayın ve terlemeyin
•      Su elde etmek için kar eritiyorsanız, ısınan suyu kabı ile birlikte yatmadan önce tulumunuzun içine koyun
•      Fazla giysilerinizi tulumun içine ve altına serin
 
YALITIM MALZEMESİ TÜRLERİ
 
Bir uyku tulumunun ısıtma derecesi, ağırlığı ve maliyeti daha çok yalıtım malzemesinin türüne ve miktarına bağlıdır. Bunlar iki tür yalıtım malzemesinden üretilir:
 
1.    Kaz tüyü
2.    Sentetik
 
KAZ TÜYÜ
 
Kaz tüyü, ağırlık açısından birim başına en etkili yalıtım malzemesidir.
 
•      Kaz tüyü tulumlar iyi ısıtır,
•      Sıkıştırılınca çok küçülebilir,
•      Eski kalınlığına erişir ve uzun süre kullanılabilir.
 
Kaz tüyü dolgular tüyün kalitesine göre değerlendirilir. Bunlar:
 
•      50 / 50 en kötü kalite
•      70 / 30 kötü kalite
•      80 / 20 orta kalite
•      90 / 10 iyi kalite
•      95 /  5 süper iyi kalite
 
Kaz tüyü tulumlarda standart tüy kalitesi 550’dir ama 800 ve üstüne çıkmaktadır. Uyku tulumlarında yüksek dolgu derecesi genellikle daha hafif ve daha iyi sıkıştırılabilme özelliklerini sahiptir.
 
Kaz tüyünün kötü yanları ise maliyetinin yüksekliği ve suyu çekme özelliğidir. Islak bir kaz tüyü tulum, kalınlığının ve yalıtıcı değerinin çoğunu yitirdiği için, tamamen kuruyana kadar hemen hemen hiçbir işe yaramaz. Çok ıslak bir kaz tüyü tulumun kuruması çok uzun bir süre alır ve bu da dağ ortamında pek mümkün olmayacaktır.
 
SENTETİK YALITIM
 
Sentetik yalıtım malzemelerinden imal edilmiş uyku tulumlarının özellikleri,
 
•      Neme dayanıklıdır
•      Islanınca kalınlığını kaybetmez
•      Göreceli olarak daha hızlı kururlar
•      Daha ucuzdur
•      Ağırdır
•      Rahat sıkıştırılıp küçülmezler
•      Dayanıksızdır
•      Islanınca yalıtımı devam eder
 
MATLAR
 
Rahat bir gece geçirmenin yolu, uyku tulumunun altında iyi bir yalıtım olmasından geçer. Yaz, kış, çadır içinde veya dışında, bir mat daha sıcak veya yumuşak bir yatak oluşturur.
Islak zeminde veya karlı arazide kullanılması zorunlu bir malzemedir.
 
Ensolite veya polietilen malzemeden imal edilmiş bir mat hem daha dayanıklı hem de daha hafif olacaktır.
 
Şişme matlar, yumuşaktır ama yalıtım sağlamazlar.
 
YİYECEKLER
 
Kampçılık kabiliyeti kampınızı güvenli ve rahat bir biçimde kurup, lezzetli ve besleyici yiyecekler
hazırlamayı içerir. Dağcılık, bu kadar zorlu ve her açıdan uğraştırıcı olduğu için vücudunuz yeterli karbonhidrat, protein ve yağ içeren değişik yiyeceklere ihtiyaç duyacaktır.
 
Dağcıların enerji harcamaları, günde 6000 kaloriye varabilir ve bazı kişiler 6000 kaloriyi de aşabilirler.
 
Yaptığınız etkinliğin zorluğuna, kendi vücut ölçülerinize, ağırlık, metabolizma ve kondisyon düzeyinize göre, sizin için neyin iyi olduğuna kendiniz karar vermelisiniz.
 
KARBONHİDRATLAR
 
q  Karbonhidratlar, özellikle bitkisel besinlerde çok yaygın olarak bulunur.
q  Klorofilli bitkiler, güneş enerjisi, su ve karbondioksit kullanarak karbonhidratları sentezleyebilirler. Güneş enerjisi kullanıldığından bu olaya “fotosentez” denir.
q  Enerji, moleküllerin kimyasal bağlarında “kimyasal enerji” olarak depolanır.
q  Karbonhidratların başlıca etkinliği enerji sağlamaktır.
q  1 gr karbonhidrat 4 k.kalori enerji sağlamaktadır.
q  Günlük enerjimizin çoğunu karbonhidratlardan sağlarız. İnsan vücudunda karbonhidrat çok az miktarlarda, glikojen olarak tutulur. Glikojen en çok karaciğerde yer alır. Diğer organlarda ve kaslarda da bir miktar glikojen bulunur.
Kanda glikoz şeklinde belirli miktarda bulunması, dokulara sürekli enerji sağlanması bakımından önemlidir.
q  Yetişkin insan vücudundaki toplam karbonhidrat miktarı % 1’in altındadır.
 
Yüksek karbonhidrat bulunan yiyecekler:
 
q  Hububat
q  Pirinç
q  Patates
q  Yulaf
q  Makarna
q  Ekmek
q  Kraker
q  Müsli barları, iyi kaynaklardır.
 
 
PROTİNLER
 
ü  Protein, hücre yapısının temel organik maddesidir.
ü  Virüs denilen en küçük canlıdan insana kadar her canlı için yapısal ve yaşamsal önem taşır.
ü  Yaşamla ilgili her metabolik olayda doğrudan ya da dolaylı olarak bir rolü vardır.
ü  Vücuttaki toplam proteinin %45’i kaslarda geri kalanı ise diğer dokulardadır.
ü  Yetişkin bir insanın vücut ağırlığının %16 – 18 kadarı proteindir.
ü  Protein hücre yapımı ve çalışması için kullanılır, bu yüzden büyüme, gelişme, sağlıklı yaşama ve zekâ gelişimi gibi insan hayatıyla ilgili her türlü olayda rol oynar.
ü  Proteinler besinlerle fazla alınsa bile vücutta depolanamaz ancak kısa süreli yetersizliklerde kullanılabilecek kadar yedek protein biriktirilebilir.
ü  Karbonhidrat ve yağlardan da protein yapılamaz ve diğer yandan da vücut çalışması için sürekli protein harcanır.
ü  Besinlerle yeteri kadar alınmazsa hücredeki yedek protein tüketildikten sonra yapısal proteinler yıkılmaya başlar ve sağlık bozulur, bu nedenle günlük protein ihtiyacının sürekli karşılanması gerekir.
 
Protein açısından zengin yiyecekler;
 
ü  Peynir
ü  Fıstık ezmesi
ü  Fındık
ü  Biftek kurusu
ü  Konserve
ü  Et
ü  Balık
ü  Süt tozu
ü  Yumurta örnek verilebilir.
 
YAĞLAR
 
Ø  İnsanlar, hayvanlar ve bitkiler enerji kaynağı olarak yağ depolarlar.
Ø  Yağın temel yapısını karbon, hidrojen ve oksijen oluşturur.
Ø  Yağlar lipit denilen kimyasal bir sınıf içine girer ve suda erimeyen maddelerdir.
Ø  Dinlenme halinde, devamlı - düşük yoğunluktaki egzersizlerde (yürüyüş, koşu, yüzme, bisiklet gibi) karbonhidratlarla birlikte temel enerji kaynağı olarak kullanılmakta ve enerji gereksiniminin % 70'i yağlardan karşılanmaktadır.
Ø  Yağların enerji kaynağı olarak kullanılması ile kaslardaki glikojen depolarının boşalması gecikmiş olmaktadır.
Ø  Yağ hayvansal besinlerde ve susam, ayçiçeği zeytin gibi bitkisel besinlerde yoğun olarak bulunur.
Ø  Vücudumuzda yeterli yağ deposu olduğu için diyetle fazla miktar tüketmeye gerek duyulmamaktadır (bayanlarda vücut, ağırlığının ~% 25'i, erkeklerde % 15'i yağdan oluşmaktadır).
 
Yüksek yağ içeren yiyecekler;
 
Ø  Tereyağı
Ø  Margarin
Ø  Biftek kurusu
Ø  Fıstık ezmesi
Ø  Fındık
Ø  Pastırma
Ø  Salam
Ø  Sucuk
Ø  Sardalya
Ø  Yağlar
Ø  Et
Ø  Yumurta
Ø  Tohum
Ø  Peyniri örnek verebiliriz.
 
YÜKSEK İRTİFADA YEMEK
 
Şartlar ağır ve pişirme süreleri daha uzun olduğu için yüksek kamplarda yemek yapmak genelde sorunludur. İrtifa kazanılıp atmosfer basıncı düştükçe, su gittikçe daha düşük derecede kaynamaya başlar. Bu nedenle pişirme işlemi daha uzun zaman alır.
Yüksek irtifalara hızlı çıkmanın zorlukları, yiyeceklere özel önem göstermenizi gerektirir.
Yüksek irtifada, hafif ve azar azar, sindirimi en kolay besinler olan karbonhidrat türlerini yemelisiniz. Vücudun su ihtiyacının karşılanması çok önemlidir.
YÜKSEK İRTİFADA SIVI ALIMI
 
•       Bol miktarda sıvı alın.
•       alacağınız sıvının içine meyve karışımları katmanız vücût asit - baz dengesinin düzenlenmesine de yardımcı olur.
•       Tırmanışa başlanmadan önce 1,5 litreye yakın sıvı alınmalıdır.
•       Alınan sıvının sıcak olması da vücuttan gereksiz enerji kaybını da azaltır.
•       Bulunduğunuz rakımda idrar rengi koyu ve miktarı da az ise bu, yetersiz sıvı alımına işarettir ve yüksek irtifaya uyum sağlamanız engel olur.
•       İdrar miktarınız fazla, rengi ise açık ve berrak olmalıdır.
•          Vücut ısısının denetimini sağlar ve elektrolit dengesini korur.
 
Vücut ağırlığının yüzdesi olarak su kaybının sonuçları:
 
%1      susuzluk hissi, ısı düzeninin bozulması, performans azalması
%2      ısı artması, artan susuzluk hissi
%3      vücut ısı düzenin iyice bozulması, aşırı susuzluk hissi
%4      fiziksel performansın % 20–30 düşmesi
%5      baş ağrısı, yorgunluk
%6      halsizlik, titreme
%7      fiziksel aktivite sürerse bayılma
%10    bilinç kaybı
%11    olası ölüm
 
KAMP SETİ
 
Kamp setleri, sırt çantanıza sığabilecek boyutlarda tencere, tava, tabak, kaşık ve çataldan oluşan setlerdir. Bunlar genellikle içice geçen hafif malzemeden yapılmış alüminyum kaplardır. Ayrıca teflon olan çeşitleri de vardır.
 
OCAKLAR
 
BÜTAN / PROPAN KARTUŞLU OCAK;% 80 bütan, % 20 propan gazı; soğuk iklimde daha iyi performans için kullanılır.
 
BENZİN VE BÜTAN / PROPAN KARTUŞLU OCAK; Özel imal edilen bu tür ocaklar, hem benzinle hem de kartuşla çalışmaktadır.
 
BENZİN OCAK; Bu tür ocaklar, kurşunsuz benzin ve uçak benzini ile çalışmaktadır.
Ocakların dikkatsizce kullanılması sonucu çadırlar havaya uçmuş, malzemeler yanmış ve insanlar yaralanmıştır. Güvenliğiniz için uymanız gerekenler:
 
ü  Yakıt borularını, vana ve birleşimleri yakıt sızıntısı için kontrol edin
ü   Zorunlu kalmadıkça çadır içinde yakmayın
ü   Açıkta yanan ateş ve ısı kaynaklarından uzak tutun
ü   Yakıt deposunu, aşırı basınç birikmesini önlemek için tam doldurmayın
ü   Etkinlik bittikten sonra ocağınızın bakımını yapın
ü  Etkinlik sonrası yakıt deposunu boşaltın
 
 
 
 
 
YÖN BULMA
 
Neredeyim? Buradan oraya giden yolu nasıl bulabilirim? Zirveye daha ne kadar var? Bunlar dağcılıkta en sık sorulan sorulardır. Bu sorulara yön bulma tekniklerini öğrenip, uygulayarak cevap verebiliriz.
İlk olarak bazı tanımlara bakalım:
 
1.    ORYANTASYON: Dünya üzerindeki kesin posizyonunuza karar verme bilimidir. Harita – pusula kullanmaya, belki de bir altimetre veya GPS cihazı kullanmaya hâkim olmalısınız.
2.    NAVİGASYON ( YÖN BULMA ): Hedefinizin yerine karar verip, başlangıç noktanızdan itibaren belirtilen yere kadar kendinizi doğru yönde ilerletme bilimidir. Bunu için de harita – pusula ve diğer gereçleri ve tekniklerin kullanılmasını gerektirir ve doğaya çıkanlar için gerekli bir beceridir.
3.    ROTA BULMA: Tırmanış ekibinin malzeme ve becerilerine uygun olan en elverişli yolu seçmek ve izlemek sanatıdır. İyi bir rota okuyucu olmak için çok şey gereklidir. Bunlar; araziye yatkınlık ve deneyim, içgüdü ve iyi yargılama becerilerinin karışımıdır.
 
            Rota bulma işi evde başlamaktadır. Kapıdan çıkmadan önce, doğada gideceğiniz hedefin adını bilmenin yanı sıra, oraya nasıl ulaşılabileceğini de bilmeniz gerekmektedir.
            Etkinliği siz düzenliyormuşsunuz gibi hazırlık yapmanız gerekir.
            Bir tırmanış ekibindeki her dağcı doğada yön bulmayı bilmeli, ekibin nereden geçtiğini, şimdi nerede olduğunu ve nereye gittiğini anlayabilmelidir. Acil
            Durumda her dağcı, tek başına geriye dönebilmelidir.
            Çantanızı sırtınıza almadan, rotanızın zihinsel bir görüntüsüne sahip olmalısınız.
 
HARİTA
 
Harita, bir yerin sembollerle ifade edilmiş çizimidir. Harita, anlaması ve taşıması kolay bir şekilde bilgi sağlar.
Hiçbir dağcı, haritasız veya rota hakkında bilgi edinebilecek kadar harita okuma bilgisi olmadan dağa gitmemelidir.
Birkaç değişik tür harita vardır.
 
v  Kabartma harita
v  Orman ve tatil / gezi haritaları
v  Dağcıların çizdiği haritalar
v  Topografik haritalar
 
KABARTMA HARİTA: Değişik tonlarda yeşil, gri ve kahverengi renkleri kullanarak arazi çizim ve kabartıları yardımıyla, arazinin üç boyutlu olarak gösterilmesidir.
ORMAN VE TATİL / GEZİ HARİTALARI: Devamlı olarak yenilendikleri, yol durumu, patikalar, ormancı karakolları ve insanlarla ilgili diğer konulardaki en son bilgileri belirtirler. Bunlar genelde arazi şeklini anlatmaz, eşyükselti eğrileri içermezler.
DAĞCILARIN ÇİZDİĞİ HARİTALAR: Bunlar genelde kabaca hazırlanmış olsa da, çizim açısından kaybettiklerini özel rota detayı konusunda kazandırırlar. Bu tür çizimler, harita ve rehber kitap bilgilerini destekleme açısından yararlı olabilirler.
TOPOGRAFİK HARİTALAR: Tırmanıcılar için en iyi türdür. Arazi şeklini ( topografi ) deniz seviyesi üzerinde sabit yükseltileri gösteren eş yükselti eğrileri yardımıyla gösterir. Patika ve yol dışında seyahat için mutlaka gerekli olan bu haritalar farklı ülkelerde basılmış olabilir.
 
Yeryüzü üzerindeki kabartı ve girintileri eş yükselti eğrileriyle ( izohips – münhani ) ayrıntıları ise çizgi ve sembollerle gösterildiği haritalardır.
Fotomekanik veya kartografik renk ayrımı yöntemlerle üretilmektedir ve çeşitleri şunlardır:
 
1.    Plastik kabartmalı haritalar
2.    Sayısal haritalar
3.    Raster haritalar
4.    Deniz haritaları
Haritalar yapılırken kullanıcıya kolaylık sağlaması bakımından değişik pek çok renk kullanılmıştır. Anılan renk ayrımı, aynı bölgede bulunan nesneleri bir birilerine karıştırmadan kolayca ayırmayı sağlamaktadır.
–      Siyah: ara yollar, patikalar, demiryolları, binalar, sabit noktalar, enlem ve boylamlar ve doğal ortama ait olamayan diğer özellikler.
–      Mavi: nehir, göl, kaynak / pınar, şelale ve suyla ilgili diğer özellikler.
–      Yeşil: sık ormanlık bölgeler,  düz yeşil arazi ormanlık bölgeyi, benekli yeşil ise çalılıkları belirtir.
–      Kırmızı: ana yollar ve arazi bilgileri
–       
Topografik haritalara ismini veren ve arazinin yapısını gösteren çizgiler arasındaki mesafeler arazideki yükseltileri dikey olarak vermektedir. İki eş yükselti arsındaki mesafelerdir.
 
            S/N     HARİTANIN ÖLÇEĞİ         MÜNHANİ ARALIĞI          
               1                    1 / 250 000                           250 metre
               2                  1 / 100 000                           50 metre
               3                    1 /   50 000                           20 metre
               4                    1 /   25 000                           10 metre       
 
EŞ YÜKSELTİ EĞRİLERİNİ ANLAMAK
 
Topografik bir haritanın temeli, her hattın arazi şeklini izleyen sabit bir yüksekliği belirttiği eş yükselti eğrileridir.
Bir topografik arazi haritasının size verebileceği en önemli bilgi, yamaç aşağı mı, yoksa yamaç yukarı mı gideceğinizdir.
Eş yükselti eğirileri ayrıca kayalıkları, geçitleri, zirveleri ve diğer arazi niteliklerinide gösterirler.
Amaç, haritaya baktığınızda, arazinin neye benzediğini anlamaktır. Haritada görebileceğiniz bazı arazi şekillerine örnek vermek istersek;
 
PUSULA
 
Pusula, her zaman ve her yerde hangi yöne gittiğinizi gösterir.
Pusula, yeryüzünün manyetik alanına göre hareket eden manyetize bir iğneden ibarettir. Kullanımı kolay ve anlaşılır olması için, bu temel parçaya birkaç şey daha eklenmiştir.
Pusula kullanır iken gidilecek rotanın veya pusula derecesinin sağlıklı olabilmesi için aşağıdaki kurallara uyulması gereklidir.
 
1.    Pusula daima yatay tutulmalı
2.    Sarsıntısız ölçüm yapılmalı
3.    Manyetik özelliği olan cisimlerden
 
a)                                                 Yüksek gerilim hatlarından 60 mt
b)                                                Demiryollarından 50 mt
c)                                                 Araçlardan 20 mt
d)                                                Telefon hatlarından 10 mt
e)                                                 Madeni eşyalardan 1 mt uzak tutulmalıdır.
 
Haritaların üzerindeki dikey çizgiler kuzey (n) – güney (s) yönlerini yatay çizgiler doğu (e) batı (w ) yönlerini gösterir. Pusulayı haritaya uygularken pusulada kuzeyi gösteren kırmızı ucun haritanın kuzeyine gelmesine ve kırmızıçizgili okun içine oturmasına dikkat edilmelidir.
 
TEMEL KUZEY İSTİKAMETLERİ
 
Coğrafi (gerçek) kuzey:  kuzey kutbu istikameti olup, haritalardaki meridyenlerin gösterdiği istikamettir. Bir yıldızla gösterilir.
Manyetik (ibre) kuzey: pusula ibresinin gösterdiği kuzey olup, manyetik kutuplar istikametindedir. Yarım okla gösterilir.
Grid kuzeyi: haritada dikey grid çizgilerinin gösterdiği istikamettir. (gk) harfleriyle gösterilir.
 
KERTERİZ
 
Kerteriz, kabul edilmiş bir referans çizgisine göre, açı ile ölçülen, bir yerden diğerine olan yönü gösterir. Kabul edilmiş referans çizgisi gerçek kuzeydir.
Pusulanın yuvarlak kadranı, 360dereceye bölünmüştür. Üstten başlayıp, saat yönünde, kadran boyunca ilerlenir ise, ana yönlerin dereceleri şöyledir:
Kuzey 0 derece ( 360 derece ile aynı )
Doğu 90 derece
Batı 180 derece
Güney 270 derece
 
ARAZİDE KERTERİZ
 
Bulunduğunuz noktayı haritada işaretledikten sonra gidilecek nokta da işaretlenir. Bulunulan nokta ile gidilmesi gereken nokta arası kalem ile çizilerek belirlenir. Pusulanın kenarı bulunulan noktayla gidilecek nokta arasında çizilen çizginin üzerine konur.
Pusulanın hareketli kadranının içinde bulunan çizgiler, haritanın üzerinde çizili kuzey güney meridyen çizgileri ile paralel olana kadar çevrilir.
Planlanan hedefe pusula istikameti ile gidilecek ise manyetik kuzeyi gösteren ibrenin ucunun kırmızı okun içinde kalmasına dikkat edilmeli, hedefe pusula istikameti ile gidilmeyecek arazi arızaları takip edilecek ise pusula başı bozulmamalıdır.
Pusulanın kuzey yönünde tutabilmesi için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar; kullanıcı pusulayı rahatlıkla görebilmesi ve yabancı nesnelere takılmaması için önünde tutulmalıdır.
Manyetik kuzey ibresinin kırmızı oku döner kadranın içindeki kuzey bölümü kırmızı bölümün içine girene kadar dönülmelidir. Pusula ayarlandıktan sonra; pusula üzerinde bulunan kuzey ibresi oku her zaman
N ( North ) harfi üzerinde ve 360 dereceyi göstermelidir.
 
MANYETİK SAPMA AÇISI
 
Haritaların kuzeyi, dünya üzerinde farklı bir noktayı “coğrafi kuzey kutbunu” ( doğru kuzeyi ) gösterir iken, pusulanızın iğnesi “manyetik kuzey”i göstermektedir.
Doğru kuzey ile manyetik kuzeye olan yön farkının açılarla ölçülmesi bize “manyetik sapma açısını” vermektedir.
Manyetik açıyı düzeltmek için basit bir pusula ayarı gerekir.
Bunun için, sıfır sapma açısı olan çizginin batısında yer alan bölgelerde iğne, gerçek kuzeyin sağını gösterirken, sıfır sapma açının doğusundaki bölgelerde ise gerçek kuzeyin solunu göstermektedir.
Sıfır sapma açısının sağındaki bölgelerde, manyetik kuzeye 15 derece eklemeli,
Solundaki bölgelerde ise manyetik kuzeyden 15 derece çıkartılmalı, böylece gerçek kuzey bulunmuş olur.
 
ALTİMETRE
 
Pusula gibi, altimetre de hayati derecede önemli verilerin temelini oluşturan basit bir bilgi sağlar.
Pusula, manyetik kuzeyi, altimetre ise yüksekliği gösterir.
Altimetre aslında, değiştirilmiş bir barometredir. Her iki cihaz da havanın basıncını ölçer.
Barometre, basıncı inç veya milimetre civa bazında veya milibarlarla gösterir. Altimetre ise,  bunu deniz seviyesi üzerinde fit veya metre olarak gösterir.
 
KUTUP YILDIZI İLE YÖN BULMAK
 
Dünyamızın kutup noktalarından geçen hayali eksen çizgisi kutup yıldızının çok yakınından geçmektedir. Bu nedenle geceleyin yıldızlar ve gezegenler hareket halinde iken (dünyanın kendi etrafında dönüşünden dolayı) kutup yıldızı sabit kalır. Doğada herhangi bir yıldızı hedef alıp yürür iseniz, yıldızın hareketinden dolayı düz bir çizgide yürüyemezsiniz. Bu nedenle gökyüzünde yanlızca kutup yıldızını bularak onun kuzeyi gösterdiğini bilerek, amaçladığınız yönde yürüyebilirsiniz.
 
Kutup yıldızını bulmak için belirgin bazı yıldız guruplarını bilmek zorundasınız. (bu bilgiler kuzey yarım küresinde geçerlidir) büyük ayı yıldız gurubu 7 yıldızdan oluşur. Görünümü eğik duran kahve cezvesine benzer. Sapın karşısında yer alan kenarın uzunluğunu 5 ile çarptığımızda ve kenar yönünde kutup yıldızını buluruz. Kutup yıldızını doğru bulduğumuzdan emin olmak için yan yatmış ve beş yıldızdan oluşan bir w harfine benzeyen cassiopeia yıldız gurubunu kullanırız. Büyük w nun ortasındaki yıldız, kutup yıldızı doğrultusundadır.
 
GÜNEŞ İLE YÖN BULMAK
 
Parlak güneşli bir günde bir sopa ve gölgesi yardımı ile yön tayini yapılabilir.sopanın gölgesi işaretlenir. Bir süre sonra yer değiştiren gölge ucu tekrar işaretlenir. Bu iki işareti birleştiren çizgiye dik doğru s - n eksenidir. Birinci işareti sola ve ikinci işareti sağınıza aldığınızda yüzünüz kuzeye bakmaktadır.
 
SAAT YARDIMI İLE YÖN BULMAK
 
Güneşli bir günde bileğimizdeki saat yardımı ile yön tayin edebiliriz.saatin akrebi güneşe döndürülür. Saatin 12 rakkamı ile akrebin oluşturduğu açının açı ortayı güney-kuzey hattıdır. Güneş tarafı güney yönüdür.
 
 
ALTİMETRENİN FAYDALARI
 
v  Yüksekliğinizi öğrenebilirsiniz
v  Tırmanış hızınızı hesaplayabilirsiniz
v  Bulunduğunuz yeri belirleyebilirsiniz
v  Hava durumunu tahmin edebilirsiniz
v  Havanın kötü, görüşün düşük olduğu durumlarda zirvede olup olmadığınızı anlayabilirsiniz
 
Ayrıca bazı modellerde yukarıdaki maddelere ek olarak;
 
v Saati
v Hava sıcaklığını öğrenebilirsiniz.
 
GPS ( KÜRESEL YER BULMA YÖNTEMİ )
 
Amerikan savunma bakanlığı, dünya yörüngesine 24 adet GPS uydusu yerleştirmiştir. Bu uydular, dünyanın her tarafına sürekli yer zaman bilgisi yayınlar.
GPS alıcısı, bu uydulardan aldığı sinyallerin kodlarını çözerek, yer ve yükseklik bilgilerini elde eder.
Enlem ve boylam bilgilerini elde etmek için, alıcı üç uydudan sinyal almak zorundadır. Dördüncü sinyal alınabilir ise, yükseklik de belirtilir.
 
GPS’İN FAYDALARI
 
Ø   Kesin konumunuzu gösterir
Ø   Sizi bir hedefe yöneltebilir
Ø   Rota bulmaya yardımcı olur
Ø   Rotanızı kayıt edebilir ve dönüşünüze kolaylık sağlar
Ø   Rotanızdan sapsanız da, size doğru rotayı gösterir
Ø   Gideceğiniz rotanın koordinat bilgilerini GPS’e önceden yükler iseniz rota bulmada kolaylık sağlar
 
GPS KULLANIMINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
 
Ø   Yeterli uydu bağlantısı olmazsa vereceği bilgiler doğru olmayabilir
Ø   — 12 santigrat derece civarı ısıda çalışmaz
Ø   Düşme ve çarpmalara karşı dayanıksızdır
Ø   Batarya sorunu vardır
Ø   Bazı modellerleri karmaşıktır çok pratik gerektirir
 
KAYBOLMA
 
İnsanlar, birçok sebepten dolayı kaybolurlar. Bazılarını şöyle sıralayabiliriz:
 
1.    Harita kullanmazlar ve yeterli bilgileri yoktur
2.    Yol ve patikalardaki son değişiklikleri kontrol etmezler
3.    Pusula yerine hislerine güvenirler
4.    Yanlış giden arkadaşa uyarlar dikkat etmezler
5.    Aceleci davranıp nereye gittiklerine bakmazlar
6.    Patikalardan çıkarlar
7.    Olumsuz hava şartlarını değerlendirmezler
8.    Yorgunluk ve zihin bozukluğunda yola devam ederler
 
KAYBOLMA DURUMUNDA NE YAPAMALI
 
1.    Durun
2.    Nerede olduğunuzu tespit edin
3.    Ekibi bir arada tutun
4.    Ekip üyelerinin paniklememesini sağlayın
5.    Rotayı hatırladığınız son noktaya dönün
6.    İlerleme esnasında geçtiğiniz yerleri işaretleyin
7.    Yardım isteyin
8.    Hava şartlarına göre veya havanın kararması neticesinde geceleme kararı alın
9.    Kamp kurmak için güvenli bir yer bulun
10. Yardım istediyseniz aralıklarla işaret verin
 
DOĞADA SEYAHAT
 
Dağda tırmanış yapmak ile anayoldan dağa ulaşmak farklı faaliyetlerdir.
Doğada seyahat, hedeflediğiniz yere çalılıkları, patikaları, taşlık ve çarşakları, karlı alanları ve akarsuları aşarak ulaşmaktır.
Bu zorlu seyahat sırasında doğada rota bulma, rotada gözlem ve yürüyüş şekilleri size kolaylık sağlayacaktır.
 
ROTA BULMA
 
Yön bulma, harita ve özel cihazlar yardımı ile hedefe giden yönü bulmaktır. Rota bulmak ise tırmanış ekibinin kabiliyetleri dâhilinde, doğayı okumaktır.
Rota bulmak aslında iki nokta arasındaki tehlikeleri veya zorlukları aşma becerisidir. Bunun için, sezgileriniz ve şansınız rol oynasa da, tecrübe edinmek en önemlisidir.
Her dağın kendine has iklim şartları vardır. Hazırlık yaparken gideceğiniz yerin özelliklerini, hava durumunu, haritada gösterilmeyen dağcı patikalarını, su yataklarını, geçitleri, rota zorluklarının bilgilerini öğrenmelisiniz.
Bunu yaparken, dağcılardan, yöre insanlarından, kitaplardan yardım alabilirsiniz.
 
GÖZLEM
 
Tırmanış için dağa yaklaşırken tırmanış rotasını inceleyin. Uzaktan elde edeceğiniz görüntü sırtların, duvarların, kar alanlarının ve buzulların en genel şekillerini ve ortalama eğimi gösterecektir.
Dağa yaklaştıkça, uzaktan gözüken genel görüntüler, yakından incelenince hassas detaylar ortaya çıkar.
Tırmanışın tehlikelerine her zaman dikkat edin. Olası çığ tehlikesi için kar alanlarını ve buz duvarlarını, taş düşmeleri için de kayalıkları inceleyin.
 
YÜRÜYÜŞ
Dağcılık için en temel beceri, her gün yaptığımız bir iştir; yürümek. Yürüyüş becerinizin olması sizi hemen hazır bir doğa yürüyüşçüsü haline getirmez.
Dağlarda etkin bir yürüyüş için, değişken arazi şartlarını, çantanızın ağırlığını ve fiziki kondisyon durumunuzu göz önüne almalısınız.
Doğada yürüyüşün en önemli tekniği, doğru tempoyu ayarlamaktır. Yeni yürüyüşçüler genellikle şu iki hatayı yaparlar: olması gerekenden hızlı ya da yapabileceklerinden daha yavaş yürürler.
Doğru tempoyu ayarlamak için yapılması gerekenler:
 
Ø  Önünüzde yürüyüşe ayrılmış tüm bir gün olduğunu unutmayın.
Ø  Zaman ayırın
Ø  Yürüyüşten zevk almayı deneyin
Ø  Kendi temponuzu öğrenin
Ø  Yürüyüş tekniklerini uygulayın
Ø  Uzun yürüyüşler için bacak, bel, sırt ve omzunuzu
Ø   Gerdirerek hazırlık yapın
Ø   Nefes kontrolünüzü devamlı yapın
Ø   Dik yamaçlarda, derin karda ve yüksek irtifada “tembel adımla” yürüyün
Ø   Molaları başlarda sık sonraları uzun aralıklarla verin
Ø   Molaları terinizin soğuyacağı kadar uzun vermeyin
Ø   İdeal mola süresini ortalama 1 – 1,5 saat yürüyüşten sonra verin
Ø   
Yürüyüş / tırmanış süresince birçok kazalar meydana gelmektedir. Dağ kazalarını iki konu başlığı altında toplayabiliriz.
 
1.    İnsan faktörlü
2.    Doğa faktörlü
 
1.    İNSAN FAKTÖRLÜ
a)    Yetersiz eğitim
b)   Yetersiz beslenme
c)    Yetersiz malzeme
d)   Aktif cesaret
e)    Disiplinsizlik
f)     Motivasyonsuzluk
g)   Ego tatmini
h)   Ekip uyumsuzluğu
i)     Fiziksel uygunsuzluk
 
2. DOĞA FAKTÖRLÜ
a)    Fırtına
b)   Tipi
c)    Sağanak yağmur ( sel )
d)   Çığ
e)    Taş düşmesi
f)     Heyelan vs
 
Yamaç aşağı yürümek, yukarıya çıkmaktan daha kolay olsa da, bazı zorlukları vardır. Aşağı inerken, yukarı çıkmaya oranla daha fazla kaza olur.
Bir patikadan inerken,
 
o      Vücut ağırlığı bacak ve ayaklara biner.
o      Ayak parmakları ayakkabının önüne sıkışır.
o      Sarsıntı, omurga boyunca ilerleyip, tüm vücudu zorlar.
 
 
Tüm bunların sonucu;
 
o      Su toplaması,
o      Diz kıkırdaklarının hasar görmesi,
o      Ağrıyan parmaklar ve topuklar,
o      Kan oturmuş tırnaklar
o      Baş ağrısı,
 
İle birlikte sırt tutulmaları şeklinde karşımıza çıkacaktır. Bu zorlukları hafifletmek için;
o      Ayakkabının içinde ayaklarınızın hareketini önlemek amacı ile, bağları sıkıştırmak
o      Dizlerinize daha az yük binmesini sağlamak ve daha dengeli yürümek için baton kullanmak
o      Aşağı inerken yavaş bir tempoya uymak
o      Darbeyi azaltmak için dizleri büküp, hafif adım atmak gerekir.
 
Bir yamaçta yan geçmek;
 
o      Bileklerinizi büker
o      Kalçalarınızı zorlar
o      Dengenizi bozar
 
Bir vadi ya da keskin olmayan bir sırt seçeneğiniz var ise, bunu bir yamaçta yan geçmeye tercih etmelisiniz. Yan geçme zorunluluğunuz var ise o zaman, kestirme yollar kullanabilirsiniz. Rotanıza, hayvan patikaları, kayalıklar, otluk, çayırlık ve az eğimli zeminler dâhil edebilisiniz.
 
Ekip halinde yürümek;
 
o      Birbirinizi çok yakından izlemeyin. Üç – beş adım mesafe bırakın
o      Çok geride kalmayın
o      Orman içinde ilerlerken, geçerken ittiğiniz bir dalı bırakmadan önce arkanıza bakın. “dal” diyerek arkadaşınızı uyarın
o      Durmanız gerekiyor ise, mümkünse yamacın üst kısmına çıkarak durun
o      Önünüzdekini geçecek iseniz, onları itmeden, izin alarak, mümkün ise onun size yol vermesini bekleyin
o      Geleneksel olarak, aşağıya inen bir ekip, yukarı çıkan bir ekibin temposunu bozmamak amacı ile yana çekilerek onlara yol verin. Ancak inen ekip büyük ise, çıkan ekibin yana çekilerek yol vermesi ve dinlenmesi daha uygun olabilir
o      Temponuzu ekibin yavaş yürüyen üyesine göre ayarlayın
o      Ekibin en yavaş yürüyen üyesini, tempoyu ayarlaması için öne koyun
o      Uzun dağ yürüyüşlerinde ekip için toplanma yeri tespit edin
o      Ekibin tecrübeli üyelerini en önde ve en arkada toplayıcı olmalarını isteyin
 
PATİKALAR
 
Doğaya uzanan en kısa yol patikadır. Patikalar değişik türlerde olabilir. Kimi geniş ve işaretli kimileri de, bazen gözü, bazen de kaybolur.
Patika arayan birisi olarak, harita, pusula, altimetre, rehber kitaplar ve tecrübeli kişilerin bilgilerini, arazideki kanıtlarla birleştiren olmalısınız.
Uygulamanız gereken davranış tarzı, patikanın kaybolduğu ana gelene kadar aynı patikayı izlemek ve doğru an geldiğinde arazide aynı yönde ilerlemenizdir.
Patika, uzun bir süre sizin için doğru olan yönü izlese de, başka bir vadiye sapabilir. Bu durumda, gitmek istediğiniz yere patika varmış gibi ilerlememizdir.
Unutmayın ki, yol yapımcılar patika açmak için en kolay yolu ararlar. Sizde öyle yapabilirsiniz.
Patikayı bulmak, patikacılık becerisinin bir yarısı, patikayı akıllıca, dikkatlice kullanabilmek ise diğer yarısıdır.
 
ÇALILIKLAR
 
Çalılıklar, alçak irtifada nemli ve ağaç örtüsü sık olmayan yerlerde büyürler. Kışın çığlarla süpürülen kulvarların içinde, yazın büyüyen çalılıklar zarar görmeden bükülür ve baharda yine düzelirler.
Çalılıklı araziden geçmeniz gerekiyor ise, uğraşınızı en aza indirgeyebilecek bazı yollar vardır.
ü  Çalılıkların olduğu alanda en kısa rotayı seçin
ü  Uzun, düz gövdeleri olan devrik ağaçları, yürüme yolu olarak kullanın
ü  Çalıklıkları, bazen alt dallarına basarak ve üst dallarına tutunarak, itip çekerek kendinize yol açın
ü  Dik arazide sağlam çalılıkları tutamak olarak kullanabilirsiniz.
 
TAŞLIK VE ÇARŞAK
 
Dağlar, devamlı dökülerek, aşağılarda yığılan kaya parçaları taşlıkları ve çarşakları oluştururlar.
Taşlıklar, genellikle üzerine basınca kaymayan daha iri kaya kırıklarından oluşur.
Çarşaklar ise daha ufak parçalardan oluşur ve üzerine basınca ayağınızın çevresinden kayar.
Çarşak ve taşlıklar dağcıya destek de olabilir, köstek de.
Taşlık yamaçlarda tırmanan dağcılar her an dikkatli olmalıdırlar çünkü, aşağıya taş düşürme çok kolaydır.
Ayağınızın altındaki kaya oynar ise, hemen yana kaçmaya hazırlıklı olmalısınız. Tek bir taşı bile düşürmemeye çalışmalısınız.
Sizden yukarıda olan dağcıların taş düşüremeyeceği yerlerden yürümeye çalışın. Tüm dikkatinize rağmen yine de taş düşürür iseniz “taş” diye bağırıp sizden sonraki arkadaşlarınızı uyarın. Bir arada yürür iseniz, düşen taşın momentum gücünü kazanmamış olacağından pek tehlikeli olmayacaktır.
Diğer bir korunma şekli ise bu tür tehlikeli yerden geçerken ekip üyelerinin tek tek geçmeleridir.
Bir taş düşme ile karşı karşıya kaldı iseniz o zaman yapacağınız tek şey paniklememek ve taş size en yakın düştüğü noktayı kollayıp, sağa veya sola kaçmaktır.
Gevşek taneli çarşaktaki her adımınız derine battığı için, yokuş yukarı ilerlemeyi yavaş bir işkence haline getirir. Çarşaktaki büyükçe bir kayanın üstüne veya yakınına basmak, onu yerinden çıkartabilir.
Çarşağın bir avantajı var ise o da, iniş yaparken kayakla yamaç aşağı kayar gibi hızlı ve yumuşak inebilirsiniz. Yine de dikkatli olun, çünkü bu tür çarşakta bazı yerler, geniş kayaların üzerini kaplayan bilyemsi çakıllardan oluşabilir.
 
KAR
 
Kar, tırmanışlarda kurtarıcı olabilir. Taşlıklar ve çalılıklarla kaplı alanların sert karla kaplı olduğu ve derelerin üzerinden kar köprülerinin kolay geçiş sağladığı mevsim başında, birçok doruğa en iyi tırmanış şeklidir.
Ancak, bunun bazı zararları vardır. Dereler, kar köprülerinin altını fazla eritirlerse, ağırlığınızı kaldırmayabilir.
Aynı şekilde kayaların hemen yanındaki kar, tüm delik ve boşlukları kapatır. “moat” adlı oluşum karın kayalardan eriyerek arada, altta boşluk bırakacak tarzda şekil almasıdır.
Karda yürüyüş teknikleri, kış dağcılığı konusunda ayrıntılı bir şekilde anlatılacaktır.
 
ÇIĞ
 
Kar olan ve kar yağışı alan her zeminde çığ olabilir. Çığ tehlikesinin en çok gözlendiği zamanlar vardır. Bunlar;
A)    Fazla yağış zamanı ve sonrası
B)   Fazla yağıştan 1 – 2 gün sonra
C)   Havanın sıcak olduğu kış ve bahar aylarında
D)   Rüzgâr ile kar yığılmasının olduğu zamanlarda
Çığ konusu ayrıca kış dağcılığında anlatılacaktır.
 
 
 
KAR KÖRLÜGÜ
 
Ültraviyole ışınların göz yüzeyini yakması ile oluşur. Güneş gözlüğü kullanılmalı ve bununla ilgili ilaçlarla tedaviye başlanılmalıdır.
 
HİPOTERMİA (ISI KAYBI VE DONMA)
 
Özellikle oksijen eksikliği (hipoksi) de eklenirse pek çok probleme yol açar. Nedenleri ve korunma şekilleri daha sonra ayrıntılı bir şekilde anlatılacaktır.
 
AKARSU
 
Patika ve köprüsüz arazilerde, akarsular esaslı birer engel teşkil edebilirler.
Doğa yürüyüşünüzde, geniş bir akarsuyun diğer tarafına geçmeniz gerekebilir, burada önemli olan geçiş yeri bulmaktır.
Yapmanız gereken, nehir tabanı boyunca yürüyüp, karşıya geçmek için yol aramak veya nehrin çok üzerindeki yamaçlar boyunca yan geçerek, güvenli ve kesin bir geçiş yeri bulmaya çalışmaktır.
Eğer akarsu, eriyen karla besleniyor ise, sabahın erken saatlerinde, akıntının en az olduğu zamanda geçilebilir.
 
Geçerken yapmanız gereken bazı şeyler vardır. Bunlar:
 
§  Düşerseniz yüzmeniz gerekebilir bunun öncesinde çantanızın göğüs ve bel kayışlarını çözün.
§  Elinizde dengenizi sağlayacağınız, destek alacağınız baton, buz kazması veya sopa olmalıdır.
§  Nehrin en geniş yerinden geçmeyi denemelisiniz.
§  Büyük taşların olduğu yerler iyi birer yoldur.
§  Suya girmeden önce çantanızın kuru kalmasını sağlayın.
§  Suyun hızlı akışını göz önünde bulundurun.
§  Bileğinize kadar gelen su seviyesi siz suya girdiğinizde dizinize kadar gelecektir.
§  Akarsuyun yukarısına yüzünüzü dönüp, akıntıya karşı abanarak geçebilirsiniz.
§  Akıntının kuvvetli olduğu yerde ip emniyeti alarak karşıya geçmek, güvenli gözükse de tavsiye edilmez. Çünkü geçen kişinin, düştüğünde ipe takılarak, su altında çıkışma riski vardır.
§  Akıntıya kapılan bir kişinin en iyi pozisyonu sırt üstü yüzmesidir. Ayaklarınız akıntının aşağı yönüne bakacak şekilde, kendinize yön vermesidir.
 
Mevsimler, arazi hava durumu, kar, su ve bitki örtüsü gibi değişkenler sebebi ile doğada faaliyet çok karmaşık bir iş olabilir.
Şimdiye kadar anlatılan yön bulma, kampçılık, yiyecek, giyecek ve malzeme konusundaki bilgileri pratiğe geçirerek, güvenli ve zevkli faaliyetler yapabilirsiniz.










KAYA TIRMANIŞI
 
 
TEMEL EĞİTİM
 
 
İPLER
 
Tırmanış ipi, tırmanma eylemini ve tırmanıcının bir diğer kişiye bağımlılığını, diğer tüm malzemelerden daha fazla ifade eder.
 
Çoğu dağcı, ilk kez ipe bağlanmalarını ve ipin onları hayati şekilde bağladığı tırmanış arkadaşlarını asla unutmayacaktır.
 
Dağ ipi, tırmanışta bir etabın sizin becerinizi aştığı veya beklenmeyenin gerçekleştiği anda sizi tutacak bir “emniyet ağı”dır.
 
İp, dağcılığın temelindeki bir malzemedir çünkü sabitlendiği zaman tırmanılabilir veya iniş yapılabilir.
 
İp tek başına sizi koruyamaz; emniyet zincirindeki halkalardan birdir. Diğer halkalar ipi, özel amaçlarla kullanmamıza yardımcı olacak olan
 
v   Düğümler
v   Emniyet kemeri
v   Ekspres bantlar
v   Karabinlerden oluşur.
 
Dağcılığın ilk zamanlarında kullanılan ipler doğal bitki liflerinden yapılmakta idi, ancak bu ipler şiddetli düşmeyi durdurmak için güvenilir değillerdi.
 
İkinci dünya savaşında geliştirilen naylon ipler dağcılık sporunu tamamen değiştirmiştir.
 
Günümüzde dağcılar iki tondan fazla ağırlıklara dayanabilen hafif ipler kullanmaktadırlar.
 
İlk naylon ipler,”örgü” veya “bükme” yöntemleri ile imal edilmişlerdir. Zaman içinde, örgülü naylon ipler yerlerini özel olarak tırmanış amaçlı yapılan “kernmantel” ( dışı kabuklu ) iplere bırakmıştır.
 
Günümüzde kullanılan kernmantel ipler düzgün, örülmüş bir naylon kılıf içinde yer alan örgülü ya da paralel naylon tellerinden oluşmuştur.
 
Kernmantel ipler naylon iplerin avantajlarına sahip olmanın yanı sıra, bükülerek imal edilen iplerin sorunlarını en aza indirecek şekilde tasarlanmışlardır.
 
Kernmantel ipler, günümüzde UIAA ( Unıon Internatıonale Des Assocıatıons D’alpınısme – Uluslar Arası Alpinizm Birliği ) tarafından onaylanmış tek tırmanış ipi türüdür.
 
MANTO ( KILIF ): İpin özünü her türlü dış etkilere karşı korumak için özel imal edilmiş ve renklendirilmiştir. Anılan özel imalat sayesinde ipin kılıfı ipin özünü tek parça gibi birbirine bağlayarak ipte mükemmel bir denge sistemi meydana getirir. Mantonun mukavemetini üretim yapan her firma ipin kalınlığına ve özelliğine göre farklı vermiştir.
 
KERNMANTEL ( İP BOBİNİ ): İpin asıl özünü bobin denen ip demetleri sağlar. Bobinler, eşit kalınlıkta ip liflerinin bir araya gelmesi ile ip bobinini, ip bobinlerinin bir araya gelmesi ile de kernmantel demeti ( ip demeti ) meydana gelir.
 
İP BİLGİSİ KONTROL BANDI: İp ile ilgili tüm bilgileri içeren plastik bir banttır. İmalat sırasında ipin içine özel olarak yerleştirilir.  
 
TIRMANIŞ İPLERİNİN ÇEŞİTLERİ
 
İP TÜRÜ GENEL KULLANIM
8 mm STATİK Ekspedisyon tarzı tırmanışlarda sabit hat ipi
8.8 mm DİNAMİK Kaya ve buz tırmanışında çift ip sisteminin parçası olarak
9 mm DİNAMİK Basit buzul geçişleri için hafif tek ip
10 mm DİNAMİK Kaya ve buz tırmanışı, buzul geçişi için hafif tek ip
10.5 mm DİNAMİK Kaya, buz ve buzul için orta ağırlıkta tek ip
11 mm DİNAMİK Kaya, buz ve buzul için standart ağırlıkta tek ip
12 mm STATİK Mağaracılık ve kurtarma amaçlı ( tırmanışa uygun değildir. )
 
 
 
TAM İPLER: 10 ve 1O.5 mm ve 11 mm kalınlığındaki ipler tam ip olarak isimlendirilmektedir. Tam ipler her türlü Tırmanışta bazı sakıncaları olmasına rağmen emniyetle kullanılmaktadır. İpin her iki ucunda tam ip olduğunu belirten bir işareti vardır 
 
İKİZ İP: 8 ve 8,5 mm kalınlığında ipler ikiz ip olarak isimlendirilmektedir. İkiz ipler her türlü tırmanışta beraber kullanılmak şartıyla emniyetle kullanılmaktadır. İpin her iki ucunda ikiz ip olduğunu belirten işaret vardır.
 
İKİLİ İP: 9 ve 9,5 mm kalınlığındaki ipler ikili ip olarak isimlendirilmektedir. İkili ip aynı tırmanışta beraber kullanılmasına rağmen ayrı karabinalara takılmak şartıyla emniyetle kullanılmaktadır. İpin her iki ucunda ikili ip olduğunu belirten işaret vardır.
 
İPLERİN KORUNMA VE BAKIMI
 
Tırmanış ipinin neyi koruduğunu düşünür iseniz “hayatınızı” neden ipe önem verip, bakım yapmanız gerektiği daha kolay anlaşılacaktır.
 
İp üstüne basmak, ipin kılıfının içine ufak, mikro boyutlu parçacıklar nüfuz etmesine sebep olan en sık rastlanan kötü kullanım şeklidir. Bu parçacıklar ipin naylon tellerinde minik kesimlere sebep olacaktır.
 
İpin kılıfı sık sık kontrol edilmeli, kılıfında krampondan ve sürtünmeden dolayı kesilme veya yıpranma meydana gelmiş olabilir.
 
 
İPLERİN KULLANMA SÜRELERİ
 
ü   Her gün kullanılan ip, bir yıl geçmeden kullanım dışı bırakılmalıdır
ü   çoğu hafta sonu kullanılan ip, iki yıla kadar dayanır
ü   Ara sıra kullanılan ip, kabaca dört yıl sonra atılmalıdır
ü   Ciddi bir düşmeden sonra ipi yenileyin. Yeni bir ip beş düşmeye dayanıklı olabilir ama ip yeni değil ise, durumu özetleyecek tüm diğer etkenleri de göz önüne alın
 
Bu kurallar ipin temiz ve iyi şekilde muhafaza edildiği varsayılarak söylenmiştir. Bakım için üreticinin tavsiyelerini izleyin. Yine de yapılabilecekler şöyledir:
 
ü   İpler, ılık su ve yumuşak bir sabunla sık sık yıkanmalı. ( bunun için üretici tavsiyesine uyulmalı )
ü   Elinizde veya otomatik çamaşır makinesinde yıkanmalı
ü   Güneş ışınlarından uzak bir ortamda asarak kurutulmalı
ü   İpi kaldırmadan önce tamamen kuru olduğundan emin olunmalı
ü   İpteki tüm düğümler açık olmalı
ü   İp gevşek sarılmalı
ü   Sıcaktan, kimyasal madde ve asitlerden uzak, kuru bir yerde tutulmalı
ü   Yakıt türevleri ve yağlardan uzak olmalı
 
İPLERİN ÇEKERLERİ
 
Dinamik ipler için UIAA standardı: en 892‘dir.
Dağ iplerinin çekerleri; kilo newton ( kn ) esasına göre yapılmaktadır.
 
1 KN = 100 KG. ‘A EŞİTTİR.
           
               İPİN ÇAPI            ÇEKERİ         
                   8 mm                              13. 5 KN
                   9 mm                              17. 2 KN
                  10 mm                             22. 5 KN
                  11 mm                             23. 5 KN       
 
Statik ipler için UIAA standardı: en 1891‘dir.
Statik iplerin çekerleri de kilo Newton ( kn ) esaslarına göre yapılmaktadır.
 
            İPİN ÇAPI ( MM )        ÇEKERİ    
                  4 mm                           3. 9 kn
                  5 mm                           6. 3 kn
                  6 mm                           8. 3 kn
                  7 mm                         12. 4 kn
                 10 mm                       28. 5 kn
                 11 mm                       32. 5 kn    
 
İPİ SARMAK
 
Taşımak veya saklamak amacı ile ipler normal olarak sarılı tutulur ve bunun için de dağcılar iki sarma şekli kullanırlar bunlar:
 
1.    Dağcı sarma şekli
2.    Kelebek sarma şekli
 
Dağcı sarma şekli, ipi bir çanta üzerinde taşıyacaksanız avantajlıdır.
 
Kelebek sarma şekli ise, daha hızlı yapılabilir, ipi bükmezseniz ve çanta taşımayacak iseniz, vücudunuza rahat bir şekilde bağlayabilirsiniz.
 
 
DÜĞÜMLER
 
Düğüm atma kolay gibi gelir, fakat onun da doğru ve yanlış yapılış şekilleri vardır.
 
Doğru atılan bir düğüm can kurtarır.
 
Bir düğüm ne kadar çekilirse çekilsin çözülmez. Fakat siz kendiniz isterseniz onu kolayca çözebilirsiniz.
 
Yanlış atılmış bir düğüm ya kuvvetlice bir asılışa dayanamayıp çözülür, ya da kör düğüm olup açılmak bilmez.
 
Bu düğümlerin özellikleri şunlardır:
 
1.     Kolay ve pratik bağlanır ve çözülür.
2.     Emniyetlidir.
3.     Kendiliğinden değil, istenildiğinde çözülür.
4.     Zamandan tasarruf sağlar.
 
Düğümler, ipi çok sayıda özel amaç için kullanılmasını sağlar.
 
Kendinizi ipe bağlamanıza, dağa bağlamanıza, iki ipi iniş için birbirine bağlamanıza, ipe tırmanmak için ip ve perlonlar kullanmanıza ve bunlar gibi daha birçok işlevin yerine getirilmesine yardımcı olur.
 
Tırmanıcılar, bir düzine kadar düğüm ve bağı çok sık kullanırlar. Bunları çok rahatça bağlar ve atar duruma gelinceye kadar denemelisiniz.
 
Bazı düğümler ipe atıldıklarında ipin dayanıklığını daha az azalttıkları için tercih edilirler.
 
Bazıları da daha kolay bağlandıkları ve kullanım sırasında açılma ihtimalleri daha düşük olduğu için kullanılır.
 
Tek Kernmantel ipteki düğümlerin ipi zayıflatmasını karşılaştırılması aşağıdaki gibidir.
 
            DÜĞÜM YOKSA                 % 100
            ÇİFTE BALIKÇI                   %  65 – 70
            BÜLİN DÜĞÜMÜ                %  70 – 75
            PERLON DÜĞÜMÜ                       %  60 – 70
            SEKİZLİ DÜĞÜMÜ             %  75 – 80
            TAM KAZIK BAĞI                %  60 – 65
            BALIKÇI DÜĞÜMÜ            %  60 – 65
            KÖRDÜĞÜM                                   %  60 – 65
 
DÜĞÜM ÇEŞİTLERİ
 
Düğümler yapılarına ve çalışma sistemine göre ikiye ayrılırlar.
     
1.    HAREKETLİ ( DINAMIK ) DÜĞÜMLER:
 
a)    Yarım kazık
b)    Prusik
    
2.    HAREKETSİZ ( STATİK ) DÜĞÜMLER:
 
a)    Sekizli
b)    Tam kazık
c)    Bulin
d)    Kördüğüm
e)    Kelebek
f)     İzbarço
g)    Camadan
h)   Balıkçı
i)     Perlon bant
 
 
 
 
KÖRDÜĞÜM
 
Kördüğüm, genellikle atılan bir düğümden sonra başta kalan ipuçlarını bağlamakta kullanılır.
 
KÖRDÜĞÜM HALKASI
 
Kördüğüm halkası, genellikle prusikle tırmanış için ayak bağı yapmak veya çift kat ip veya perlondan bir halka elde etmek atılır.
 
PERLON DÜĞÜMÜ
 
Perlon düğümü, uzun bir perlon bandı bir Ekspresbant veya halka şekline sokmakta kullanılır. Düğümden çıkan uçların 6 cm olduğundan emin olmalısınız.
 
CAMADAN BAĞI
 
Çok amaçlı kullanılan camadan bağı, genellikle sarılan bir dağ ipini bağlamakta kullanılır. Emniyetsiz düğüm olduğundan hayati öneme sahip yerlerde kullanılmaz. Hayati öneme sahip yerlerde kullanılması gerekli ise, düğüm sonu iplerinin ana ipe tek veya çift balıkçı düğümüyle bağlanması tavsiye edilmektedir.
 
SANCAK BAĞI: Kalın bir iple ince bir ipi biri birine eklemekte kullanılır.
 
BALIKÇI DÜĞÜMÜ
 
Balıkçı Düğümü, İki İpi Birleştirmekte Kullanılır.
 
ÇİFTE BALIKÇI DÜĞÜMÜ
 
Çifte balıkçı düğümü, ip inişi yapılmadan önce, iki ayrı ipi birbirine bağlamak için kullanılan en güvenli ve tavsiye edilecek düğümdür.
 
SEKİZLİ DÜĞÜMÜ
 
Sekizli düğümü, ağırlık bindikten sonra İstenildiğinde kolayca çözülebilecek kuvvetli bir düğümdür.
 
 
 
AÇIK SEKİZLİ DÜĞÜMÜ
 
Açık sekizli düğümü, ipin tek ucu ile bir emniyet kemerine bağlanmak için mükemmel bir düğümdür.  Kalan ip artığı kördüğüm ile sabitlenmelidir. Bu düğüm, bir ipi emniyet noktasına sabitlenmek için de kullanılır.
 
ÇİFTE AÇIK SEKİZLİ DÜĞÜMÜ
 
Bu düğüm, üç kişilik bir ip ekibinde ortadaki dağcı tarafından emniyet kemerine ipi bağlamak için kullanılır. Düğüm sonucunda ortaya çıkan uç halkasını bir kördüğüm veya kilitli karabin ile sabitleyin.
 
TEKLİ BÜLİN DÜĞÜMÜ
 
Bu düğüm, tırmanış ipinin ucunda, bir ağaç veya diğer bir sabit noktaya bağlanabilecek kaymayan bir ip halkası yaratır. İpin başta kalan artığı, halkanın iç kısmına bakmalıdır; eğer bu ip halkanın dışında kalırsa düğüm zayıf olur. İp artığını kördüğümle sabitleyin.
 
ÇİFTE BÜLİN DÜĞÜMÜ
 
Bu düğüm, üç kişilik bir ip ekibinde ortadaki dağcı tarafından emniyet kemerine ipi bağlamak için kullanılır. Düğüm sonucunda ortaya çıkan uç halkasını bir kördüğüm veya kilitli karabin ile sabitleyin.
 
AÇIK BÜLİN DÜĞÜMÜ
 
Bu düğüm, ipin tek ucu ile emniyet kemerine bağlanmak için kullanılabilir ve açık sekizlinin yerine tercih edilebilir. Bülinin tekrar atılan kısmı açılsa da, hâlâ ek bir bülin ile ipe bağlı kalırsınız.
 
DOBLİN BÜLİN BAĞI: Bir ipin ucuna iki ayrı halka oluşturmak için yapılır. Halkalardan biri koltuk altına diğeri ise kalçalar altına alınarak acil durumlarda kullanılabilir.
 
SIKIŞTIRMALI BÜLİN BAĞI: İpin ucuna bir halka oluşturmak için kullanılan ve kement gibi çekildikçe sıkışan bir bağdır.
 
KELEBEK BAĞI
 
Kelebek bağının faydalı bir özelliği, ipin her iki tarafından veya halkasından da çekilmesine dayanıp, açılmamasıdır. Bu düğüm, halkasından bir kilitli karabin ile birleştirilir.
 
TAM KAZIK BAĞI
 
Tam kazık bağı, sabit bir emniyete bağlı bir karabine hızla bağlanmak için kullanılır. Tam kazık kullanıldığında, emniyetçi emniyetten çıkmadan emniyet noktası ile kendisi arasındaki mesafeyi kolayca ayarlayabilir.
 
KRAVAT DÜĞÜMÜ
 
Kravat düğümü, yarısına kadar çakılmış kaya ve buz sikkelerini yarıdan bağlamak amacı ile kullanılan basit düğümdür.
 
PRUSİK DÜĞÜMÜ
 
Prusik düğümü, yardımcı ip kullanılarak ana ipin çevresinde birkaç kere sarılarak atılır ve kullanılır hale gelir. Bu düğüm genellikle bir halka haline getirilen 5 veya 7 mm. Yardımcı ipin, ana ipe iki veya üç kez dolanması ile atılmaktadır. İp donup buzlanmış veya yük ağırsa, birkaç kez daha dolamak tutuşu arttırır.
 
Kullanılan yardımcı ip, tırmanış ipinden daha küçük çaplı olmalıdır; çap farkı arttıkça tutma da artacaktır.
 
Bu düğüm yardımı ile tırmanış ipine iki ip halkası tutturulur ise, ipte tırmanarak yükselebilirsiniz.
 
Prusik düğümü, kurtarmalarda insan indirmek ve çekmekte faydalıdır.
 
BACHMANN BAĞI / FRANSIZ PRUSİĞİ
 
Bu düğüm de Prusik düğümü ile aynı amaçla kullanılır. Fransız Prusiği bir karabin çevresinden ipe dolandığı için, gevşeme ve kayma işini bir Prusik düğümünden çok daha kolay hale getirir. Dikey kurtarma sırasında yaralı bir dağcıyı indirir iken çok faydalı olabilir.
 
KLEMHEİST SIKIŞTIRMA BAĞI
 
Klemheist bağı, Prusik düğümüne bir diğer seçenektir ve avantajı da yardımcı ip yerine, perlonbant ile yapılabilmesidir.
 
İp veya perlonbant ana ipin çevresine sarmal şekilde sarılır ve sonra da en üstte kalan başlangıç halkasının içinden geçirilir.
 
Bağlanmış bu bağ gevşeme, kaydırma ve sıkıştırma bakımından daha üstündür. Bu bağ, ayrıca bir karabinin çevresinden bağlanarak iyi bir tutunma da sağlar.
 
YARIM KAZIK / İTALYAN BAĞI
 
Yarım kazık bağı, ipte sürtünme sağlamak amacı ile karabine atılan basit bir bağdır.
 
Lider tırmanan bir dağcıyı bu yöntemle mükemmel bir şekilde emniyete alabilir veya bir dağcıyı yine bu yöntem ile indirebilirsiniz. Çünkü karabinden ip verebilir veya ip alabilirsiniz.
 
Düğüm kaygandır, rahat hareket edebilir. Durdurmak için ipin diğer ucuna kuvvet uygulamanız yeterli olacaktır.
 
İp inişinde, diğer iple iniş yöntemlerine göre ipi daha çok burar ve büker.
 
Bu düğüm, bir armudi şekilli kilitli karabin ile kullanılır.
 
VOLTA: İpi, diğer bir ipe veya bir babaya bir kere sarılarak yapılır.
 
DÜLGER BAĞI: İpi sabit bir yere bağlamak için kullanılan bağdır. Bu bağın bağlanıp çözülmesi çabuk ve kolay olduğundan daha çok gemicilikte kullanılan bir bağdır.
 
VOLTALI DÜLGER BAĞI: Dülger bağından daha kuvvetli olmak için yapılan bu bağ dülger bağının bir volta fazlasıdır.
 
BURANDA BAĞI: Eşyaları bağlamak için yapılan birçok voltalardan oluşan bağdır.
 
KÜP BAĞI: Küp gibi baş ve dip kısmı küçük, karnı geniş cisimlerin dikey kaldırılması için küpün üzerine yapılan bağdır.
 
KROZ DÜĞÜMÜ: İpuçlarının açılmaması için yapılan bağdır.
 
İLMEK: Bir ipin ucu kendi üzerine çaprazlanmak ve sonra büyük kısmın bunun üzerine bükülerek yapılır. Daha çok merdiven yapmakta kullanılır.
 
DİREKLERİ UÇ UCA BAĞLAMAK: İki direği uç uca eklemek için kullanılan bağdır.
 
EMNİYET KEMERİ
 
Eskiden dağcılar tırmanış ipini bellerinden birkaç kez dolayıp, bunun üstünden bülin düğümü ile bağlanırlardı. Bu sistem artık pek tavsiye edilmemektedir çünkü bu tür belden bağlanma ile uzun bir düşüş halinde, sırt ve kaburga yaralanmaları kaçınılmazdır. 
 
Günümüzde dağcılar, düşmenin gücünü vücudun daha büyük kısmına yaymak amacı ile tasarlanmış emniyet kemerlerine iple bağlanmaktadır.
 
Emniyet kemerleri normal kullanım, yanlış ve amaç dışı kullanım gibi sebeplerle eskir. Tırmanış ipini zaman içinde nasıl değiştiriyor iseniz, emniyet kemerlerini de değiştirin.
 
ALT EMNİYET KEMERİ
 
Bacak kayışları tam uyan bir alt emniyet kemeri, kalça kemiği çıkıntılarının biraz üstünde kalacak şekilde üstünüze oturur ve olası bir düşmenin kuvvetini tüm kalça kemiğine yayar. Ayrıca ip ile iniş yaparken de rahat bir oturak vazifesi görür.
 
Dağcılıkta kullanılan alt emniyet kemerlerinde olması gereken bazı özellikler vardır. Bunlar;
 
•      Ayarlı Bacak Kayışları
•      İstenildiğinde Açılabilen Ayar Tokaları
•      Bel Tokasının Ortada Değil De Bir Tarafta Olması
•      Kemer Üzerinde Malzeme Askıları Olması
•      Kalın, Yumuşak Bel Ve Bacak Kayışlarına Sahip Olmasıdır.
 
Piyasada çok sayıda emniyet kemeri vardır. Bunlar kullanım amaçlarına göre imal edilmişlerdir. Bu emniyet kemerleri;
 
•      Sportif Kaya Tırmanışları İçin Üretilmiş Olan Hafif Ayarsız Emniyet Kemerleri
•      Alpin Tırmanışlarda Kullanılan Kayışlarının Ayarlanabilen Emniyet Kemerleri
•      Bel Ve Bacak Kayışlarının Sabit Ayar Tokalarının Olmadığı Tarzda Emniyet Kemerleri Vb…
 
Emniyet kemerleri alırken üreticinin talimatlarına dikkat edin. Amacınıza uygun olan emniyet kemerini mutlaka deneyerek ve tırmanışta üzerinizdeki kalın giysileri de hesaba katarak alın.
 
Evde yapabileceğiniz alt kemer, ipe bağlanmak için diğer bir seçenektir. 2.5 cm kalınlığında perlonbandın yaklaşık 7,3 mt uzunluğu ile basit bir kemer üretebilirsiniz.
 
•      Sportif Kaya Tırmanışları İçin Üretilmiş Olan Hafif Ayarsız Emniyet Kemerleri
•      Alpin Tırmanışlarda Kullanılan Kayışlarının Ayarlanabilen Emniyet Kemerleri
•      Bel Ve Bacak Kayışlarının Sabit Ayar Tokalarının Olmadığı Tarzda Emniyet Kemerleri Vb…
 
Emniyet kemerleri alırken üreticinin talimatlarına dikkat edin. Amacınıza uygun olan emniyet kemerini mutlaka deneyerek ve tırmanışta üzerinizdeki kalın giysileri de hesaba katarak alın.
 
 
Evde yapabileceğiniz alt kemer, ipe bağlanmak için diğer bir seçenektir. 2.5 cm kalınlığında perlonbandın yaklaşık 7,3 mt uzunluğu ile basit bir kemer üretebilirsiniz.
 
FULLBODY EMNİYET KEMERİ
 
UIAA tarafından onaylanan tek tür kemer, tüm vücudu kapsayan bütün kemerdir. Hem üst kemeri hem de alt kemeri kapsayan bu tür kemerler, daha yüksek ipe bağlanma noktasına sahiptir.
 
Bu da, özellikle sırtınızdaki çanta sizin üst kısmınızı ağırlaştırıyor ise, düşme sırasında takla atmanızı önleyecektir ve düşmenin kuvvetini tüm vücuda yayacağı için sırt yaralanmaları tehlikesi daha az olacaktır.
 
Kesinlikle daha güvenli olmalarına rağmen, bu tür kemerler dağcılıkta pek rağbet edilmemiştir. Pahalıdır ve dağcının hareketini kısıtlar.
 
ÜST EMNİYET KEMERİ
 
Üst emniyet kemeri, bir düşüş sonrasında veya ipe mekanik tırmanma gereci / Prusik ile tırmanırken düştükten sonra düzelmenize yardımcı olabilir.
 
Genellikle, dağcılık ve kaya tırmanışı sırasında ip üst emniyet kemerine takılmaz; ancak buzul geçişleri sırasında bazen üst kemere iple girilir.
 
Alt emniyet kemerleri gibi bunları da kendiniz yapabilir veya hazır satılan kemerleri kullanabilirsiniz.
 
Kendinizin yapacağı üst kemer için 3 mt uzunlukta 2,5 cm kalınlığında tüp perlonbanda ihtiyacınız olacaktır.
 
EKSPRESBANTLAR
 
Ekspresbant olarak adlandırılan tüp perlonbant veya yardımcı ip halkaları, en basit ve en faydalı tırmanış malzemelerindendir.
 
Sizin, ipinizin, emniyet noktalarınızın ve karabinlerinizin de içinde olduğu tırmanış sistemlerinin hayati bir parçası olarak, bu malzemeyi birçok yerde kullanabilirsiniz.
 
Genellikle 1 cm ile 2,5 cm kalınlığındaki tüp perlonbant veya 8 – 9 mm çapında yardımcı iplerin halka haline getirilme ile yapılır. Perlonbantlar perlon düğümü ile yardımcı ipler ise çifte balıkçı düğümü ile bağlanır.
 
Bir dağcı, 6 tane standart uzunlukta, 2 tane orta uzunlukta, bir tane de en uzun Ekspresbanta ihtiyaç duyacaktır. Bunun için;
 
•      Standart ekspresbantlar 2 mt perlondan,
•      Orta uzunluktaki ekspresbantlar 4 mt perlondan,
•      En uzun ekspresbantlar ise 6 mt perlondan yapılır.
 
Dikişli ekspresbantlar piyasada dört normal boyda satılmaktadır. Bunların uzunlukları ise;
 
•      Kısa ekspresbantlar 10 ile 15 cm
•      Orta boylar 30 cm
•      En uzun boylar ise 60 cm perlondan yapılmıştır.
 
KARABİNLER
 
Karabinler, dağcılıkta kullanılan faydalı ve vazgeçilmez bir malzeme çeşididir. Bu iyi tasarlanmış yaylı kapılı metal halkalar;
 
•      Emniyet almada
•      İp inişinde
•      Tırmanmada
•      İstasyon noktalarına sabitlenmede
•      İpi ara ve ana emniyetlere bağlamada
•      Ve sayısız birçok diğer işte kullanılmaktadır.
 
Karabinler birçok şekilde ve boyutta karşımıza çıkar:
 
·         Kilitli karabinler
·         Kilitsiz karabinler
·         Eğik kapı karabinler
·         Tel kapı karabinler
·         HMS karabinler
 
Son olarak, bir duvardan sert bir yüzeye düşen karabinde büyük ihtimalle kılcal çatlaklar oluştuğunu ve onu bir daha kullanmamamız gerektiğini unutmayın.
 
Bir rota altında bulduğunuz bu tür karabinayı kullanmaktan kaçınınız.
 
İpler, emniyet kemeri, ekspresbantlar, karabinler, ara emniyet malzemeleri ve emniyet malzemelerinin tümü korunma zincirinizin hayati halkalarıdır.
 
Nasıl kullanıldığı hakkında bilginizin olmadığı, bulduğunuz veya size verilen ikinci el malzemelerin güvenli olmama ihtimali çok fazladır.
 
EMNİYET ALMAK
 
Güvenli tırmanış yapmanın temeli emniyet almaktan geçer.
 
Emniyet almak, bir düşme anında, ip kullanım yöntemleri ile düşüşü durdurma tekniğidir.
 
En basit şekli ile emniyet; tırmanan dağcıdan diğer dağcıya ( yani emniyetçiye ) uzanan bir iple, emniyetçinin olası bir düşüşü durdurmaya hazır olmasıdır.
 
Bu sistem üç unsurun yardımı ile işlemektedir;
 
•      Becerikli bir emniyetçi
•      Düşmenin kuvvet ve çekişine dayanabilecek iyi bir emniyet noktası veya istasyon
•      İpe durdurucu bir gücün uygulamanın birçok yöntem
EMNİYET ALMANIN TEMELLERİ
 
•      Top rope emniyet ( üstten emniyet )
•      Lider tırmanıcıyı emniyete almak
•      Düşüşü durdurmak
 
İPE SÜRTÜNME SAĞLAMAK
 
Her emniyet alma yönteminde, ip sürtünme yaratan bir öğenin içinden veya çevresinden dolaşır ve sonra da emniyetçinin fren eline gelir.
 
Fren eli, ipi sıkıca kavrayarak ilk durdurmayı sürtünme yoluyla sağlar. Bu güç, sürtünme sağlayan öğe sayesinde büyüyerek, düşen tırmanıcıyı
Durdurur.
 
Her şey emniyetçinin ipi kavraması ile başlar. Emniyetçinin elinin ne tür bir güç uygulayabileceğini iyi anlamalıyız.
 
Yapılan az sayıda test ve tırmanıcıların ortak tecrübesi ışığında birkaç basit sonuca ulaşılmıştır.
 
•      İp elden kaysa da, durağan olsa da bir insanın onu tutması ile uygulanabilen ortalama güç miktarı muhtemelen 25 kg civarındadır.
•      Değişkenler kişiden kişiye çok farklıdır ve belirgin fiziki özelliklerden tahmin edilemeyebilir. Bazı yetişkin kişiler 5 kg. bir güç uygulayabilirken, bazılarının uygulayabileceği güç 45 kg. bulmaktadır.
•      Çekme yönüne göre el ve kolun durumu önemlidir: en kuvvetli duruş şeklinin ön kolun kabaca çekiş yönüyle paralel, başparmağın ipin çekiş yönünü gösterecek şekilde olduğu belirtilmiş.
•      Çıplak el, genellikle eldivenli bir elden daha fazla güç uygulayabilse de, eldivenin kalınlık ve yüzey dokusu fark yaratacaktır ( daha ince ve daha kaba olması, daha kuvvetli olması demektir. )
•      Daha kalın çaplı iplerle daha çok güç uygulayabilirsiniz.
•      Hangi elle emniyet aldığınız önemli değildir.
•      Kesin bir bilgi olmasa da, mantık yürütme ve ortak tecrübeler sonucunda, birkaç ip boyundan fazla zorlu kaya tırmanışı sonrasında, yorgun ve kasılan bir elle emniyet alınırsa “ön kol yanması” nedeni ile durdurucu bir güç uygulamanın çok daha zor olacağı belirlenmiştir.
 
EMNİYET ALETLERİ
 
Çoğu emniyet amaçlı aletler, ipin bir girişten geçip, bir parçanın etrafından dolanması yöntemi ile fren elinin sürtünmesini arttırır.
 
İpin girdiği açıklık, ipin etrafını döndüğü parçada yeterli sürtünme sağlayacak kadar ip sürtünmesi yaratacak şekilde tasarlanmıştır.
 
İpin etrafında döndüğü parça ise ya bir kilitli karabindir ya da emniyet aletinin kendi parçasıdır.
 
Düşmeyi durdurmak için emniyet alan kişi, emniyet aletine giren iple, çıkan ipin boş ucunu, her iki uç arasında 90 derece olacak şekilde çekmelidir.
 
Bu hayati görevi yaparken fren elini veya dirseğini hiçbir şey engellememeli ve bunu yapmak için doğal olmayan bir vücut hareketi gerektirmemelidir.
 
 
EN İYİ TASARLANMIŞ EMNİYET ALETLERİ BİLE
KENDİ KENDİLERİNE SIKIŞMAZLAR.
 
EL, SÜRTÜNMEYİ YARATAN İLK VE HAYATİ KAYNAKTIR.
 
FREN ELİ İPTE OLMADAN EMNİYET DE OLMAZ.
EMNİYET ALETLERİNİN ÇEŞİTLERİ
 
Yaygın olarak kullanılan birçok emniyet aletleri türleri vardır. Bunlar:
 
—    BREAKE
—  FAAL GUY
—    YOYO
—    ATC
—    GRİGRİ
—    REVERSO
—    YARIM KAZIK BAĞI
 
BELDEN EMNİYET
 
Belden emniyet, gittikçe daha az dağcı tarafından kullanılmaktadır çünkü belirgin dezavantajları vardır.
 
•      Ciddi bir düşmeyi durdurma olasılığı varsa, sırt ve yanlarınız en fazla sürtünmeye maruz kalacağı için kalın giysiler giymeniz gereklidir. Kısa bir lider düşüş bile poliproplen veya naylon bir çeketi yarıp kesebilir.
•      Sert bir düşüşte, tırmanış ipi istasyon perlonlarının üzerinden geçiyor ise, perlon ve ipler yanıp kesilebilir. İpin dış kılıfı ısıdan parlaklaşır ve elbiselerin eriyen kumaş kalıntıları ipe yapışabilir.
•      Fren durumu almak daha uzun süre gerektirdiği ve tüm yöntemler arasında en az durdurma gücü uygulanabilen yöntem bu olduğu için belden emniyet yöntemi ile daha çok ip kaybetme ve daha uzun bir düşme söz konusu olacaktır.
•      Ayak desteğinizi kaybederseniz ipin de kontrolünü kaybetmeniz olasıdır. Belden emniyet yönteminde lider tırmanıcı emniyete alırken çoğunlukla ayak dayama ve uygun vücut dayama şekli için pekiyi seçenekler bulunamaz.
 
EMNİYETÇİNİN KONUMU VE DURUŞU
 
Bazı tırmanıcılar, emniyet alet veya düğümü emniyet kemerine bağlı olarak emniyet alırlar. Bazıları ise, emniyet aleti veya düğümünü doğrudan istasyona bağlı olarak kullanırlar.
 
Düşmenin olduğu anda el ve kollarınızı doğru durdurma konumunda tutabilmek ve rahat ip alıp ip vermek amacı ile istasyona yakın olmak zorundasınız.
 
İstasyondan emniyet almanın bir avantajı, düşme anında emniyetçinin vücudu şiddetli güçlere maruz kalmamasıdır. Bu da emniyetçinin yaralanma ve emniyet hâkimiyetini kaybetme olasılığını azaltacaktır.
 
İPİ KULANABİLMEK
 
Bir lider tırmanıcıyı emniyete alırken asla ipi sıkı tutmayın çünkü tırmanıcının hamlelerini engelleyebilirsiniz. Dikkatli bir emniyetçi sadece az bir boşluk sağlar ve tırmanıcı hareket ettikçe ip vererek ona yardımcı olur.
 
İdeal olması gereken, bir artçının emniyetini alırken ipte boşluk olmamasıdır. Aynı, zamanda, tırmanıcının denge ve hareketini bozmamak için ip çok sıkı da çekilmemelidir.
 
İLETİŞİM
 
Tırmanıcı ve emniyetçi uzaklaşıp, birbirlerini duymaları zorlaştıkça gerekli tırmanış iletişimini sağlamak için yapılmış bir dizi kısa komutlar kullanmaya başlarlar.
 
Bu komutları tek başına kullanın, çünkü bunlar ayrılabilecek şekilde olduğu için seçilmişlerdir. Kalabalık yerlerde arkadaşınızın adıyla komut verin.
 
SPOR TIRMANIŞ TARZINDA EMNİYET ALMAK
 
Günümüzde yapay tırmanış, tırmanış duvarlarında ve açık havadaki kısa kaya tırmanış rotalarında tırmanışlar, top – rope ve lider tırmanış durumunda emniyet alınmaktadır. Bu tür emniyetler boltlardan
Alınmaktadır.
 
Her tırmanış ortamında emniyet almanın kuralları aynı olsa da; spor tırmanış tarzının kendine has bazı özellikleri ve kör noktaları vardır.
 
Top – rope tırmanışta emniyet şeklinde, emniyetçi zemindedir; ip ise yukarıdaki bir emniyetten tırmanıcıya uzanır ve emniyetçi ipi alırken tırmanıcı da yükselir. Emniyetçi genellikle istasyona bağlı değildir; zaten genellikle yer seviyesinde emniyet yoktur.
 
İstasyon olmadan emniyet almak bazı sorunlara neden olur. Emniyet alırken kayadan oldukça uzakta veya yanda duruyor iseniz, üstten emniyetli olsa da bir düşmenin gücü sizi şiddetle kayaya veya duvar boyunca yana çekip savuracaktır.
 
Bunu hafifletmek için, en iyisi üst istasyonun mümkün olduğunca hizasına sokulmaktır. Bu durumda bile arkadaşınızdan hafif iseniz, düşmenin gücü ile yukarı çekilip fırlayabilirsiniz.
 
Spor tırmanış tarzında lider bir tırmanıcı ise, ara emniyet olarak önceden çakılmış boltları kullanır.
 
Boltlar, dik bir hat halinde ise ve düşme daha alçakta olur ise emniyetçiye yüklenen güç fazla miktarda olacaktır. Emniyetçi bu durumda mümkün olduğunca ilk bolta yakın durmalıdır.
 
Top – rope emniyetin yaygın olduğu bölgelerde çok rastlanan yanlış bir yöntem, ipi üstteki istasyondaki karabin yerine perlonbantdan geçirip tırmanmaktır.
 
İPLE İNİŞ
 
İple iniş o kadar kolay ve zevkli olabilir ki, ne kadar ciddi bir aktivite olduğu hemen unutulur.
 
Tırmanışların ayrılmaz bir parçası olmasına rağmen, en tehlikeli kısmı olduğu da söylenebilir.
 
En baştan dikkatli öğrendiğiniz taktirde, ip boyunca hızınızı sürtünme ile kontrol ederek inme tekniği size sorun çıkarmayacaktır.
 
Tırmandığınız her etabı ip iniş yöntemi ile inebilirsiniz. Aslında bazı kaya ve buz yüzeylerinden aşağıya inmenin tek yolu iple inmekten geçer.
 
Yüksek bir duvardan inerken tüm vücut ağırlığınız ipe bindiği zaman, hayatınız tamamen ipi tutan ve doğru tekniği kullanmanıza bağlıdır.
 
Tehlikesine rağmen, iple inmenin ne kadar basit olduğunu öğrenen birisi dikkatsiz davranarak kolayca kendisine zarar verebilir.
 
Tırmanışın bittiği yerde, genellikle iple inmek veya yamaç aşağıya tırmanarak inmek seçenekleri vardır. Bazen, özellikle bir etabı inmek orası için en hızlı ve en güvenli yöntem olabilir ama çoğu zaman öyle
Değildir.
 
Bu arazi şartları, hava durumu, zaman, ekibin gücü ve tecrübesi gibi detaylar da düşünülerek karar verilmesi gereken bir konudur.
 
İple inmeye karar vermiş iseniz bunu hızlı ve etkin bir şekilde yapmalısınız.
Tecrübesiz kişilerin elinde iple inme aktivitesi çok zaman harcatır ve bu da, iple inişin gizli bir tehlikesidir.
 
İPLE İNİŞ SİSTEMİ
 
İple iniş sistemi dört temel unsura sahiptir.
 
1.    İstasyon
2.    İp
3.    İpe sürtünme sağlayan yöntem
4.    İple inen dağcı
 
Bahsedilen her unsur eşit derecede önemlidir ve birbirleri ile bağıntılı olarak çalışmaz ise sistem işlemeyecektir.
 
Soğuk, yorgunluk, açlık ve karanlığa kalmamak için zamanla yarış gibi zor şartlara rağmen, bu dört unsurun her birini, bir değil iki kere kontrol etmeyi asla unutmayın.
 
1.    İSTASYON: Sistemin en temel unsuru, sistemin tümünün birden dağa tutturulduğu istasyondur. İstasyonun sağlamlık ve güvenirlilik açısından dikkatle seçmelisiniz. Bu konu ileri derslerde ayrıntılı işlenecektir.
2.    İP: İp iki kat yapılarak uçları iniş rotası boyunca sarkacak şekilde istasyondan geçirilir. Dağcı bu çift ipten iner ve ipi tek uçundan çekerek aşağı alır.
3.    İPE SÜRTÜNME SAĞLAYAN YÖNTEM: Bu unsur ipe sağlamca bağlı kalırken, aynı anda ona sürtünme uygulayabileceğiniz yöntemdir. Aşağıya inerken bunu yapabilmenin iki şekli vardır:
 
            A - MEKANİK SİSTEMLER: İp çift kat, emniyet kemerine bağlı olan bir sürtünme gerecinin içinden geçer.
 
            B – MEKANİK OLMAYAN SİSTEMLER: Bu sistemlerde ise, ipin vücut çevresinde dolanması yolu ile sürtünme elde edilmektedir.
 
4.   İPLE İNEN DAĞCI: İp inişini oluşturan unsurların en değişken olanı tırmanıcının kendisidir. Yorgunluk, sinirlilik, kötü hava, yaklaşan karanlık, farklı yetenek ve eğitim seviyeleri, kişisel yaklaşım gibi unsurlar sonucu fazlası ile etkilemektedir.
 
Sizin de hayati bir parçası olduğunuz iple iniş sisteminin bu dört unsurunun her birine önem verir iseniz, iple inişin mantığını anlamanız daha kolay olacak ve dolayısı ile bu işi daha güvenli hale getirecektir.
 
MEKANİK İP İNİŞ SİSTEMLERİ
 
Çoğu dağcı esas ip iniş yöntemi olarak hepsi aynı şekilde çalışan mekanik sistemleri kullanırlar. Bunlarda ipin her iki boğumu da, belinizdeki emniyet kemerine takılı iniş aletinden geçmektedir.
 
İp inişine başlayıp yerçekimi gücü ile aşağı çekilmeye başlayınca, ip aletten geçerek kaymaya başlar.
 
Fren eliniz bu doğal çekişle aletin ipe uyguladığı sürtünmeyi ayarlayarak kontrol eder, bunu da bir dizi elle kavrama konumları ile gerçekleştirecektir.
 
İniş hızınızı kontrol edebilir ve istediğiniz yerde, istediğiniz anda durabilirsiniz.
Mekanik bir sistem kullanmak için bir tür oturak (alt) emniyet kemeri kullanmanız gereklidir.
 
Acil bir durumda yapacağınız bir “İsviçre oturağı” veya “sekizli oturağı” kullanabilirsiniz.
İSVİÇRE OTURAĞI
 
3,5 mt. Kadar perlonbandın geniş bir halka haline getirilme ile yapılır.
 
Perlonu ardınıza alarak her iki yandan birer halkayı karnınızın hizasından çekin, bir diğer halkayı da bacaklarınızın arasından diğer iki halkaya doğru çekin.
 
Bütün halkaları ön tarafta kilitli karabin ile sabitleyin.
 
SEKİZLİ OTURAĞI
 
Normal boyutta ekspresbantlar kullanılarak yapılır. Kullanılması için bir bel halkasına takılması gereklidir.
 
KARABİN FRENİ YÖNTEMİ
 
Bu mekanik sistemi kurmak karmaşık olsa da, karabinler dışında hiçbir gereç gerektirmemektedir. Normalde özel iniş aleti kullansalar da tüm tırmanıcılar bu sistemi bilmelidirler.
 
Bu, iniş aletinin kaybı ve unutulması durumunda iyi ikincil sistemdir ve özel bir alet kullanılmadan yapılabilecek en güvenli iniş sistemidir.
 
SEKİZLİ HALKASI İNİŞ ALETİ
 
Sekizli halkası iniş için en çok kullanılan alettir.
 
İpe takılması basittir ve karabin fren yöntemine göre, kontrol edilmesi daha az güç gerektirir.
 
Bunun dezavantajları vardır. Bunlar;
 
§  Fazladan bir alet taşımak demektir.
§  Kilitli ile kullanılır ve normal karabinleri bir çift halinde kullanılmasına izin vermezler.
§  İpi çok burar.
 
Bazı dağcılar, bu aleti mümkün olan birkaç, değişik emniyet alma tarzında kullansalar da, sekizli halkası sadece iniş yapmak için tasarlanmıştır.
 
DİĞER İNİŞ ALETLERİ
 
İple inmek amacı ile bir diz başka aletler de kullanılabilir. Bunların çoğu öncelikli olarak emniyet almak için tasarlanmış ancak iple inişe de olanak sağlayan aletlerdir.
 
Bu türde bazı araçlar, ipi içinden geçirme zorluğu ve çabuk ısınma gibi iple inme konusunda çeşitli kötü yanlara sahiptirler.
 
Herhangi bir yeni aleti satın almadan önce değerlendirme ve test bilgileri için tırmanışla ilgili yayınları araştırın ve üreticinin talimatını dikkatlice okuyup uygulayın.
 
 
 
 
DİĞER MEKANİK SİSTEMLER
 
Birkaç mekanik sistem kilitli karabin dışında hiçbir özel gereç gerektirmez. Bunlardan en az birini bilmek değerli bir hayat sigortası sayılabilir.
 
 
Bunları şöyle sıralayabiliriz:
 
§  Karabin sarma sistemi
§  Yarım kazık düğümü
§  Emniyet kemerine takılı bir kilitli karabin ile omuz ve sırttan geçen sistem
 
MEKANİK OLMAYAN SİSTEMLER
 
Geleneksel iple iniş yöntemi vardır. İpte sürtünme yaratmak için hiçbir malzeme gerektirmezler, sadece vücudunuz ve ipin varlığı yeterlidir.
 
§  Kolla iniş
§  Dülfer iniş
 
İP İNİŞİ İÇİN İSTASYONLAR
 
İple inerken bütün ağırlığınızla iniş istasyonuna yükleneceksiniz. İniş istasyonunuz kaya, kar veya buzda olan bir bağıntı noktasından ibarettir.
 
Bir tırmanışta iki çeşit istasyon kullanabilirsiniz. Bunlar;
 
§  Doğal istasyonlar
§  Yapay istasyonlar ( insan yapısı )
 
DOĞAL İSTASYONLAR
 
En iyi doğal istasyon canlı, iri kök salmış bir ağaçtır. Ayrıca, bir kaya babası da doğal istasyon için kullanabilirsiniz ama burada dikkat edilmesi gereken bir kural vardır.
 
İple iniş sırasında perlonbandın kayıp, babadan çıkması gibi öldürücü ihtimali kesinlikle unutmamalısınız.
 
YAPAY İSTASYONLAR
 
Kural olarak yapay ( insan yapısı – üretilmiş ) emniyet kullanıyor iseniz, en az iki tane kullanmalı ve yükü aralarında paylaştırmayı denemelisiniz.
 
Yapay istasyonlarda kullanılan birçok malzeme çeşidi vardır. Bunlarla ilgi detaylı bilgiler ileri derslerin konusudur.
 
SİKKE ÇEŞİTLERİ
 
•      Üniversal sikke
•      Halkalı sikke
•      Köşeli sikke
•      Bıçak sikke
•      Z profil sikke
•      Yassı profil sikke
TAKOZ ÇEŞİTLERİ
 
•      Çift başlı stoper
•      Tek başlı stoper
•      Hegzantrik
•      Tricam
•      Friend
 
İP
 
İpi aşağıya atmadan önce tırmanış sırasında hasar görüp görmediğini incelemek amacı ile ipin tüm uzunluğunu kontrol etmek gerekir.
 
Sonra da inişe hazır olması için ip istasyona geçirilir.
 
Sonra da ipi orta noktası perlonbanda gelecek şekilde askıda bırakılır.
 
İPİ AŞAĞIYA ATMAK
 
İniş ipini istasyona orta noktası gelecek şekilde geçirdikten sonra, sıra, ipi iniş rotası boyunca aşağıya atmaya gelmiştir.
 
İnişte bırakılacak perlonun yanından başlayarak, ipin her iki yarısını da ikişer ayrı şekilde toplayın. Oluşturulan bu ruloları ayrı ayrı rota boyunca aşağıya fırlatın. Bu sırlama şeklinde ipin karışma ve sıkışmasını azaltabilirsiniz.
 
İpi attığınız zaman, iniş rotası boyunca pürüzsüz açılacak, mükemmel bir ip atma işini her zaman yapamazsınız.
 
İpi aşağıya atarken, rüzgârın kuvvetini ve rota boyunca görebildiğiniz pürüzleri hesaplayarak atmalısınız. İpin takılması ve karışması sonucunda ip geri çekerek yeniden denemelisiniz. Sorun karşısında tecrübeli bir dağcı iniş yaparak askıda kalır ve ipi toplayarak
Yeniden açılmasını sağlar.
 
İniş rotanızdan ipi atmadan önce “İP” diye bağırın.
 
Bu kelimeyi ya iki kez tekrarlayın ya da bir kez bağırıp biraz bekleyin. Böylece aşağıdaki dağcılara kaçış veya dikkat etme şansı vermiş olursunuz.
 
İpi aşağıya atmak üzere uçurumun kenarında dururken, mutlaka bir emniyete bağlı olmalısınız.
 
İPLE İNİŞ TEKNİKLERİ
 
İple inişlerde genellikle ilk inen, ekibin tecrübeli üyelerindendir. Bu ilk inen dağcı, ipin her çeşit karışıklığını çözecek ve istasyon bölgesi ile iniş rotasını ardından gelenlere düşebilecek döküntülerden temizleyecektir.
 
Birçok dağcı,  iple iniş sisteminin dört unsuru olan istasyon, ip, iniş yöntemi ve dağcıyı kontrol listesi olarak kullanırlar. İstasyonu gözden geçirmekle başlayın ve yeteri kadar sağlam olduğundan emin olun.
 
 
 
 
Daha sonra sırası ile şunları gözden geçirerek doğru olduklarından emin olun;
 
ü  İpi tırmanışta zarar görüp görmediğinden
ü  İstasyonun sağlam olup olmadığından
ü  İpin istasyondan doğru geçip geçmediğinden
ü  Kayaya sürtecek konum ve yerde düğüm olmadığından
ü  İpin sıkışmadığından
ü  İki iple inecekseniz ipleri birleştiren düğümden
ü  Emniyet kemerinizin doğru bağlı olup olmadığından
ü  Fren sisteminiz doğru takılmış mı?
ü  Kilitli karabinler kapalı mı?
 
Yukarıdaki listen emin olduktan sonra, yüzünüzü istasyona, sırtınız iniş rotasına dönük olarak ipten inmeye hazırsınız.
 
İpe ağırlığınızı verdikten inişe başlamadan önce diğer dağcıları aşağı ineceğiniz konusunda uyarmak için “iniyorum” diye bağırın.
 
Dengeli bir iniş için, bacaklarınız yamacın eğimine hemen hemen dik olmalıdır.
 
Yamaç eğimlerine göre ipe ağırlık verme şekilleri aşağıdaki gibidir.
 
İniş yaparken çıkabilecek sorunlar ise;
 
§  Ceket etekleri, uzun saçlar, kask kayışları iniş aletinin içine sıkışabilir.
§  Düğüm olmuş veya sıkışmış ip
 
İniş aletine sıkışmış olan nesneleri bıçağınız ile keserek kurtulabilirsiniz. Bıçak kullanırken dikkat etmelisiniz iniş ipinize gelebilecek bir darbe ağırlığınızla ipi hemen kesecektir.
 
İkinci sorunu ise iniş rotanızda uygun bir sette veya ip ortasında durma tekniğini kullanarak durun ve sorunu giderin.
 
İPLE İNİŞİN ORTASINDA DURMAK
 
İple inerken yarısında durmanız gerekirse bunu yapmanın birkaç yöntemi vardır.
 
1.    İpi bacağınızın çevresine sarma yöntemi
2.    İpi fren sisteminizin üstünde kalacak şekilde birkaç düğüm atmaktır.
3.    Bazı iniş ve emniyet aletlerindeki ipi sabitleme özellikleri vardır.
4.    Prusik düğümüne yük vermek
 
GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
 
İp inişinin güvenliğini arttırmak için bazı seçenekler vardır. Bunlar özel durumlarda bazen yararlı olur veya acemi bir dağcıya ip inişi konusunda özgüven kazandırmaya yardımcı olur. Bunlar;
 
v  İpin sonuna düğüm atmak
v  İniş iplerine aşağıdan asılarak inen kişiyi frenlemek
v  Üstten emniyet
v  Prusik emniyeti kullanmak
 
 
 
KAYA TIRMANIŞ TEKNİKLERİ
 
Kaya tırmanışı, çok farklı tarzlarda ve değişik ortamlarda gerçekleştirebileceğiniz farklı bir faaliyet türüdür.
 
Bu tür tırmanış, zorlu bir bouldering sorununun tek bir hamlesini çözmekten veya bir tırmanış duvarında tırmanmaktan tutun da, yüksek bir kaya kulesindeki art arda zor boylarını tamamlamaya veya buzullarla akmış bir dağın devasa yüzünde kısa etaplarda kaya tırmanmaya kadar her kaya aktivesini içerir.
 
Anlatılan tüm tarzlardaki kaya tırmanışının eğlenceleri vardır ve farklara rağmen, gereken beceri ve teknikler temelde aynıdır.
 
MALZEMELER
 
Temel kaya tırmanışında kullanılan malzemeler;
 
Ø  Ayakkabı ( friction )
Ø  Kask
Ø  Giyim malzemeleri
Ø  El bantları
Ø  Toz
 
AYAKKABILARI ( FRICTION ) :
 
1.    Tabanlar: plastikten yapılmış olup kayayı tutma özelliğine sahiptir.
 
2.    Bantlar: ön ve yanlara plastik bantlar takılarak kayaya sürtünmeden dolayı gövdenin yıpranması önlenmiş olmalıdır.
 
3.    Gövde: solunum yapabilen kumaştan yapılmış ve bağlama ipleriyle güçlendirilmiş olmalıdır.
 
4.    Yan bantlar: ayakkabının yıpranmasını ve kolayca yırtılmasını önlemek için tabandan başlayıp üstte birleşen güçlendirme bantları takılmış olmalıdır.
 
5.    Bağlama: ayakkabının kolayca giyilip / çıkarılabilmesi için bağlama ipleri veya yapışkan bantlarla desteklenmiş olmalıdır.
 
6.    Ayakkabı ölçüsü: ayakkabının tırmanışta ayakta dönmesini önlemek ve temas edilen yeri hissetmek için ayağa tam oturmalıdır.
 
KASK
 
Dağcının başını, taş düşmelerinden, çarpmalardan korumak için polyethelene veya polycarbonete’den yapılmış darbelere karşı esneyebilme özelliği olan kolayca kırılmayan güvenlik malzemesidir.
 
ü   Gece yürüyüşlerinde fenerin takılabilmesi için özel parçalar eklenmiştir.
 
ü   Kaskın içindeki ayarlama bantları sayesinde kullanıcının başının ölçülerine göre ayarlanabilmektedir.
 
ü   Üzerindeki delikler ısının dışarı çıkmasını kolaylaştıracak şekilde düzenlenmiştir.
 
ü   Kaskın boyun altına gelen klipsleri kaskın oynamasını engellemek içindir.
 
GİYİM MALZEMELERİ
 
Kaya tırmanışında kullanılan giysiler, hava şartları ve hareket özgürlüğü gibi noktalara göre seçilmelidir.
 
Bazı tırmanıcılar bolca uyan pantolonları, bazıları ise esnek Spandeks kumaştan imal edilmiş, vücuda sıkıca oturan taytları tercih ederler.
 
EL BANTLARI
 
Özellikle zorlu çatlak tırmanışlarında atletik bant kullanımı elleri zarar görmekten koruyacaktır.
 
Bir dizi değişik bantlama yöntemi vardır. Ama hangisini kullanırsanız kullanın, bandın yerinde açılmadan durmasına ve bir rotanın ortasında açılmaya başlanmasına dikkat etmelisiniz.
 
Bantlar, bilekler ellerin tersi gibi hassas bölgeleri, el hareket özgürlüğünü bozmadan koruyabilir.
 
En çok yapılan bir hata, bandı çok sıkı sarmaktır.
 
Yöntemlerden bir tanesi, kayada kavrama hassasiyetini arttırmak için avuç içinin çoğu alanını açıkta bırakıp elin üstünü ve bilekleri sarmaktır.
 
Diğer bir yöntem ise,  yüksek derece kaya tırmanışı veya ağır bir antrenmanla kolayca zorlanabilen parmak eklemlerine destek sağlamak ve korumak amacı ile sarmaktır.
 
Bunların dışında piyasada satılan özel yapılmış ellerin üstünü kapatacak şekilde tasarlanmış olan ellikler vardır.
 
TOZ
 
Çoğu tırmanıcı, özellikle sıcak iklimde tutuş ve kavramayı arttırmak için jimnastik tozu kullanır.
 
Bu toz, genellikle emniyet kemerinin arkasına takılan veya belin çevresine iple bağlanan torbada taşınır.
 
Magnezyum tozu olan bu tozlar piyasada, küp şeklinde veya avuç boyutunda geçirgen kumaştan, ele alıp sıkınca biraz toz salan toplar halinde bulunabilir.
 
Toz kullanınca kayada kalan beyaz izlerin bazı eksileri vardır.
 
Bunlar;
 
§  Rotada tutmak yerlerini belli ettiği için tırmanıcıların tutamak bulma ve kendi çabalarıyla tırmanma tecrübesinden mahrum bırakmasıdır.
 
 
Tırmanırken beyaz toz yerine kaya rengine benzer toz kullanmaktır.
 
§  Sık tırmanılan rotalarda toz ve terin karışması sonucunda tutamaklar kaygan ve kullanımı zor bir hal almalarıdır.
 
Yanınızda taşıyacağınız bir diş fırçası ile tutamakları temizlemeniz bu tür sorunu çözmüş olabilirsiniz.
 
 
 
 
ENERJİNİN KORUNMASI
 
Yeni başlayanlar, kaya tırmanışının büyük kol gücü gerektirdiğini düşünürler.
 
Acemi kaya tırmanıcıları çok çabuk yorulurlar ve tutamak bulma arayışları sırasında tüm enerjilerini bitirirler.
 
Bu sorun için birkaç etkinliği kanıtlanmış teknik kullanılarak enerji tasarrufu sağlanabilir.
 
1.    Ayaklarınızla tırmanmak
2.    Gözlerinizle tırmanmak
3.    Üç nokta kuralını kullanmak
4.    Çürük kayadan kaçınmak
 
AYAKLARINIZLA TIRMANMAK
 
Ayak hareketleri ve dengeye dikkat ederseniz, el, kol gücüne güvenerek tırmanma ihtiyacınız azalır.
 
Ayaklarınızın üzerinde dik durun ve kayaya dayanıp onu kucaklama eğilimine karşı koyun.
 
Ancak dik bir kayada, kalçaları kayaya yaklaştırarak bastırmak, vücut ağırlığını doğrudan ufak basamaklara iletmenize yardımcı olabilir.
 
Bir sonraki basamağa ayağınızı yükseltirken kollarınızı düz, açık tutun ve kendinizi bir sonraki tutamağa çekmek için kollarınıza asılmayın. Bir basamağa basınca tüm ağırlığınızı aktarın ve hareketi tamamlayın.
Kalçalarınızı hareket ettirerek kendinizi bacak kaslarınızla kaldırın, kol kaslarınızı kullanarak çekmeyin.
 
GÖZLERİNİZLE TIRMANMAK
 
Kayayı dikkatlice okuyun. Basamakları görmek için aşağıya bakarken, tutamak bulmak için de yukarı bakmayı unutmayın.
 
Sert çıkıntılar ve sağlam basamaklar gibi doğal dinlenme niteliklerini arayın.
 
Mümkünse her zaman rahat aralıklı basamaklar bulmayı denemelisiniz. Aşırı yükseğe adım atmak zorlayıcıdır ve denge kurmayı zor hale getirir.
 
Kafanızın hizasındaki tutmaklar, konumları itibarı ile kafa hizanız üzerindeki tutamaklar kadar yorucu olmazlar.
 
Ancak şunu unutmamak gerekir, genellikle bu konuda pek seçeneğiniz olmayacaktır çünkü kayanın zorluğu ve tabiatı, tutamak ve basamakların yerlerini belirleyecektir.
 
ÜÇ NOKTA KURALINI KULLANMAK
 
Üç nokta kuralı kaya tırmanışının temelidir ve hareket sağladığınız dört uzuvdan üçünün kayada sabit iken, her seferinde sadece biri ile hamle yapmanız esasına dayanır.
 
Vücut ağırlık merkezinizin ( v.a.m ) nerede olduğunu bilmeniz gereklidir.
 
Daha zorlu tırmanışlar denedikçe üç nokta kuralına sıkı sıkıya uymayan hamleler öğreneceksiniz.
 
 
 
VÜCUT AĞIRLIK MERKEZİ ( V.A.M )
 
DENGE UNSURU: İnsanın doğuştan ölene kadar kullandığı sistemlerden birisidir.
 
DENGE: Ayakta iken insan başının orta noktasından başlayıp omuriliği takip ederek bacakların arasından yere kadar uzanır.
 
ÖNE EĞİLİRKEN: Göbekten bele doğru çıkan dikey hattır. Eğilen kısımdan aşağıdaki ve yukarıdaki ağırlık bir birine eşit olmalıdır.
 
ARKAYA EĞİLİRKEN: Doğru eğilmelerde insanda dengeyi sağlayan ana unsur ayaklardır. Ayaklar ne kadar açık ise denge unsuru o kadar artar.
 
Ayakların fazla açık olmasının dezavantajı da tehlikelere karşı vücudun toparlanmasını geciktirir.
Denge bozulduğu zaman, bozulan dengeyi yeniden sağlamak için hareket edilmelidir.
 
Yapılan hareket merkez kaç kuvveti yönünde ve bozulan dengeden daha hızlı olunur ise denge yeniden düzenlenebilir.
 
ÇÜRÜK KAYADAN KAÇINMAK
 
Tırmanırken genellikle sağlam, güvenli ve boyutu iyi olan tutamakları seçin.
 
Görsel bir incelemeniz size bilmeniz gerekenleri söyleyecektir. Ancak bir tutamağın sağlamlığından şüpheleniyorsanız, onu sertçe bir darbe vurarak veya avuç içi ile anlamaya çalışın.
 
Çürük bir kaya parçasına avuç içi ile bir darbe vurulunca, içi boşmuş gibi ses verir.
 
Kayaları itip çekerek de sağlamlıklarını deneyebilirsiniz. Tutamağın denerken kopması halinde olabileceklere hazırlıklı olmalısınız.
 
Kırık parçanın aşağıdaki kişilere düşmemesine dikkat edin, durduğunuz yerin de düşmeyeceğiniz kadar sağlam olduğundan emin olun.
 
YÜZEY TIRMANIŞI
 
Yüzey tırmanışı aynen adı gibidir. Kaya yüzeylerini tırmanmaktır.
 
Yüzey tırmanışı, çatlak tırmanışlarından farklıdır.
 
Yüzey tırmanışında eller genellikle kayanın bozukluklarını kullanmayı gerektirir ve tutamak olarak kullanılan bu bozuklukları basamak olarak da kullanırsınız.
 
Burada en önemli nokta, tek bir tutamağın bile el ve ayaklarınızla değişik şekillerde kullanılabileceğidir.
 
TUTAMAKLAR
 
Tutamakları denge için, tutunarak kendinizi çekmek için veya değişik tür karşıt baskı hareketleri yaratmak için kullanabilirsiniz.
 
Tutamaklar tüm parmaklar kullanılarak kavranırsa en fazla güvenlik sağlanır.
 
Küçük tutamaklarda parmak kullanma yöntemleri pek belirgin değildir.
 
·         Parmaklarınız ince bir çıkıntıyı tutarken başparmağınızı da ufak bir çıkıntıyı basarak kullanabilirsiniz.
 
·         Çok bir tutamakta veya kayadaki ufak bir cepte parmaklarınızı bir araya sıkıştırarak, tutamağa basıncı artırabilirsiniz.
 
·         En çok kullanılan tutamaklar kavrama tutamağıdır.
 
·         Geniş kavrama tutamaklarında tüm el tutamağı kavrarken, daha ufak tutamaklarda sadece parmak uçları ile kavrama yapabilirsiniz. Parmakları bir arada tutmak, tutamağı daha sıkı tutmanızı sağlar.
·         Geniş kavrama tutamaklarında tüm el tutamağı kavrarken, daha ufak tutamaklarda sadece parmak uçları ile kavrama yapabilirsiniz. Parmakları bir arada tutmak, tutamağı daha sıkı tutmanızı sağlar.
 
·         Tutamak tüm parmakları yerleştirmek için yeterli büyüklükte değilse, diğerlerini kıvırarak parmakların kas/tendon sisteminden en fazla gücü almasını sağlayabilirsiniz.
 
BASAMAKLAR
 
Tırmanıcılar üç ayrı tekniği kullanırlar.
 
1.    Kenarla tutunma
2.    Sürtünme
3.    Ayak sıkıştırma
 
Kenarla tutunma ve sürtünme teknikleri çoğu basamakta birlikte çalışır ama hangisini kullanacağınız tercihinize ve ayakkabı seçiminize göre değişir.
 
YÜZEY TIRMANIŞ TEKNİKLERİ
 
1.    Baskı yöntemi
2.    Sete çıkma yöntemi
3.    Karşıt baskı yöntemi
4.    Alttan kavrama yöntemi
5.    Uzanarak sıkışma yöntemi
6.    Yatık baskı yöntemi
7.    Karşıt baskı yöntemi
8.    Uzanma hamleleri
9.    Küçük tutamaklarda el ve ayak değiştirmek
 
1.    Baskı yöntemi, elin avuç içini veya dış kenarını aşağıya baskı yaparak kullanabilirsiniz.
2.    Sete çıkma yöntemi, baskı yönteminin çok özel bir kullanımıdır. Ayaklarınızı ellerinizin tuttuğu bir tutamağa almak için ellerle aşağıya baskı uygulama yöntemidir.
3.    Karşıt baskı yöntemi, yerinizde kalabilmek için farklı yönlere basınç uygulamadır. Üç şekli vardır.
 
A.                        Birincisi ellerin dışa karşıt baskı uygulamasıdır.
B.   İkinci karşıt baskı şekli, ellerin içe karşıt baskı uygulamasıdır.
C.   Üçüncü karşıt baskı şekli ise, ellerin keskin bir köşede içe baskı uygulamasıdır.
 
4.   Alttan kavrama yöntemi, eller kayanın altına takılı iken, vücut dışarı itilir ayaklar da kayayı iter. Böylece kollar çekerken, ayaklar da itince karşıt baskı yaratılır.
 
5.   Uzanarak sıkışma yöntemi, kaya üzerinde pek işe yaramayan veya hiç kullanılmayan iki tutamağın arasında kendinizi tutmanızı sağlayan yaralı bir karşı baskı yöntemidir.
6.   Yatık baskı yöntemi, tırmanıcının elleri ile kayayı çekerek, bacakları ile de kayayı iterek baskı uygulamasıdır. Ayak ve eller üst üste değiştirilerek kullanılır
 
7.   Karşıt denge yöntemi, özel bir tür hamle değildir ama tüm diğer tür tırmanış çeşitlerinde kullanılabilecek bir kuraldır. Bu kural, vücut ağırlığınızı dengenizi koruyacak şekilde dağıtmaya dayalıdır.
 
8.   Uzanma hamleleri, tutmanız gereken tutamak çok uzakta ise ve ona ulaşamıyorsanız, yapabileceğiniz birkaç şey vardır.
 
A.   Öncelikle elinizdeki tutamakları en iyi şekilde kullanmalısınız. Bunu için de ayak parmak uçlarında kalkın; vücudunuzu kayaya iyice yaklaştırarak en çok uzanmayı sağlayın.
 
B.   Dinamik bir hamle yapmadan önce tüm şartları hesaplayarak sonucundan emin olarak yapmanız gerekir. Aksi halde düşmeniz karşısında nelerle karşılaşacağınızı düşünerek bu hamleyi yapmanız gerekir.
 
9.   Küçük tutamaklarda el ve ayak değiştirmektir.
 
ÇATLAK TIRMANIŞI
 
Birçok tırmanış rotası kayadaki dikey çatlakların yarattığı doğal hatları izlemektir.
 
Ancak değişik boyuttaki çatlakları tırmanma teknikleri, yüzey tırmanış teknikleri kadar açık değildir.
 
Temel çatlak tırmanış tekniklerinde, sıkıştırma yöntemi kullanılmaktadır. Bunları da şöyle sıralayabiliriz.
 
1.    El sıkıştırma
2.    Parmak sıkıştırma
3.    Yumruk sıkıştırma
4.    Dirsek sıkıştırma
5.    Ayak sıkıştırma
 
1.    EL SIKIŞTIRMA, En kolay kullanılabilecek boy çatlaklar el boyutundaki çatlaklardır. El sıkıştırma şekilleri ise şöyledir.
 
a)    Elin içi ve dirsek ile ters baskı yapmak
b)    Elin dışı ve parmaklar ile ters baskı yapmak
c)    Elin yan tarafları ile ters baskı yapmak
d)    Elin dış tarafları ve başparmak ile ters baskı yapmak
e)    El çatlakta çevrilerek baskı yapmak
f)     Eli başparmak yukarı bakar durumda sıkıştırmak
g)    Eli başparmak avuç içine bakar durumda sıkıştırmak
h)   Eli başparmak aşağı tarafa bakar durumda sıkıştırmak
i)     Elleri başparmaklar aşağı ve yukarı bakar durumda sıkıştırma
 
2.   YUMRUK SIKIŞTIRMA, El sıkıştırmak için çok geniş olan bir çatlakta yumruk sıkıştırabilirsiniz. Yumruk sıkıştırma şekilleri ise şöyledir.
a)    Başparmak avuç içinde elin sırtını sıkıştırmak
b)    Başparmak avuç içinde el içi dışa bakar durumda sıkıştırmak
c)    Başparmak avuç içinde elin sırtı dışa bakar durumda sıkıştırma
d)    Yumruğu kamalama yapmak
 
3.   PARMAK SIKIŞTIRMA, Bu yöntemde sadece bir parmağınızı veya parmak uçlarınızı sokabileceğiniz en dar çatlaklar kullanarak tırmanılır. Parmak sıkıştırma şekilleri ise şöyledir.
 
a)    Avuç içi aşağı bakar durumda sıkıştırmak
b)    Yüzük şeklinde sıkıştırmak
c)    Başparmak kilitlemek
d)    Küçük parmak kilitlemek
e)    Parmaklar ve el sırtını sıkıştırmak
f)     Başparmakla karşıt baskı yapmak
 
4.   DİRSEK SIKIŞTIRMA, Bu yöntemde kol sıkıştırma ve kol kilitleme teknikleri kullanılır. Dirsek sıkıştırma şekli şöyledir.
 
a)    Aksi yönde basınç yapmak
 
5.   AYAK SIKIŞTIRMA, El boyutundaki çatlaklar ayak sıkıştırmak için idealdirler. Ayak sıkıştırma şekilleri, ayağın uç kısmı veya uç kısmı ile topuğu sıkıştırmakla yapılabilir. Şekilleri ise şöyledir.
 
 
a)    Ayakucu ile sıkıştırmak
b)    Ayakucu ve topuk sıkıştırmak
c)    Ayakucu ile köşede sürtünme yapmak
 
BACA TIRMANIŞ TEKNİKLERİ
 
Baca içine girip tırmanılabilecek boyuttaki çatlağa verilen isimdir.
 
Bu tür tırmanış, dört çeşit baca tırmanış tekniği ile karşımıza çıkar:
 
1.    Dar baca
2.    Ara genişlikte baca
3.    Orta genişlikte baca
4.    Geniş baca
 
NEGATİF VE TAVAN AŞMA YÖNTEMLERİ TIRMANIŞ TEKNİKLERİ
 
Negatif ve tavanlar, duruma bağlı olarak sete çıkma, yüzey tırmanışı ve çatlak tırmanışı yöntemleri gibi birkaç değişik tekniğin kullanımını gerektirir.
 
Hatırlanması gereken iki önemli nokta vardır.
 
1.    DENGENİZİ SAĞLAYIN: Dengenizi korumak için iyi basamaklar bulmaya çalışın ve onları en iyi şekilde kullanın.
 
2.    GÜCÜNÜZÜ İSRAF ETMEYİN: Gücünüzü korumak için ağırlığı mümkün olduğunca bacaklara vermelisiniz.
 
YAN GEÇİŞ VE TRAVERS
 
Bir kaya etabında yukarı veya aşağı ilerlemek yerine, yan tarafa ilerlemek olarak tanımlanan yan geçişte bir geniş bir tırmanış yöntemleri yelpazesi gereklidir.
 
Esas kullanılan teknikler kavrama tutamakları, yatık karşıt baskı ve uzanarak sıkışma yöntemleridir.
 
Ayrıca uzun bir yana uzanma yaparken, karşıt denge yöntemi de önem taşır.
 
Basamakların olmadığı veya çok sınırlı olduğu zamanlarda kullanılan özel bir yan geçiş tekniği olan “el traversi tekniği” kullanılır.
 
SETE TIRMANMA YÖNTEMİ
 
Bir sete tırmanırken, ayağınızı kayada yükseltip ellerinizi setin kenarına yaklaştırın ve alta baskı uygulayın. Böylece klasik bir sete tırmanma hareketi yapmış olursunuz.
 
SERBEST İNİŞ YAPAMAK
 
Yukarı tırmanmanın birçok tekniğini öğrenirken serbest iniş tekniğini de öğrenmeniz gerekir.
 
Yamaç aşağıya güvenli bir şekilde serbest inmeyi bilmek, birçok Alpin tarz tırmanışının başarısında hayati rol oynamıştır.
 
Bu tür iniş, iple iniş istasyonu olmadığında çoğu zaman daha hızlı, güvenli ve kolaydır.
 
Bazı zorlukları vardır. Bunlar; basamak ve tutamakları görmek, tırmanırken daha zordur ve tutamaklara tutunmadan onları denemeniz de zor olabilir.
 
1.    Yüz dışarı bakar konumda
2.    Yana dönük konumda
3.    Yüz kayaya bakar konumda
4.    Sürtünmesi olan temiz bir yüzeyde
 
KAYA TIRMANIŞI İÇİN ANTRENMAN
 
Tırmanmak fiziki olarak zorlayıcıdır ve gereken güce sahip değilseniz bazı tırmanışları yapmanız çok güç olur.
 
Ancak çoğu tırmanış için çok büyük güç gerekmez. İyi teknik güç eksikliğini bir yere kadar kapatabilirken, fazladan kuvvet, teknik eksikliğini bazen dengeleyebilir.
 
Bir antrenman programı güç, dayanıklık, denge ve esnekliği geliştirip aynı seviyede tutma amacı ile tasarlanmalıdır.
 
Bunun sonucunda kayada daha akıcı ve güvenli hareket edebilirsiniz.
 
GÜÇ
 
Güç, bir dirence karşı uygulanabilecek en yüksek kuvvettir. Yani bir seferde kaldırabileceğiniz en büyük ağırlıktır.
 
Güç çalışmasının vücudun üst kısmı için olduğu kadar bacaklara da gerektiğini unutmayın. Bu konu “antrenman bilgisi” başlığı altında ayrıntılı bir şekilde işlenecektir.
 
DAYANIKLIK
 
Kas eforunu uzun süre devam ettirmeye dayanıklık denir.
 
Bir etabın en zor kısımları müthiş bir patlayıcı güç gerektirse de, tüm bir etabı tırmanmakta veya çok etaplı uzun Alpin tırmanışlarda kas dayanıklığı mutlaka gereklidir.
Bu konu “antrenman bilgisi” başlığı altında ayrıntılı bir şekilde işlenecektir.
 
DENGE
 
Dengenizi geliştirmenin belki de en iyi yolu tırmanmaktır.
 
Bir slab üzerinde elleri kullanmadan hareket etmek veya denge gerektiren zor kaya sorunlarını çözmeye çalışmak gibi tırmanış çalışmaları yapılmalıdır.
 
Yere yakın bir ince bir set veya bir ip üzerinde yürüme çalışmaları da geliştirebilirsiniz.
 
ESNEKLİK
 
Kaya tırmanışı için ortanın üzerinde bir esneklik gereklidir.
 
Esnekliği artırmak amacı ile yapılabilecek esnetme ve gerdirme çalışmalarını anlatan birçok kaynak bulabilirsiniz.
 
Her antrenman çalışması gibi bunlar da sık aralıklarla yapılmalıdır.
 
ANTRENMAN KAYNAKLARI
 
Tırmanış ve yapay duvar salonlarının gittikçe yaygınlaşması sonucunda birçok kişi tırmanışa özel antrenmanlar yaparak güç, dayanıklık ve teknik geliştirme şansını elde etmiştir.
 
Antrenman için doğal kaynaklardan da faydalanabilir her fırsatı değerlendirebilirsiniz. Bunun için yere yakın bouldering yapabilir veya kısa ama zor yan geçişler üzerinde çalışabilirsiniz.
 
Üstten emniyetli ( top – rope ) tırmanış da bir diğer doğal antrenman yöntemidir.










KAYA TIRMANIŞI
 
 
İLERİ KAYA
 
EMNİYET İSTASYONU
 
Emniyetsiz bir lider düşüşte istasyonun sökülmesinin normal sonucu, ip ekibinin her iki üyesinin de ölümüdür. Ve her durumda, herhangi bir istasyonun işlememesi veya tutmaması en azından yaralanmaya yol açacaktır.
 
Bunların sonucunda istasyonun sağlam olmasının önemi anlaşılır.
 
Sağlam istasyon kurmak hayati önem taşır. Hatırlamanız gereken şey, ciddi bir düşüşün ne zaman gerçekleşeceğini asla bilemeyeceğinizdir. Ve bu olduğunda istasyonunuzun sağlam olması gerekir.
 
İyi bir istasyon kurmak için; canlı, kök salmış bir ağaç veya sağlam bir kaya çıkıntısı gibi büyük ve doğal bir arazi niteliği ideal bir istasyon yeridir.
 
Boyut kadar önemli detaylar kayanın altını şekli, oturduğu yerin şekli, yer aldığı yamacın eğimi ve yüksekliği ile genişliğinin oranıdır.
 
Bir istasyon kurar iken şu soruların cevaplarını arayın:
 
•      Kayanın gözükmeyen alt yüzeyinin ve kaya bloğunun ağırlık merkezi nedir?
•      Ciddi bir yük altında devrilir mi?
•      Ufak kırık ve çatlak var mı?
 
İstasyonda takoz kullanacak iseniz, çatlağın tek tarafının oynak veya zayıf bir kaya yapısına sahip olmamasına dikkat edin. Çünkü takoz, düşmenin gücü ile az da olsa genişleyen bir çatlak oluşturacaktır.
 
Bolt ve sabit sikkeler kullanıldığında ise, bu istasyonlar genelde sağlam olurlar ama bunu anlamak oldukça zordur. Bu konu ayrıca işlenecektir.
 
Kitaplardan öğrenilen bilgiler ve yerel deneme usulleri ile bir istasyonun sağlamlığını anlayamazsınız, bunlara asla güvenmeyin.
 
Yeterli sağlamlıkta gözüken ilk istasyonu dikkatte almayın, daha basit ve sağlam yerler arayın. Zaman kazanmak için kötü yerleri kullanmayın, mutlaka daha iyisi vardır.
 
İSTASYONA BAĞLANMAK
 
Emniyet alan dağcı için istasyona girmenin en genel yolu, tırmanış ipini kullanarak, ipin ilk metreleri ile emniyet kemerinin bağlanma halkasına düğüm atmaktır. İpin geri kalanı lider tırmanıcı tarafından kullanılır.
 
İstasyona girmenin diğer bir yöntemi de emniyet kemerinden bir ekspresbant ile doğrudan istasyona girmektir. Bu yöntem genellikle yavaş, daha işlevsiz ve daha çok malzeme gerektirir ama bir sonraki ip boyu bilinmiyor ise ve zor yerde ipin bitmesi tehlikesi var ise faydalı olacaktır.
 
Emniyet alan dağcı istasyona bağlanma ve düğümler konusunda oldukça geniş seçenekler yelpazesine sahiptir. Bunlardan faydalı olanlar şunlardır.
 
•      Tek bir doğal istasyona bağlanma
•      Birçok noktalı istasyona bağlanma
•      Sabit istasyona bağlanma
•      Oynar istasyona bağlanma
Emniyet almak için aşağı çekerli iki – üç, yukarı çekerli en az bir noktası olan, çok noktalı bir istasyona girmek doğru ve normaldir.
 
Çok noktalı bir istasyona bağlanmak için ise birkaç değişik yöntem ve seçeneklerinizi etkileyecek birkaç önemli nokta vardır. Bunlar;
 
Hızlı ve kolay bir yöntem, her noktaya ayrı ayrı tam kazık düğümü kullanarak girmektir. Bu yöntem sorun yaratabilir. Ciddi bir düşme anında, ilk güç şiddetle en baştaki istasyona binecektir. Ancak ilki söküldükten
sonra diğer emniyet noktalarına yük binecektir.
 
Diğer bir yöntem ise, yükü iki veya daha fazla emniyet noktasına yaymaktır.
 
Bunu yapmanın yolu, her emniyet noktasının karabinine bir tam kazık düğümü atarak, düğüm attığınız her seferde emniyet kemerinize takılı bir kilitli karabine ipi geçirmektir.
 
Böylece her istasyon noktası ile aranızda bir ip olacaktır. Ciddi bir düşmede
Güç her noktaya eşit şekilde yayılacaktır.
 
Çok sayıda emniyet noktaları arasında yükü dengelemenin diğer bir yolu ise oynar istasyon denilen yöntemdir.
 
Oynar istasyonlar bazı şartlar altında, yükü tüm emniyet noktalarına otomatik olarak böler.
 
Bunun en basit yolu, iki noktalı oynar istasyondur. Emniyet noktalarının karabinlerine perlonbant geçirilir, sonra perlonun üstte, kalan kısmına yarım kıvırma yöntemi ile bir halka oluşturulur. Daha sonra bu halka ve perlonun alt kısmı bir karabin ile sabitlenip ip buna bağlanır.
 
Perlonbandı bu şekilde halka yapıp kullanınca, emniyet noktalarından birinin kopması durumunda ipin bağlandığı karabinin perlondan çıkıp gitmesini, perlon halkasının içinde kalması sağlanmış olur.
 
Ayrıca oynar istasyonları istediğiniz sayıda istasyon noktasını kullanarak aynı şekilde kullanabilirsiniz.
 
Ama bunun için çok daha uzun perlon gerekecektir.
 
Çok basit türde bir istasyon ise, sabit ( oynamaz ) istasyon yöntemidir.
 
Bunun içinde, iki ayrı emniyet noktasına takılmış iki ayrı ekspresbant veya perlon yardımı ile yapılan şeklidir. Bunlarında uçları karabin ile birleştirilmiştir.
 
Eğer perlonbantlar doğru uzunlukta ise, bu yöntemde yük iyi dağıtılabilir ama bu da uğraştırıcıdır.
 
Diğer sabit istasyon örneği olan ve çok sık kullanılan “kordelet” ( örümcek ağı ) diye adlandırılan yöntemdir.
 
Bu yöntem 5,5 mt. Uzunluğunda bir yardımcı ip ile yapılır ve kuvvetli bir yöntemdir.
 
Yardımcı ipin balıkçı düğümü ile birleştirilmesi ile elde edilen bir halka ile yapılır.
 
Elde edilen bu halkayı, üç ayrı emniyet noktasına karabin ile takılır, emniyetler arasındaki ipler aşağıya çekilir ve altta hepsi birleştirilir.
 
Tüm ip uçları da sekizli düğümü veya kördüğüm ile bir arada bağlanır ve oluşan bu halkaya da karabin takılır.
 
Kordelet sistemi iki emniyet noktalı istasyonlarda da kullanılabilir.
 
Şimdiye kadar anlatılan istasyonlarda, emniyet noktalarına binen çekişi
Dengeleme yöntemlerinin nasıl azaltıldığı, perlon veya perlonların birleştiği alt noktanın açısına bağlıdır.
 
Bu açı ne kadar küçük ise, her aynı emniyet noktasına düşen güçte o kadar az olacaktır.
 
Açı arttıkça her emniyet noktası artan güce dayanmak zorunda kalacaktır.
 
AÇI GÜÇ
0 %50
60 %60
90 %70
120 %100
150 %190
170 %580
 
ARA EMNİYET
 
Dağcılar doğal ve yapay ara emniyetler kullanırlar.
 
Doğal emniyetler ipi geçireceğiniz ağaç ve kayalar gibi yerlerdir.
 
Yapay emniyetler ise, kayaya çeşitli şekillerde yerleştirilen insan yapısı metal gereçlerdir.
 
Hangi emniyet şeklini kullanırsanız kullanın en önemli malzemeler karabinler ve ekspresbantlardır.
 
DOĞAL ARA EMNİYET NOKTALARI
 
Ağaçlar ve kaya nitelikleri mükemmel doğal emniyet noktalarıdır.
 
Doğal emniyet güç ve denge açılarından dikkatlice değerlendirilmelidir “güvenmeden önce deneyin” kuralı her zaman uygulanmalıdır. Kırılgan kayalar, zayıfça kök salmış bitkilere ve diğer kırılganlık göstergelerine dikkat edilmelidir.
 
Bir kaya niteliğini değerlendirirken göreceli sağlamlığını, kırılganlığını veya çürüklüğünü ve çevresindeki kayaya ne kadar sağlamca birleştiğini göz önüne almalısınız.
 
El veya yumruğunuzla birkaç sert darbe vurun, bunun sonucunda oynak bir his veya içi boşmuş gibi bir ses veriyor ise tehlike var demektir.
 
Ağaç ve çalılıklarda ise, canlı dalları ve sağlam kökleri olan, en az 10cm kalınlığında sağlıklı bir ağaç gövdesi bulmanız gereklidir.
 
Ağaç ve çalı gevşek, kırılgan veya zayıf gözüküyorsa güvenmemelisiniz.
 
Ağaçlardan ve çalılıklardan ara emniyet almak için en çok kullanılan yöntem; perlonbandı bir ağacın gövdesinin çevresine dolamak ve iki ucunun birleştiği noktada oluşan halkaya karabin takmaktır.
 
Ayrıca kaya sivrileri veya kaya babaları, en sık kullanılan doğal emniyetlerindendir. Perlonbandı kayaya dolayıp birleşme noktasında oluşan halkaya karabin takarak ara emniyet noktası oluşturabilirsiniz.
 
Ancak perlonbandın ip hareketi ile kaya sivrisinden veya babadan sıyrılıp çıkma riskini göz önüne alarak dikkat etmelisiniz.
 
 
 
 
Diğer doğal ara emniyet noktaları oluşturmanın şekilleri ise,
 
                        — kaya tünelleri,
                        — kaya kolonetleri,
                        — kum saatleri,
                        — takoz taşlarıdır.
 
BOLT
 
Bolt, kayaya delinen bir deliğe çakılan sabit yapay emniyet parçasıdır.
 
Boltlar yapay tırmanış ve spor tırmanış rotalarında sıklıkla kullanılır. Bazı ara emniyet alınması zor olan rotalarda da bolt kullanılabilinir.
 
Boltun kulağı karabin takılarak kullanılır. Kulağı bolta sabitlemek için bazen vida kullanılabilir.
 
Bolt, herhangi yönde az da olsa oynasa bile güvenmemelisiniz. Bolta vurmamalısınız bu onu zayıflatır ve boltun çevresinde bulunan kaya yüzeylerinin çürük olup olmadığına dikkat etmelisiniz.
 
SİKKE
 
Sikke, kaya çatlaklarına çakılan metal kazıklara denir.
 
Sikkenin sivri bıçağı andıran kısmı kaya çatlağına çakılır. Sikkenin gözüne ise karabin takılır.
 
Sikkeler, iklim koşullarından bolttan daha çok etkilenirler. Yıllar boyu süren donma ve erime sonucunda kaya çatlakları genişler ve çakılı sikkeler gevşer.
 
Sikke çatlağa tamamen girmeli, gözü kayaya dayanmalı ve sikke çekiş yönüne dik açıda olmalıdır.
 
Eğer bir sikke sağlam ama yarısına kadar çakılı ise, tam kazık veya basit kravat bağı ile güvenli bir şekilde kullanabilirsiniz.
 
TAKOZ
 
Takoz ve sıkıştıraç, bolt ve sikke dışında kalan emniyet malzemelerine verilen genel addır.
 
Doğal emniyet olmadığında tırmanışı emniyete almanın diğer bir yoludur.
 
Bunlar kayaya sıkıca yerleştirilen bir metal bir parça ve bu malzemeyi ipe bağlamak için bir kayıştan oluşmaktadır.
 
Takoz kayışları tel, yardımcı ip, perlonbantdan imal edilmiştir.
 
Takozları yerleştirmek kolaydır ve kayada hiçbir iz ve yara bırakmazlar.
 
Takozlar genelde iki kısma ayrılır. Bunlar;
 
1.    Pasif takozlar
2.    Yaylı takozlar
 
1.    Pasif takozlar, çok farklı şekillerde üretilirler ancak bu şekiller kayada sıkışmaya uygun şekillerdir.
            karşınıza “stopper” veya “telli takoz” olarak farklı isimlerle de çıkabilirler.
           
            Takozlar, 1 – 10 arası çeşitli büyüklüklerde imal edilmişlerdir. Daralan çatlaklara yerleştirilen bu takozlar, çatlakların boyutlarına göre yerleştirilirler.
            En küçük takozlar mikro takozlardır. Bu tür takozlar kayayı az tutma gücüne sahiptirler. Çabuk hasar görürler.
 
2.  Yaylı takozlar, bu tur takozlarda, çatlağa yerleştirildikten sonra boyutunu genişleten küçük, kayıcı bir parça kullanılır.
           
            Aleti çalıştırmak için, yaylı tetik çekilir küçülen parça çatlağa yerleştirilir ve çatlak içinde tetik bırakılır. Parça çatlak genişliğinde açılarak sıkışır.
           
            Mikro takozlar gibi, bunlar da büyük takozların tutma gücüne sahip değillerdir. Yüzey alanlarının küçüklüğü ve yayın aleti kaya çatlağı içinde hareket ettirmesi birer dezavantajdır.
 
Sıkıştıraçlar da iki kısma ayrılır. Bunlar;
 
1.    Pasif sıkıştıraçlar
2.    Yaylı sıkıştıraçlar
 
1.    Pasif sıkıştıraçlar, yüklenince hafif bir dönme hareketi ile sıkışmak için tasarlanmıştır.             En çok kullanılan türleri Hegzantrik ve Tricam aletleridir.
           
            Hegzantrik’in birbirine olan kenarları farklı boyutlardadır. Bu da tırmanıcıya dört değişik sıkıştırma seçeneği vermektedir.
 
Takoz kayışı, sıkışma hareketine katkıda bulunması için aletin tam ortası terine biraz yanından geçmektedir.
           
            Tricam’ın tek yanı eğimlidir ve bu yanında iki kenar rayı vardır, bunlar da tam karşı yüzde bir sivri uç ile karşılıklıdır.
           
            Perlonu iki ray arasından geçirip sivriyi de bir çatlaktaki girintiye veya çıkıntıya yerleştirilince sıkışma hareketi gerçekleşmiş olur.
 
2.   Yaylı sıkıştıraçlar, bu aletler tek elle, hızlı ve kolay yerleştirildikleri ve değişik boyutlardaki çatlaklara uyabildikleri için tırmanış sınırlarının zorlanmasına ve ilerlemesine sebep olmuşlardır.
 
            Temel olarak bir ya da iki sapa monte edilmiş üç ya da dört sıkıştırma parçası ve bunlara bağlı, sap kısmında yer alan bir tetik mekanizması vardır.
 
            Tetik sıkılınca parçalar geri çekilir ve aletin boyutu bir çatlak veya cebe sığması için daralır. Parçalar ayrı hareket ettiği için gereken açılarda dönerler ve böylece sıkışma meydana gelir.
 
ARA EMNİYET YERLEŞTİRMEK
 
Kayaya ara emniyet yerleştirmek hem bir bilim, hem de sanat sayılabilir.
 
Malzemenin iyi yerleştirebileceği yerleri bulup, doğru parçayı doğru yere güvenli ve etkin şekilde takabilmenin yolu, uzun saatler pratik yapmaktan geçer.
           
Takoz yerleştirirken, göz önünde tutulacak detaylar şunlardır:
 
§  Bir çatlakta daralan yerleri, çatlak yüzeylerindeki bozuklukları ve kabuk şekilli kayaların arkasındaki belirgin girintileri aramalısınız.
§  Yumruğunuzla kayaya vurarak veya sarsarak oynak kaya blokları ve gevşek kabukları deneyin; kaya oynuyor ve boş, tok ses bir veriyor ise daha iyi bir yer arayın.
§  Stopper, Hexentric ve Tricam gibi pasif sıkıştıraç ve takozlar dikey yönlü bir çatlağın daraldığı yerlerin ardına konulunca en iyi şekilde işler.
 
LİDER TIRMANIŞ
 
Lider tırmanmak, bir tırmanış etabını önden çıkarak, yükseldikçe ara emniyet atma becerisine denir.
 
Tırmanışları üç sınıfa ayırabiliriz:
 
1.    Teknik olmayan tırmanış
2.    Teknik tırmanış
3.    Yapay tırmanış
 
TEKNİK OLMAYAN TIRMANIŞ
 
II, III derece zorluğundaki kayada sıklıkla emniyetsiz ve ipsiz tırmanış şeklidir.
 
Tırmanış rahatlık seviyesi bozulduğunda tehlikeyi aza indirmek için üç yöntem vardır. Bunlar:
 
a)    Sabit hat yapmak
b)    İpe bağlı yürümek
c)    Belden emniyet alma
 
TEKNİK TIRMANIŞ
 
Rota boyunca ip, emniyet teknikleri ve ara emniyet noktaları kullanarak tırmanış şeklidir.
 
YAPAY TIRMANIŞ
 
Düşme haricinde ip ve ara emniyet noktalarına yük bindirilmeyen, ipli ve emniyetli tırmanış tarzıdır.
 
Bu konu daha sonra yapay tırmanış başlığı altında anlatılacaktır.
 
DÜŞÜŞ FAKTÖRÜ
 
Düşme faktörü ve şok dağcının vücuduna bindireceği olumsuz yüklerdir.
 
Düşme faktörü ne kadar yüksek ise, güç de aynı oranda yüksektir. En yüksek düşüş faktörü 2’dir.
 
Limit dışı faktörlerde gerekli tıbbi kontrolleri yaptırmak sağlık açısından faydalı olacaktır. Antrenmanlı bir sporcuda kabul edilebilen risk faktörü 2 faktörün altında olmalıdır.
 
DÜŞÜŞ FAKTÖRÜNÜN HESAPLANMASI
 
Düşüş faktörü: düşülen metre kullanılan ip boyu =
 
Ör: 1. Balkonda olan bir dağcı ilk ara emniyet noktasını 0,20 metrede attıktan sonra tırmanmaya devam ediyor
5 metre tırmandıktan sonra ara emniyet noktası atmak isterken düşüyor.
 
DÜŞÜŞ FAKTÖRÜ NEDİR? 
 
Kullanılan ip boyu: 5.20 metre
Düşülen mesafe: 10 metre
Düşüş faktörü: 10 / 5.20 = 1.92
 
Düşme sonucu dağcının vücuduna binen şok ( --- g ) yüküdür. Şok ( -- g yükü ) özellikle omurga üzerinde etkili olmaktadır.
 
 
Şokun hesaplanması:
 
Düşülen metre - kullanılan ipin esneme payı x dağcının kilosu =
 
Örnek: ara emniyet noktalarını kullanarak tırmanış yapan dağcı 10 metre tırmanıyor. Son ara emniyet noktasından sonra 5 metre daha tırmandıktan sonra düşüyor. Dağcının vücuduna binen şok ( --- g yükü ) kaçtır?
 
Çözüm:
 
Düşülen metre: 10 metre
Kullanılan ip boyu: 15 metre
Kullanılan ipin % olarak uzaması: 1. 5 metre
Dağcının kilosu: 80 kg.
    10  – (15 - %10 )   1. 5   =  8. 5 X 80   =     680 KG.
 
ŞOKUN İPE YAYILMASI: Lider tırmanışı yapılırken ipin zikzak yapmamasına ve ekspres düzleminin aynı hizada olmasına özellikle dikkat edilmelidir.
 
Düşme durumunda; ip dağcının ağırlığından dolayı ekspresleri kendi doğrultusuna çekme eğilimi gösterecektir. Bu çekiş sırasında ya ara emniyet noktaları yerinden çıkacak ya da şokun ipe yayılımı azalacaktır.
 
Düşme durumunda fizik kuralı düşenin aleyhine gelişir. İp son karabinadan döndükten sonra düşen dağcının tarafında bulunan ipe binen yük % 66 dır.
 
Ara emniyet noktalarına sürtünerek enerjisini kaybeden ipe binen yük % 34 tür.
 
NEGATİF EĞİMLERDE
 
İpi mümkün olduğunca negatiften açıktan geçecek şekilde kullanın.
 
Uzun ekspresbant kullanarak, ip çekmesi, ip kesilmesi ve fermuar etkisi gibi tehlikeleri en aza indirin.
 
Kısa negatiflerde uzanarak negatifin üzerine ara emniyet atmak da kolaylık sağlayabilir.
 
YAN GEÇİŞ / TRAVERS
 
Yan geçiş yaparken, tırmanıcı zor hamlelerden önce ve sonra ara emniyet yerleştirmelidir.
 
Bu sadece lider tırmanıcıyı değil, artçıyı da uzun bir pandüllü düşüşten koruyacaktır.
 
Uzun, pandüllü bir düşüşe karşı ikinci tırmanıcının emniyetini başka bir iple daha alabilirsiniz.
 
MALZEMELERİ TOPLAMAK
 
Lider tırmanıcıyı artçı olarak izleyen tırmanıcı, emniyete girdiği anda hızla ve etkin şekilde tırmanmalıdır.
 
Artçı tırmanırken kayadan ara emniyetleri düzenli ve sıralı bir şekilde çıkartmalıdır.
 
Malzemeleri düşürmemeye, kendinin düşmemesine dikkat etmeli ve zaman kaybetmemelidir.
 
 
 
 
 
 
 
ÖZEL İP TEKNİKLERİ
 
Bazı tırmanıcılar 8 veya 8,5 mm iki adet ip kullanarak tırmanmayı tercih ederler, bu tür ip tekniklerini iki çeşittir:
 
1.    Çift ip tekniği
2.    İkiz ip tekniği
 
ÇİFT İP TEKNİĞİ
 
8.5 veya 9 mm kalınlığında iki farklı renkteki ipin lider tarafından alt ana emniyet noktasından başlayarak her ipin ayrı ara emniyet noktalarından geçirilerek üst ana emniyet noktasında bitirilmesine çift ip tekniği denir.
 
Çift ipler, paralel ilerlerler ve birbirlerinin üstünden geçmezler.
 
İKİZ İP TEKNİĞİ
 
8 veya 8.5 mm kalınlığında iki farklı renkteki ipin lider tarafından alt ana emniyet noktasından başlayarak aynı ara emniyet noktalarından geçirilerek üst ana emniyet noktasında bitirilmesine ikiz ip tekniği denir.
 
İkiz ipler daha çok enerji emebildikleri için tek ipten daha fazla sayıda düşüşe dayanabilirler. Ayrıca keskin bir kenar üzerinde iki ip daha güvenilirdir ve ikisinin de aynı anda kesilme olasılığı çok düşüktür.
 
İki iple tırmanmak lider tırmanıcı için daha zordur. Bu sistem iki iple daha uzun iniş imkânı da sağlar.
 
YAPAY TIRMANIŞ
 
Tırmanışta ağırlığınızı malzemelere vermeye ve bu iş için malzeme kullanmaya yapay tırmanış denir.
 
Serbest tırmanışla çıkılamayan rotalar ve acil durumda kullanım için yapay tırmanış değerli bir yetenektir.
 
Yapay tırmanış çeşitleri üç çeşittir
 
1.    Dağcılık – Alpin tarzda yapay tırmanış
2.    Genel yapay tırmanış
3.    Büyük duvar yapay tırmanış tarzı
 
YAPAY TIRMANIŞ MALZEMELERİ
 
ü  Takozlar ve sıkıştıraçlar
ü  Karabinler
ü  Küçük takozlar
ü  İpler
ü  Kısa bağ ipi
ü  Takoz anahtarı
ü  Eldiven
ü  Kaya botları
ü  Enerji emici ekspresbantlar
 
DAĞCILIK – ALPİN TARZDA YAPAY TIRMANIŞ
 
Serbest tırmanılan bir rotada kısa, aşırı zor etaplarını aşmak için en az miktarda yapay teknik ve malzemesi kullanılmasıdır.
 
Bu tür tırmanışta özel yapay malzemesi ya hiç kullanılmaz ya da az kullanılır. Genellikle serbest tırmanış malzemeleri kullanılır.
GENEL YAPAY TIRMANIŞ
 
Uzun süreler ve mesafelerde yapay tırmanışın kullanılmasıdır. Bu tarzda da yapay ve serbest tırmanış teknikleri art arda kullanılabilir.
 
Uzun, tek günlük tırmanışlar ilk ip boylarının “sabit hat” ile döşenmesini içerebilir.
 
Bu tarzda, ipleri döşeyip ertesi gün mekanik tırmanış gereçleri ile çabucak tırmanarak, önceki günün yüksek noktasına ulaşmak planlanır.
 
GENEL YAPAY TIRMANIŞ MALZEMELERİ
 
ü  Perlon merdiven
ü  Zincir perlon
ü  Fifi çengelleri
ü  İstasyon oturağı
ü  Mekanik ip tırmanma gereçleri
ü  Sikke çakmak için çekiç
ü  Çengeller ( hook )
ü  Tel askılar
ü  Normal bolt kulakları
 
BÜYÜK DUVAR YAPAY TIRMANIŞ TARZI
 
İlk ip boylarında sabit hat kullanılsa da bir günden uzun süren tırmanışlardır.
 
Bu tırmanışlar askıda veya sette geceleme ve çanta çekme tekniklerini de içerir.
 
BÜYÜK DUVAR MALZEMELRİ
 
ü  Makara
ü  Askı çantası
ü  Hile sopası
ü  Diz koruması
ü  Duvar askı çadırı veya hamak
 
TEMEL YAPAY TIRMANIŞ TEKNİKLERİ
 
Bir yapay tırmanış etabına girmeden önce yüzey incelenir ve tırmanış planı hazırlanır.
 
Bu tırmanışlar askıda veya sette geceleme ve çanta çekme tekniklerini de içerir.
 
TEMEL HAREKETLER 1
 
Üstte kalan yüzeye bakıp inceleyin ve ulaşabileceğiniz en yüksek yerleştirmek için bir ara nokta seçin.
 
TEMEL HAREKETLER 2
 
Seçtiğiniz noktaya ara istasyon malzemesini yerleştirin.
 
TEMEL HAREKETLER 3
 
Tırmanış ipini ikinci karabinaya takın ve ağırlık verdiğiniz ara emniyet noktası sağlam ise etriyeyi birinci karabinaya takın ve yükselmeye devam edin.
 
 
TEMEL HAREKETLER 4
 
İkinci etriyeyi aşağıdan alarak emniyet kemerine takın ve yeni bir ara emniyet noktası için hazırlık yapın.
 
TEMEL HAREKETLER 5
 
Sonraki ara emniyet noktası için yüzeyi inceleyin ve ilk hareketi tekrarlayarak tırmanışa devam edin.
 
ETRİYENİN ÜST BASAMAĞINA ÇIKMAK
 
Etriyenin üst basamağına çıkmak düşük eğimli kayada daha kolaydır. Çünkü etriyenin basamakları kayanın basamakları gibi kullanılır.
 
Dikey ve negatif yüzeylerde ise ağırlık merkezi üst basamaklara çıkılınca kayadan uzaklaştığı için basamakları çıkmak zorlaşır.
 
Etriyenin en üst basamağına çıkmak için; zincir perlonun gergin olmasına dikkat edin.
 
TEMEL SORUNLAR
 
Yapay tırmanışta karşılaşılan sorunlar:
 
Ø  İp sürtünmesi
Ø  Malzeme düşürme
Ø  Malzemeleri ihtiyacınıza göre kullanamama
 
DİNLENMEK
 
Kendinizi çok yormamalısınız. Daha rahat bir tarzda tırmanın, gücünüzü korumak ve sonraki hamleyi kafanızda kurmak için gerektiği zaman mola verin.
 
Dinlenmek için bazı yöntemler:
 
ü  Her iki ayak da ayrı etriyede ve bir ayak diğerinden bir basamak altta iken diğeri yüksekteki ayağınızı bükün ve ayağınızı altınıza alarak dinlenebilirsiniz.
ü  Sizi taşıyan noktaya zincir perlon veya Fifi çengelini takarak emniyet kemerinde oturarak dinlenebilirsiniz.
ü  Emniyetçinin ipi sıkı almasını isteyip ipe ağırlık vererek de dinlenebilirsiniz.
ü  Ayrıca etriyelerinize basarken de dinlenebilirsiniz.
 
YAPAY VE SERBEST TIRMANIŞ ARASINDA GEÇİŞ YAPMAK
 
Yapay ve serbest tırmanış teknikleri arasında geçiş yaparken sorun zamanlamadır.
 
SERBEST TIRMANIŞTAN YAPAYA GEÇİŞ YAPMAK
 
Serbest tırmanış yapan tırmanıcılar, yapay tırmanışa geçerken hazırlık yapmaları gerektiğini unutmamalıdırlar.
 
Sınırlarınızı zorlamadan zor etabı yapay tırmanışla geçin. Tırmanış tarzınız zarar görse de, vücudunuz korunmuş olacaktır.
 
Hazırlıksız bu durumla karşı karşıya kaldığınızda, kendinizin perlonbantlarla yapacağınız etriye işe yarayacaktır.
 
 
 
YAPAY TIRMANIŞTAN SERBESTE GEÇİŞ YAPMAK
 
Bir yapay etabında birkaç hamle için bile olsa serbest tırmanmak için, etriyeleri emniyet kemerinizin arkasına takın ve hamleleri öyle yapın.
 
GERGİN İPLE YAPILAN YAN GEÇİŞ VE PANDÜL GEÇİŞİ
 
Gergin iple yapılan yan geçiş ve pandüller, normalde bolt çakılarak geçilmesi gereken pürüzsüz duvar etaplarını yatay olarak geçmenizi sağlarlar.
 
YAN GEÇİŞ: kısa yan geçişler için basit bir tekniktir. Lider tırmanıcı emniyetçiye ipin boşunu aldırır ve yan geçmek için küçük tutamakları kullanırken ipe yaslanır.
 
PANDÜL GEÇİŞİ: daha geniş ve pürüzsüz duvar etaplarını bolt kullanmadan geçmenize izin veren bir tekniktir. Genellikle çok ip gerektiren ve artçı için özel sorunlar yaratan bir yöntemdir. Emniyetçi size ip verir ve kayada sağa sola ayaklarınızla koşup, yeni bir çatlak sistemine ulaşacak şekilde sallanarak uygulanır.
 
ASKI İSTASYONLARI 1
 
Lider tırmanıcı yeni bir istasyon kurar. Artçının rahat tırmanması için istasyon rotanın yanına kurulmalıdır.
 
ASKI İSTASYONLARI 2
 
Tırmanış ipi istasyona sabitlenip çanta çekme sistemi kurulunca artçı çekme çantasını serbest bırakır.
 
ASKI İSTASYONLARI 3
 
Artçı mekanik ip tırmanma gereci ile tırmanırken ( cumarlarken ) lider çantayı çeker.
 
ASKI İSTASYONLARI 4
 
Çekilip istasyona ulaşan çanta sabitlenir ve şimdi lider konumuna geçen artçı sonraki etabın ilk ara emniyetine geçer.
 
ASKI İSTASYONLARI 5
 
Malzemeleri alan yeni lider tırmanışa devam eder.
 
ARTÇI GELMEK
 
Kısa yapay tırmanış etaplarında artçı gelen tırmanıcı da üstten emniyetli olarak lider tırmanıcı ile aynı şekilde, rotadaki ara emniyet malzemelerini toplayarak tırmanır.
 
Uzun yapay tırmanış etapları tırmanırken farklı bir strateji uygulanır. Sabit hattı cumarla tırmanırken malzemeleri toplayarak tırmanır. Çanta rotada çekilirken sıkışırsa onu da yine artçı kurtaracaktır.
 
CUMARLAMAK
 
Tırmanmada, statik ipleri gerdirmede, kurtarmada; ana iplerin geri kaçmasını önlemek için alüminyumdan yapılmış malzemedir.
 
Cumar, 8 – 13 mm. Kalınlığındaki ip ile kullanılmalıdır. Kilit mekanizması açıldıktan sonra ip, ip yuvasına takılır ve mekanizma kapatılır. Mekanizmanın önünde bulunan deliğe karabina takılarak zor şartlarda ipin cumardan ayrılması ve kilit mekanizmasını sıkıştırması önlenmiş olur.
 
Cumar tırmanma süresince yardımcı ip ile kullanıcıya bağlanmalıdır. Cumarlar sağ ve sol el için ayrı olarak üretilmiştir.
 
MALZEME TOPLAMAK
 
Tırmanışta etkinlik, organize olmakla yakından ilgilidir. Bir ip boyunu tırmanır ve malzeme toplarken, malzemeleri bir lider tırmanıştaki malzeme askısına takarcasına özenle toplamak gerekir.
 
Rota üzerinde bulduğunuz sabit sikkeler kesinlikle güvensiz ise veya bir takoz yerleştirilmesini önler nitelikte ise sökülebilirler ama bunun dışında
Bulduğunuz sabit sikkeler sökülmemelidir.
 
Eski sikkelerin gözlerini kırmamaya özen gösterin, yoksa işe yaramaz bir sikke gövdesi çatlağı tıkar halde kalacaktır.
 
Çakılan bir sikkeyi sökmek için aşağıdaki birkaç yöntemden birisi ile çıkartabilirsiniz.
 
1.    Sikkeyi bir “sökme karabini” ve bir perlon takıp çekiçle sikkeye ileri geri vururken, dışarı çekip çıkartabilirsiniz.
2.    Çekici kırmamaya özen göstererek, gevşemiş olan sikkeyi çekicin sivri ucu ile kanırtarak çıkarabilirsiniz.
3.    Gevşemiş olan sikkeye “sökme karabini” ve perlon takıp, bunu başka bir karabinle çekice bağlayın. Perlonbandın boşluğunu alarak çekici sikkenin çıkmasını istediğiniz yönde kuvvetle çekerek çıkartabilirsiniz.
 
YAN GEÇİŞLERDE ARTÇI TIRMANMAK
 
Uzun bir yan geçişte, artçının yan geçişi yapay tırmanarak aşması daha etkindir. Bu tarzda yapaylayarak üstten emniyetli veya mekanik tırmanma aletlerini ipte kaydırabilirsiniz. İkinci yöntemi kullanırken kısa bağlanmayı ihmal etmeyin.
 
Kısa yan geçişler ve yataydan çok çapraz olan yan geçişler, normal cumarlama tekniği ile geçilebilir.
 
PANDÜL GEÇİŞLERDE ARTÇI TIRMANMAK
 
Bir pandül geçişinde artçı tırmanın en iyi yöntemi, pandülün uzunluğuna ve elinizdeki iplere bağlıdır.
 
Pandül istasyonunda kullanılan emniyet noktaları perlonbant ve karabin, pandül tamamlandıktan sonra yukarıdan inilip alınamayacaksa genellikle olduğu yerde bırakılır.
 
ÇANTA ÇEKMEK
 
Çanta çekmek için aşağıdakiler yapılmalıdır:
 
1.    Bir makarayı istasyona içinden çekme ipi geçecek şekilde tutturun.
2.    Makaranın çanta tarafından çıkan ipe ters bir cumar takın. Cumarın makaraya takın ucu ( alt kısmı ) istasyona bağlanırken, çantayı ( aşağıyı ) gösteren ucuna malzeme askısı ( veya başka bir ağırlık ) karşıt ağırlık olarak tutturulur.
3.    Makaranın diğer tarafına ( siz ve makara arasına ) normal şekilde bir cumar takın. Bunu kendinize sabitleyin.
4.    Bacak ve avuç içlerinizle kendinizi duvardan ittirin; vücut ağırlığınızla çanta yükselecektir. İtmeyi bıraktığınızda, ters duran cumar çantanın ağırlığı ile ipin kaymasını önleyecektir. Çanta çekmek için kendinizi itecek şekilde, istasyonla aranızda biraz ip boşluğu olmalıdır.
 
 
 
İPLERLE SABİT HAT YAPMAK
 
Bir günü aşan tırmanışlarda, gecelediğiniz biwak yerinin iki veya üç ip boyu üstüne kadar sabit hat döşeyip, biwak yerinde kullanılmayacak her malzemeyi
En yüksek noktada bırakırsınız.
 
Her sabit ipin en alt ucu, önceki ipin boyunun üst istasyonuna sabitlenecektir.
 
Ertesi sabah sabit hatlar cumarlanır ve her ipe aynı anda bir tırmanıcı girecek şekilde hareket edilir.
 
TIRMANIŞI TERK EDİP İNMEK
 
Ciddi bir tırmanıştan önce kötü hava, kaza veya başka bir acil durumda kullanmak üzere iniş rotalarını inceleyip planlayın.
 
Sabit iniş hatları olan veya tırmanışı hızlandıracak kolay rotaların yerini bulup kafanızda tutun.
 
İniş rotası yoksa acil durumda iniş istasyonları çakmanızı sağlayacak bir bolt takımı taşımayı da düşünebilirsiniz.
 
Her etabı tırmanırken, burayı nasıl inebileceğinizi de düşünün. Acil bir durumda aşağı inmek sadece size kalabilir.
 




 
©2019 Arkas Spor Kulübü - Bu sitede kullanılan resim ve belgeler orijinal olup tüm hakları ARKAS'a aittir.
İzinsiz kullanılamaz. - Site Kullanım Koşulları ve Gizlilik Politikası